Giải Lịch Sử 10 trang 85
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 85–86
Phần lý thuyết tóm tắt
Hai trang xoay quanh chủ đề văn minh Đông Nam Á và ảnh hưởng của văn minh Trung Hoa, Ấn Độ. Đông Nam Á là khu vực có nền văn minh hình thành sớm, dựa trên điều kiện tự nhiên thuận lợi (khí hậu nhiệt đới gió mùa, sông ngòi, biển), nền tảng xã hội nông nghiệp lúa nước, đồng thời tiếp thu chọn lọc văn minh Ấn Độ và Trung Hoa.
Bài 1: Câu hỏi về ảnh hưởng của văn minh Trung Hoa
Câu 1
Đề: Em hãy cho biết ảnh hưởng của văn minh Trung Hoa đối với Đông Nam Á thể hiện trên những lĩnh vực nào?
Trả lời: Ảnh hưởng thể hiện trên nhiều lĩnh vực:
| Lĩnh vực | Biểu hiện |
|---|---|
| Tư tưởng, tôn giáo | Nho giáo, Đạo giáo và Phật giáo Bắc tông du nhập |
| Chữ viết | Chữ Hán được sử dụng, là cơ sở tạo ra chữ Nôm (Việt Nam) |
| Chính trị – hành chính | Mô hình tổ chức nhà nước, thể chế quân chủ, luật pháp, thi cử |
| Văn học – nghệ thuật | Thơ Đường luật, kiến trúc cung đình, gốm sứ |
| Phong tục, lễ nghi | Tết Nguyên đán, các lễ tết theo âm lịch |
Câu 2
Đề: Nêu một số ví dụ cho thấy ảnh hưởng của văn minh Trung Hoa ở Việt Nam mà em biết.
Trả lời – một số ví dụ tiêu biểu:
- Nho giáo trở thành hệ tư tưởng chính thống, lập Văn Miếu – Quốc Tử Giám, tổ chức thi cử để chọn quan lại.
- Sử dụng chữ Hán trong văn bản nhà nước, từ đó sáng tạo chữ Nôm.
- Tết Nguyên đán, Tết Trung thu, dùng âm lịch trong sinh hoạt.
- Kiến trúc cung đình, đền chùa mang dấu ấn Trung Hoa.
- Thể chế quân chủ chuyên chế, luật pháp như bộ luật Hồng Đức tham khảo mô hình Trung Hoa.
Bài 2: Lập bảng cơ sở hình thành văn minh Đông Nam Á
Đề: Lập bảng tóm tắt về cơ sở hình thành văn minh Đông Nam Á (theo gợi ý).
| Cơ sở hình thành | Nội dung |
|---|---|
| Về tự nhiên | Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mưa nhiều; mạng lưới sông ngòi dày đặc, đồng bằng phù sa màu mỡ; tiếp giáp biển. Điều kiện thuận lợi cho nông nghiệp trồng lúa nước và giao thương đường biển. |
| Về xã hội | Cư dân bản địa sống định cư thành làng, xã; nền kinh tế nông nghiệp lúa nước là chủ đạo; tổ chức xã hội cộng đồng làng xóm chặt chẽ, tạo nền tảng cho sự ra đời các nhà nước cổ. |
| Ảnh hưởng của văn minh Ấn Độ, Trung Hoa | Tiếp thu chọn lọc tôn giáo (Phật giáo, Hin-đu giáo, Nho giáo), chữ viết, mô hình nhà nước, kiến trúc, văn học… để làm phong phú và phát triển nền văn minh bản địa. |
Bài 3: Vận dụng
Câu 1
Đề: Quan sát hình lá cờ ASEAN, em hãy giải thích vì sao hình ảnh bó lúa vàng được đặt ở vị trí trung tâm của lá cờ?
Trả lời:
- Bó lúa vàng gồm 10 nhánh lúa, tượng trưng cho 10 quốc gia thành viên ASEAN gắn bó, đoàn kết với nhau.
- Cây lúa là biểu tượng của nền văn minh nông nghiệp lúa nước – đặc trưng kinh tế và văn hóa chung lâu đời của các nước Đông Nam Á.
- Đặt ở trung tâm thể hiện sự đoàn kết, thống nhất và khát vọng về một khu vực hòa bình, ổn định, thịnh vượng.
Giải thích lý do: Đông Nam Á được xem là một trong những cái nôi của cây lúa nước, nên hình ảnh bó lúa vừa nói lên cội nguồn văn minh chung, vừa khẳng định tinh thần liên kết của khối ASEAN.
Câu 2
Đề: Sưu tầm tư liệu và viết bài giới thiệu (khoảng 500 từ) về ảnh hưởng của văn minh Ấn Độ đến một nước Đông Nam Á (tự chọn).
Đây là bài tập tự làm. Thầy gợi ý dàn bài (chọn ví dụ Cam-pu-chia với đền Ăng-co Vát):
Mở bài: Giới thiệu văn minh Ấn Độ lan tỏa mạnh mẽ đến Đông Nam Á; chọn Cam-pu-chia làm ví dụ.
Thân bài – nêu các ảnh hưởng:
- Tôn giáo: Hin-đu giáo và Phật giáo du nhập, trở thành quốc giáo dưới thời Ăng-co.
- Kiến trúc – điêu khắc: Quần thể Ăng-co Vát, Ăng-co Thom mang đậm phong cách Ấn Độ, thờ thần Vishnu.
- Chữ viết: Chữ Khơ-me cổ hình thành trên cơ sở chữ Phạn (Sanskrit).
- Văn học: Các sử thi Ấn Độ như Ra-ma-y-a-na ảnh hưởng đến văn học, nghệ thuật biểu diễn.
- Tổ chức nhà nước: Quan niệm "vua – thần" (Devaraja) mô phỏng từ Ấn Độ.
Kết bài: Khẳng định người Cam-pu-chia tiếp thu có chọn lọc, kết hợp với bản sắc dân tộc tạo nên nền văn minh độc đáo.
Bài 10: Hành trình phát triển và thành tựu của văn minh Đông Nam Á thời kì cổ – trung đại (phần mở đầu)
Đây là phần dẫn nhập, chưa có bài tập. Mục tiêu bài học:
- Trình bày các thời kì phát triển của văn minh Đông Nam Á.
- Nêu một số thành tựu tiêu biểu.
- Biết sưu tầm, sử dụng tài liệu.
- Trân trọng và bảo tồn di sản văn minh Đông Nam Á.
Câu hỏi mở đầu: Hãy kể tên một số thành tựu văn minh Đông Nam Á thời kì cổ – trung đại mà em biết.
Gợi ý trả lời:
- Đền Bô-rô-bu-đua (In-đô-nê-xi-a) – công trình Phật giáo đồ sộ.
- Quần thể Ăng-co Vát, Ăng-co Thom (Cam-pu-chia).
- Khu di tích Mỹ Sơn, tháp Chăm (Việt Nam).
- Chùa tháp Pa-gan/Bagan (Mi-an-ma).
- Chữ viết riêng của các dân tộc (chữ Khơ-me, chữ Thái, chữ Nôm…).
Em có muốn thầy viết hoàn chỉnh bài văn 500 từ cho câu vận dụng số 2 không? Cứ nói nhé.