Giải Ngữ Văn 10 - Tập 1 trang 117

🔍 Kiến thức cần nhớ

Hai trang này thuộc phần Thực hành viết về báo cáo nghiên cứu, bao gồm:

1. Tài liệu tham khảo: Cách sắp xếp theo trật tự, ghi rõ tên tác giả, thời gian công bố, nơi công bố
2. Chuẩn bị viết: Lựa chọn đề tài, thu thập thông tin
3. Xây dựng đề cương: Cấu trúc đề cương nghiên cứu gồm Đặt vấn đề, Giải quyết vấn đề, Kết luận, Tài liệu tham khảo

---

⚙️ Bài tập

Câu 1

Đề bài: Vấn đề (câu hỏi) nghiên cứu của tác giả trong bài viết là gì?

Cách 1 — Phân tích trực tiếp từ văn bản

Bước 1: Xác định bài viết được đề cập

Dựa vào ngữ cảnh, bài viết nghiên cứu được nhắc đến là bài về sử thi Việt Nam trong mối quan hệ với sử thi nước ngoài (cụ thể là sử thi Ra-ma-ya-na của Ấn Độ).

Bước 2: Xác định vấn đề nghiên cứu

Vấn đề nghiên cứu của tác giả là: Mối quan hệ giữa sử thi Việt Nam với sử thi nước ngoài, cụ thể là tìm hiểu dấu ấn của sử thi Ấn Độ Ra-ma-ya-na trong văn hóa Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử khác nhau với những biểu hiện đa dạng.

Cách 2 — Dựa vào ví dụ đề cương trong sách

Từ ví dụ đề cương "Dấu ấn của sử thi Ấn Độ Ra-ma-ya-na trong văn hóa Việt Nam", ta thấy vấn đề nghiên cứu là:

Sử thi Ra-ma-ya-na có ảnh hưởng đáng kể tới văn hóa Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử khác nhau với những biểu hiện đa dạng.

💡 Mẹo nhớ: Vấn đề nghiên cứu thường được nêu ở phần "Đặt vấn đề" của bài viết, thể hiện câu hỏi trung tâm mà tác giả muốn giải đáp.

---

Câu 2

Đề bài: Để triển khai bài viết, tác giả đã sử dụng những luận điểm chính nào?

Cách 1 — Phân tích cấu trúc bài viết

Dựa vào đề cương mẫu trong sách, tác giả đã sử dụng 3 luận điểm chính để triển khai bài viết:

Luận điểm 1: Dấu ấn của sử thi Ra-ma-ya-na trong văn học dân gian và văn học viết thời trung đại

• Sử thi Chăm Tewa Munô
• Truyện Dạ Thoa vương (Trần Thế Pháp)

Luận điểm 2: Dấu ấn của sử thi Ra-ma-ya-na trong nghệ thuật điêu khắc

• Phù điêu Chiến sĩ và khỉ

Luận điểm 3: Dấu ấn của sử thi Ra-ma-ya-na trong văn hóa đương đại

• Kịch Nàng Xi-ta (Lưu Quang Vũ)
• Truyện cực ngắn Sử thi nàng Xi-ta (Nhật Chiêu)

Cách 2 — Khái quát theo tiêu chí phân loại

Tác giả triển khai bài viết theo trục thời gian và lĩnh vực văn hóa:

⚠️ Lưu ý thi: Khi phân tích luận điểm, cần chỉ ra được: (1) Nội dung luận điểm, (2) Dẫn chứng minh họa, (3) Mối liên hệ logic giữa các luận điểm.

---

Câu 3

Đề bài: Tác giả đã sử dụng những loại bằng chứng nào để làm sáng tỏ các luận điểm chính?

Cách 1 — Liệt kê và phân loại bằng chứng

Tác giả đã sử dụng các loại bằng chứng sau:

1. Bằng chứng từ tác phẩm văn học:

• Sử thi Chăm Tewa Munô (văn học dân gian)
• Truyện Dạ Thoa vương của Trần Thế Pháp (văn học viết thời trung đại)
• Kịch Nàng Xi-ta của Lưu Quang Vũ (văn học đương đại)
• Truyện cực ngắn Sử thi nàng Xi-ta của Nhật Chiêu (văn học đương đại)

2. Bằng chứng từ nghệ thuật tạo hình:

• Phù điêu Chiến sĩ và khỉ (nghệ thuật điêu khắc)

3. Bằng chứng từ tài liệu nghiên cứu:

• Các công trình nghiên cứu được liệt kê trong phần Tài liệu tham khảo

Cách 2 — Phân loại theo tính chất bằng chứng

💡 Mẹo nhớ: Bằng chứng trong bài nghiên cứu cần đảm bảo: Đa dạng (nhiều loại), Xác thực (có nguồn gốc rõ ràng), Phù hợp (liên quan trực tiếp đến luận điểm).

---

🎯 Ghi nhớ

1. Vấn đề nghiên cứu là câu hỏi trung tâm mà bài viết muốn giải đáp, thường được nêu ở phần Đặt vấn đề.

1. Luận điểm chính là những ý lớn được triển khai để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu, cần sắp xếp theo trật tự logic (thời gian, không gian, hoặc theo logic vấn đề).

1. Bằng chứng cần đa dạng về loại hình (văn bản, vật thể, số liệu...), có nguồn gốc rõ ràng và phù hợp với luận điểm cần chứng minh.

1. Khi viết báo cáo nghiên cứu, cần tuân thủ cấu trúc: Đặt vấn đề → Giải quyết vấn đề → Kết luận → Tài liệu tham khảo.