Giải Công Nghệ 10 trang 117
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn CĂ´ng Nghệ · Trang 117–118
🔍 Kiến thức cần nhớ
Trang 116–117–118 thuộc Bài 20: Các nguyên tắc trong thiết kế kĩ thuật, phần:
- II – Các nguyên tắc phát triển bền vững
- 1. Nguyên tắc tiết kiệm tài nguyên
- 2. Nguyên tắc bảo vệ môi trường
Nội dung chính:
- Mọi vật liệu trong thiết kế đều xuất phát từ tài nguyên thiên nhiên. Cần tính toán sử dụng ít vật liệu nhất mà vẫn đảm bảo độ bền và tuổi thọ sản phẩm.
- Nguyên tắc bảo vệ môi trường yêu cầu: dùng vật liệu tái chế, tái sử dụng, vật liệu thông minh; tiết kiệm năng lượng; thiết kế thân thiện môi trường ở tất cả các khâu (vật liệu, sản xuất, sử dụng, tái chế).
- Nguyên tắc 6R: Recycle, Reduce, Rethink, Repair, Reuse, Refuse.
Bảng định hướng thiết kế thân thiện với môi trường:
| Yếu tố | Định hướng |
|---|---|
| Vật liệu | Dùng vật liệu sẵn có, tái chế, tái sinh, không độc hại |
| Sản xuất | Ít công đoạn, hạn chế xử lí bề mặt, giảm linh kiện |
| Sử dụng | Tự ngắt điện khi không dùng, hiển thị mức tiêu hao, dễ sửa chữa, bảo trì ít |
| Tái chế | Dễ tháo rời, tách biệt vật liệu khác nhau |
⚙️ Bài tập
Trang 117 có 1 câu hỏi Khám phá (nằm trong khung bên phải):
Câu hỏi Khám phá
Đề bài: Kể tên và mô tả một số sản phẩm thiết kế thân thiện với môi trường. Yếu tố nào đã giúp sản phẩm thiết kế đó thân thiện với môi trường?
Cách 1 — Trả lời theo bảng yếu tố trong SGK
Bước 1: Liệt kê một số sản phẩm thiết kế thân thiện với môi trường
| STT | Sản phẩm | Mô tả |
|---|---|---|
| 1 | Túi vải canvas | Túi mua sắm làm từ vải bông tự nhiên, có thể giặt và tái sử dụng nhiều lần, thay thế túi nilon |
| 2 | Ống hút tre/inox | Ống hút làm từ tre tự nhiên hoặc thép không gỉ, thay thế ống hút nhựa dùng một lần |
| 3 | Đèn LED năng lượng mặt trời | Đèn chiếu sáng sử dụng pin năng lượng mặt trời, tự sạc ban ngày, chiếu sáng ban đêm, không tiêu tốn điện lưới |
| 4 | Xe đạp điện | Phương tiện di chuyển chạy bằng điện, không phát thải khí CO2 trực tiếp, tiết kiệm nhiên liệu hóa thạch |
| 5 | Bàn chải đánh răng tre | Thân bàn chải làm từ tre tự nhiên, phân hủy sinh học, thay thế nhựa |
Bước 2: Phân tích yếu tố giúp sản phẩm thân thiện với môi trường
- Túi vải canvas: Yếu tố vật liệu (vải bông tự nhiên, có thể tái sinh) + yếu tố sử dụng (dùng được nhiều lần, tuổi thọ dài).
- Ống hút tre/inox: Yếu tố vật liệu (tre là vật liệu tái sinh, inox có thể tái chế) + yếu tố tái chế (tre phân hủy tự nhiên, inox tái chế dễ dàng).
- Đèn LED năng lượng mặt trời: Yếu tố sử dụng (tiết kiệm năng lượng, dùng năng lượng tái tạo) + yếu tố sản xuất (LED ít linh kiện, tuổi thọ cao).
- Xe đạp điện: Yếu tố sử dụng (không đốt nhiên liệu hóa thạch, giảm khí thải) + yếu tố vật liệu (khung nhôm có thể tái chế).
- Bàn chải tre: Yếu tố vật liệu (tre phân hủy sinh học) + yếu tố tái chế (dễ phân hủy trong tự nhiên).
Cách 2 — Phân tích theo nguyên tắc 6R
Chọn 3 sản phẩm tiêu biểu, phân tích theo 6R:
Sản phẩm 1: Chai nước giữ nhiệt inox
- Reuse (Tái sử dụng): Dùng đi dùng lại hàng nghìn lần thay cho chai nhựa dùng một lần.
- Recycle (Tái chế): Thép không gỉ có thể tái chế 100% khi hết vòng đời.
- Reduce (Giảm thiểu): Giảm lượng rác nhựa thải ra môi trường.
Sản phẩm 2: Máy giặt có chế độ tiết kiệm nước và điện
- Reduce: Giảm lượng nước và điện năng tiêu thụ nhờ cảm biến tải trọng.
- Rethink: Thiết kế chế độ giặt nhanh, giặt nước lạnh để tiết kiệm năng lượng.
- Repair: Thiết kế module hóa, dễ thay thế linh kiện hỏng, kéo dài tuổi thọ.
Sản phẩm 3: Bao bì giấy tái chế (thay hộp xốp đựng thức ăn)
- Recycle: Làm từ giấy tái chế, sau sử dụng tiếp tục tái chế hoặc phân hủy sinh học.
- Refuse: Từ chối sử dụng xốp EPS (không phân hủy, gây ô nhiễm).
- Reduce: Giảm rác thải nhựa, giảm năng lượng sản xuất so với hộp nhựa.
💡 Mẹo nhớ: Khi phân tích sản phẩm thân thiện môi trường, hãy đối chiếu với 4 yếu tố trong bảng SGK (Vật liệu – Sản xuất – Sử dụng – Tái chế) hoặc áp dụng nguyên tắc 6R để trả lời đầy đủ, có hệ thống.
⚠️ Lưu ý thi: Dạng câu hỏi "Kể tên sản phẩm thân thiện môi trường" thường xuất hiện trong đề kiểm tra. Cần nêu được ít nhất 2–3 sản phẩm, mỗi sản phẩm phải chỉ rõ yếu tố nào (vật liệu, sản xuất, sử dụng, hay tái chế) làm cho nó thân thiện với môi trường. Không chỉ kể tên mà không giải thích.
🎯 Ghi nhớ: - Nguyên tắc phát triển bền vững trong thiết kế kĩ thuật gồm: tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường. - Thiết kế thân thiện môi trường cần xem xét toàn bộ vòng đời sản phẩm: từ chọn vật liệu → sản xuất → sử dụng → tái chế. - Nguyên tắc 6R (Recycle, Reduce, Rethink, Repair, Reuse, Refuse) là kim chỉ nam cho thiết kế bền vững.