HocKhaThư viện lời giải bài tập

Giải Sinh Học 10 trang 78

Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Sinh Học · Trang 78–79

Nguon: Sinh Hoc 10 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 78 – 79)

Hai trang này chủ yếu là phần tóm tắt kiến thức của chương 3 (sơ đồ) và phần mở đầu chương 4, Bài 13. Phần lớn nội dung là lý thuyết, kèm một câu hỏi mở đầu. Mình sẽ tóm tắt kiến thức và trả lời câu hỏi mở đầu cho em.

🔍 Sơ đồ tóm tắt kiến thức chương 3 (trang 77)

Chủ đề trung tâm là MÀNG TẾ BÀO, chia thành 2 nhánh chức năng lớn:

1. Trao đổi chất qua màng

Gồm 3 hình thức vận chuyển:

  • Vận chuyển thụ động
  • Xuôi chiều gradient nồng độ (từ nơi nồng độ cao → nồng độ thấp)
  • Không tiêu tốn năng lượng
  • Vận chuyển chủ động
  • Ngược chiều gradient nồng độ (từ nơi nồng độ thấp → nồng độ cao)
  • Tiêu tốn năng lượng (ATP)
  • Vận chuyển nhờ biến dạng màng tế bào
  • Thực bào, ẩm bào và xuất bào
  • Tiêu tốn năng lượng

2. Truyền tin tế bào

  • Giữa các tế bào — có 4 cách:
  • Truyền tin trực tiếp
  • Truyền tin cận tiết
  • Truyền tin nội tiết
  • Truyền tin qua synapse (xináp)
  • Trong tế bào — gồm 3 giai đoạn:
  • Tiếp nhận tín hiệu
  • Truyền tín hiệu
  • Đáp ứng tín hiệu nhận được
💡 Mẹo nhớ: - Thụ động: xuôi chiều, không tốn năng lượng. - Chủ động: ngược chiều, có tốn năng lượng. Cứ "ngược dòng thì mệt (tốn sức)" là dễ nhớ nhất.

🔍 Kiến thức mở đầu chương 4 – Bài 13 (trang 78)

Tên chương: CHUYỂN HOÁ NĂNG LƯỢNG TRONG TẾ BÀO

Bài 13: KHÁI QUÁT VỀ CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Yêu cầu cần đạt của bài:

  • Phân biệt các dạng năng lượng trong chuyển hoá năng lượng ở tế bào; giải thích năng lượng tích luỹ và sử dụng cho hoạt động sống của tế bào là dạng hoá năng.
  • Phân tích cấu tạo, chức năng của ATP về giá trị năng lượng sinh học; trình bày quá trình tổng hợp và phân giải ATP gắn với tích luỹ, giải phóng năng lượng.
  • Phát biểu khái niệm chuyển hoá năng lượng trong tế bào.
  • Nêu khái niệm, cấu trúc, cơ chế tác động của enzyme; vai trò của enzyme và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động xúc tác của enzyme.

Các dạng năng lượng trong tế bào:

  • Năng lượng là khả năng sinh công hay khả năng tạo nên sự chuyển động của vật chất.
  • Năng lượng trong tế bào tồn tại ở hai dạng: động năng và thế năng.
  • Động năng: năng lượng gắn với sự chuyển động (ví dụ nhiệt năng, sự vận động của các phân tử).
  • Thế năng: năng lượng dự trữ, tiềm ẩn (ví dụ năng lượng trong các liên kết hoá học của các chất).

⚙️ Câu hỏi mở đầu

Đề bài

Hoạt động vận động như ở các cầu thủ bóng đá cần tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Vậy, nguồn năng lượng đó được lấy từ đâu và chuyển đổi thành dạng nào để tế bào và cơ thể có thể sử dụng ngay khi cần thiết?

Trả lời

Nguồn gốc năng lượng:

Năng lượng cho hoạt động của các cầu thủ (và của cơ thể nói chung) bắt nguồn từ thức ăn — tức là từ các hợp chất hữu cơ như carbohydrate (tinh bột, đường), lipid và protein. Đây là dạng thế năng được dự trữ trong các liên kết hoá học (hoá năng).

Quá trình chuyển đổi:

  • Khi cơ thể hoạt động, các chất hữu cơ này được phân giải (chủ yếu qua hô hấp tế bào) để giải phóng năng lượng.
  • Phần năng lượng giải phóng được tích luỹ vào phân tử ATP (adenosine triphosphate).
  • ATP chính là dạng năng lượng mà tế bào sử dụng ngay cho mọi hoạt động sống: co cơ, dẫn truyền xung thần kinh, tổng hợp chất, vận chuyển chủ động... Vì vậy ATP được gọi là "đồng tiền năng lượng" của tế bào.

Tóm lại: Thức ăn (hoá năng dự trữ) → phân giải qua hô hấp tế bào → ATP → tế bào sử dụng cho hoạt động sống.

💡 Mẹo nhớ: ATP = "đồng tiền năng lượng" của tế bào. Cơ thể không dùng trực tiếp năng lượng từ thức ăn, mà phải "đổi ra ATP" mới tiêu được — giống như phải đổi vàng (thức ăn) ra tiền lẻ (ATP) thì mới mua hàng ngày được.
⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi rất hay gặp là "Vì sao ATP được gọi là đồng tiền năng lượng?" → Vì ATP cung cấp năng lượng trực tiếp, tức thời cho hầu hết các hoạt động sống của tế bào, dễ tổng hợp và phân giải nhanh để giải phóng năng lượng khi cần.
🎯 Ghi nhớ: - Màng tế bào đảm nhận trao đổi chất (thụ động, chủ động, biến dạng màng) và truyền tin tế bào (giữa các tế bào: 4 cách; trong tế bào: 3 giai đoạn). - Năng lượng trong tế bào có hai dạng: động năng và thế năng. - Năng lượng cho hoạt động sống lấy từ thức ăn, được chuyển thành ATP — dạng năng lượng tế bào dùng ngay khi cần.

Hai trang này nghiêng về lý thuyết và sơ đồ, chỉ có một câu hỏi mở đầu nên mình đã tóm tắt kiến thức cốt lõi và trả lời đầy đủ câu hỏi đó. Nếu em gửi tiếp các trang sau (mục I, II của Bài 13 có các lệnh "Dừng lại và suy ngẫm"), mình sẽ giải chi tiết từng câu nhé.

Chế độ đọc sách →