Giải Sinh Học 10 trang 18

Hai trang này thuộc cuối Bài 2 (về Tin sinh học) và đầu Bài 3 (Các cấp độ tổ chức của thế giới sống). Mình sẽ tóm tắt lý thuyết và giải tất cả câu hỏi nhé.

Tóm tắt lý thuyết

Cuối Bài 2:

• Tin sinh học hỗ trợ nghiên cứu sinh học, làm xuất hiện chuyên ngành mới như sinh học hệ thống.
• Trí tuệ nhân tạo giúp xử lí thông tin bệnh nhân, hỗ trợ chữa bệnh hiệu quả.
• Có thể dùng công cụ tin học để học tập môn Sinh học (tìm kiếm thông tin, mô phỏng quá trình sinh học, vẽ sơ đồ tư duy).
• Muốn giỏi Sinh học cần nền tảng vững về toán, lí, hoá.

Kiến thức cốt lõi:

• Phương pháp nghiên cứu sinh học: quan sát, làm việc trong phòng thí nghiệm, thực nghiệm khoa học.
• Quy trình nghiên cứu: Quan sát → Đặt câu hỏi → Hình thành giả thuyết → Thiết kế và tiến hành thí nghiệm kiểm chứng → Phân tích kết quả → Rút ra kết luận.
• Tin sinh học: ngành dùng phần mềm, thuật toán, mô hình để lưu trữ, phân loại, phân tích dữ liệu sinh học quy mô lớn.

Đầu Bài 3:

• Cấp độ tổ chức sống là cấp độ tổ chức của vật chất có biểu hiện đầy đủ đặc tính của sự sống.
• Có các cấp tổ chức trung gian (nguyên tử, phân tử, bào quan, mô) và các cấp tổ chức cơ bản (tế bào, cơ thể, quần thể, quần xã, hệ sinh thái).

Bài 1: Dừng lại và suy ngẫm (Tin sinh học) – Trang 17

Câu 1: Nêu một số vai trò và thành tựu của tin sinh học.

Trả lời:

• Lưu trữ và quản lí các cơ sở dữ liệu sinh học khổng lồ (trình tự gene, protein...).
• Giải mã hệ gene của nhiều loài, trong đó có hệ gene người.
• Phân tích, so sánh trình tự DNA, protein để tìm mối quan hệ tiến hoá giữa các loài.
• Hỗ trợ chẩn đoán, điều trị bệnh và phát triển thuốc mới.
• Làm xuất hiện chuyên ngành mới như sinh học hệ thống.

Câu 2: Chúng ta có thể sử dụng các công cụ tin học trong học tập môn Sinh học như thế nào?

Trả lời:

• Tìm kiếm, khai thác thông tin trên internet.
• Dùng hoặc tự lập trình phần mềm mô phỏng các quá trình sinh học phức tạp (tái bản DNA, phiên mã, dịch mã).
• Dùng phần mềm vẽ sơ đồ tư duy để hệ thống hoá kiến thức.

Bài 2: Luyện tập và vận dụng – Trang 17

Câu 1: Tin sinh học là gì?

Trả lời: Tin sinh học là ngành khoa học sử dụng các phần mềm máy tính chuyên dụng, các thuật toán và mô hình để lưu trữ, phân loại, phân tích các bộ dữ liệu sinh học ở quy mô lớn nhằm sử dụng chúng một cách hiệu quả trong nghiên cứu khoa học và trong cuộc sống.

Câu 2: Để quan sát được hình dạng, kích thước của các tế bào thực vật, chúng ta cần dụng cụ gì? Cần phải dùng những kĩ thuật gì để có thể quan sát được nhiễm sắc thể (NST)?

Trả lời:

• Để quan sát hình dạng, kích thước tế bào thực vật: cần kính hiển vi quang học (kèm lam kính, lamen, dao cắt mẫu mỏng...).
• Để quan sát NST: cần làm tiêu bản, nhuộm màu NST bằng thuốc nhuộm đặc hiệu (ví dụ thuốc nhuộm carmine, orcein...), và thường quan sát ở kì giữa của quá trình phân bào – khi NST co xoắn cực đại nên dễ nhìn thấy nhất dưới kính hiển vi.

Câu 3: Một nhà khoa học dùng móc nhỏ loại bỏ nhân tế bào của trùng giày, kết quả tế bào mất nhân bị chết. Thí nghiệm đối chứng: dùng móc lấy nhân ra rồi đặt lại vị trí cũ. Hãy cho biết:

a) Nếu trong thí nghiệm đối chứng tế bào sau khi được đặt nhân trở lại vẫn chết thì kết luận rút ra là gì?

Trả lời: Nếu tế bào ở thí nghiệm đối chứng (được đặt nhân trở lại) vẫn chết, thì không thể kết luận nhân quyết định sự sống của tế bào. Vì tế bào chết có thể do chính thao tác dùng móc tác động làm tổn thương tế bào, chứ không phải do mất nhân.

b) Nếu tế bào ở thí nghiệm đối chứng không bị chết thì kết luận rút ra là gì?

Trả lời: Nếu tế bào đối chứng (được trả lại nhân) vẫn sống, còn tế bào bị loại bỏ nhân thì chết, thì kết luận: nhân tế bào có vai trò quyết định sự sống của tế bào. Thí nghiệm đối chứng loại bỏ được ảnh hưởng của thao tác móc, chứng tỏ nguyên nhân tế bào chết là do mất nhân.

Bài 3: Dừng lại và suy ngẫm (Các cấp độ tổ chức) – Trang 18

Câu 1: Nêu khái niệm cấp độ tổ chức sống.

Trả lời: Cấp độ tổ chức sống là cấp độ tổ chức của vật chất có biểu hiện đầy đủ đặc tính của sự sống. Thế giới sống được tổ chức thành nhiều cấp bậc từ nhỏ đến lớn, gồm các cấp tổ chức trung gian (nguyên tử, phân tử, bào quan, mô) và các cấp tổ chức cơ bản (tế bào, cơ thể, quần thể, quần xã, hệ sinh thái).

Câu 2: Quan sát hình 3.1, hãy cho biết những cấp độ tổ chức nào có đầy đủ các đặc điểm của sự sống.

Trả lời: Những cấp độ tổ chức cơ bản mới có đầy đủ các đặc điểm của sự sống, gồm: tế bào, cơ thể, quần thể, quần xã – hệ sinh thái.

Giải thích: Các cấp trung gian như nguyên tử, phân tử, bào quan, mô không tự thể hiện đầy đủ đặc tính sống (như trao đổi chất và năng lượng, sinh trưởng, sinh sản, cảm ứng). Trong đó tế bào là cấp độ tổ chức nhỏ nhất có đầy đủ đặc điểm của sự sống.