Giải Chuyên đề học tập Công Nghệ 12 (Lâm Nghiệp - Thủy Sản) trang 12
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn CĂ´ng Nghệ · Trang 12–13
🔍 Kiến thức cần nhớ
Hai trang này tiếp tục bài học về đặc điểm sản xuất lâm nghiệp và giới thiệu yêu cầu đối với người lao động trong ngành. Cần nắm các ý chính:
Đặc điểm cơ bản của sản xuất lâm nghiệp:
- Chu kì sản xuất dài, cần lập kế hoạch phù hợp từng giai đoạn sinh trưởng của cây rừng.
- Địa bàn rộng lớn, khó khăn về giao thông và cơ sở vật chất → phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên, khó áp dụng khoa học kĩ thuật.
- Là ngành sản xuất đa dạng sản phẩm (gỗ, lâm sản ngoài gỗ) và mang nhiều lợi ích đặc thù (kinh tế, an sinh xã hội, quốc phòng, môi trường).
- Mang tính thời vụ cao, hoạt động tập trung vào một số tháng/năm nhất định.
Yêu cầu đối với người lao động trong lâm nghiệp:
- Sức khỏe tốt, chăm chỉ, chịu khó, trách nhiệm cao.
- Kiến thức về quy luật phát sinh, phát triển của cây rừng.
- Kĩ năng trồng, chăm sóc, khai thác, bảo vệ rừng và vận hành thiết bị, máy móc.
- Tuân thủ an toàn lao động, công ước quốc tế và ý thức bảo vệ môi trường.
⚙️ Bài tập
Kết nối năng lực (trang 11)
Đề bài: Tìm hiểu một số loại lâm sản ngoài gỗ trong các khu rừng trồng của nước ta.
Trả lời:
Lâm sản ngoài gỗ là tất cả các sản phẩm có nguồn gốc sinh vật (trừ gỗ) được khai thác từ rừng. Một số loại phổ biến trong các khu rừng trồng của nước ta:
- Nhóm cây làm thực phẩm, dược liệu: măng tre/măng nứa, nấm (nấm hương, mộc nhĩ, linh chi), mật ong rừng, sa nhân, ba kích, sâm, quế, hồi, thảo quả.
- Nhóm cây cho nhựa, dầu, tinh dầu: nhựa thông, nhựa trám, tinh dầu quế, tinh dầu hồi, cánh kiến.
- Nhóm cây làm nguyên liệu thủ công mĩ nghệ: song, mây, tre, nứa, lá nón, lá cọ.
- Nhóm động vật và sản phẩm động vật rừng (được nuôi/khai thác hợp pháp): ong mật, một số loài côn trùng có ích.
💡 Mẹo nhớ: Phân lâm sản ngoài gỗ thành 3 nhóm dễ thuộc: "Thực – Dược – Thủ" (Thực phẩm/dược liệu – Dầu nhựa – Thủ công mĩ nghệ).
Câu 1 — Luyện tập
Đề bài: Nêu vai trò và triển vọng của lâm nghiệp đối với đời sống và môi trường. Nêu ví dụ về vai trò của lâm nghiệp đối với gia đình, địa phương em.
Trả lời:
a) Vai trò của lâm nghiệp đối với đời sống và môi trường:
Đối với đời sống (kinh tế – xã hội):
- Cung cấp gỗ và lâm sản ngoài gỗ phục vụ sản xuất, xây dựng, đời sống và xuất khẩu.
- Cung cấp nguyên liệu cho nhiều ngành công nghiệp (chế biến gỗ, giấy, thủ công mĩ nghệ).
- Tạo việc làm, tăng thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo cho người dân, nhất là vùng miền núi.
- Góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển du lịch sinh thái.
Đối với môi trường:
- Bảo vệ đất, chống xói mòn, sạt lở, hạn chế lũ lụt và hạn hán.
- Điều hòa khí hậu, giữ nguồn nước, điều tiết dòng chảy.
- Hấp thụ khí CO₂, cung cấp khí O₂, giảm hiệu ứng nhà kính, ứng phó biến đổi khí hậu.
- Bảo tồn đa dạng sinh học, là nơi cư trú của nhiều loài động – thực vật.
b) Triển vọng của lâm nghiệp:
- Ứng dụng khoa học công nghệ, công nghệ cao và chuyển đổi số vào trồng, chăm sóc, quản lí và bảo vệ rừng.
- Phát triển trồng rừng gỗ lớn, rừng nguyên liệu chất lượng cao gắn với chế biến sâu, nâng giá trị xuất khẩu.
- Phát triển dịch vụ môi trường rừng (tín chỉ carbon, du lịch sinh thái).
- Hướng tới lâm nghiệp bền vững, hài hòa lợi ích kinh tế – xã hội – môi trường.
c) Ví dụ liên hệ gia đình, địa phương (gợi ý mẫu):
- Ở địa phương em (vùng trung du/miền núi), nhiều gia đình trồng rừng keo, bạch đàn để bán gỗ nguyên liệu, mang lại thu nhập ổn định.
- Một số hộ khai thác măng, mật ong, trồng quế/hồi để tăng thu nhập.
- Rừng phòng hộ ở địa phương giúp giữ nước cho hồ thủy lợi, hạn chế lũ quét, bảo vệ ruộng đồng và nhà cửa.
⚠️ Lưu ý thi: Khi nêu vai trò, cần tách rõ hai nhóm: đối với đời sống/kinh tế và đối với môi trường. Đây là lỗi hay gặp khi học sinh gộp chung và trả lời thiếu ý.
Câu 2 — Luyện tập
Đề bài: Trình bày những yêu cầu cơ bản đối với người lao động của một số ngành nghề phổ biến trong lâm nghiệp.
Trả lời:
Người lao động trong các ngành nghề lâm nghiệp cần đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau:
- Về thể chất và phẩm chất: có sức khỏe tốt, chăm chỉ, chịu khó và có trách nhiệm cao trong công việc (do địa bàn làm việc rộng, điều kiện khó khăn).
- Về kiến thức: có kiến thức cơ bản về quy luật phát sinh, phát triển của cây rừng.
- Về kĩ năng: có kiến thức và kĩ năng cơ bản về trồng, chăm sóc, khai thác và bảo vệ tài nguyên rừng bền vững; có khả năng sử dụng, vận hành các thiết bị, máy móc trong trồng, chăm sóc, khai thác và bảo vệ rừng.
- Về thái độ và ý thức: tuân thủ an toàn lao động và công ước quốc tế liên quan đến khai thác, bảo vệ tài nguyên rừng; có ý thức bảo vệ môi trường.
Ngoài ra, người làm nghề lâm nghiệp cần: yêu thiên nhiên; đam mê, yêu thích công việc trồng và chăm sóc cây rừng; có khả năng nhớ tên và phân loại các loài thực vật; yêu thích các hoạt động ngoài trời (cắm trại, leo núi, làm vườn...); yêu thích các môn học như Công nghệ, Sinh học, Địa lí...
💡 Mẹo nhớ: Gói gọn 4 nhóm yêu cầu: "Sức khỏe – Kiến thức – Kĩ năng – Thái độ".
Vận dụng
Đề bài: Liên hệ với bản thân và tự đánh giá em có phù hợp với các ngành nghề trong lâm nghiệp không. Vì sao?
Trả lời (gợi ý mẫu – học sinh tự liên hệ thực tế bản thân):
Đây là câu hỏi tự đánh giá, em nên đối chiếu bản thân với các yêu cầu/tố chất của nghề lâm nghiệp đã học. Có thể trình bày theo hướng:
Nếu cảm thấy phù hợp:
"Em thấy mình khá phù hợp với ngành lâm nghiệp vì em có sức khỏe tốt, yêu thiên nhiên và thích các hoạt động ngoài trời như cắm trại, leo núi. Em học tốt và yêu thích môn Sinh học, Công nghệ, Địa lí; có khả năng ghi nhớ và phân loại các loài cây. Em cũng quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường và mong muốn góp phần phát triển rừng bền vững."
Nếu cảm thấy chưa phù hợp:
"Em nhận thấy mình chưa thật sự phù hợp vì em không quen với công việc ngoài trời ở địa bàn xa, đi lại khó khăn; em yêu thích lĩnh vực khác hơn. Tuy vậy, em vẫn trân trọng vai trò của lâm nghiệp đối với môi trường và xã hội."
⚠️ Lưu ý thi: Với câu vận dụng kiểu tự đánh giá, không có đáp án đúng/sai tuyệt đối. Quan trọng là lập luận có căn cứ, đối chiếu được bản thân với các tố chất nghề nghiệp đã học. Câu trả lời nào cũng được chấp nhận nếu giải thích "Vì sao?" hợp lí.
🎯 Ghi nhớ: Sản xuất lâm nghiệp có 4 đặc điểm nổi bật (chu kì dài – địa bàn rộng/khó khăn – đa dạng sản phẩm và lợi ích – tính thời vụ cao). Người lao động trong ngành cần đủ 4 nhóm yêu cầu: Sức khỏe, Kiến thức, Kĩ năng, Thái độ, cùng tình yêu thiên nhiên và đam mê nghề rừng.