Giải Hóa học 12 trang 99

⚠️ Lưu ý: Hình ảnh được cung cấp là trang 97 – 98 của SGK (kết thúc bài về điều chế và tái chế kim loại), không phải trang 99 – 100. Em vui lòng kiểm tra lại số trang nhé. Phần dưới đây giải các câu hỏi/hoạt động có trong hai trang ảnh đính kèm.

🔍 Kiến thức cần nhớ

1. Tái chế kim loại - lý do và lợi ích:

• Trữ lượng quặng kim loại ngày càng cạn kiệt, nhu cầu sử dụng tăng, phế thải kim loại nhiều → tái chế là cần thiết.
• Lợi ích: đảm bảo nguồn cung, gia tăng giá trị kinh tế, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, tiết kiệm năng lượng.

2. Quy trình tái chế kim loại gồm các giai đoạn:
Thu gom, phân loại → Xử lí sơ bộ → Phối trộn phế liệu → Nấu chảy → Tinh chế → Đúc, chế tạo, gia công.

3. Đặc điểm tái chế của 3 kim loại chính:

4. Số liệu môi trường khi tái chế thép:

• Giảm 80% khí thải CO₂ so với sản xuất thép mới từ nguyên liệu thô.
• Giảm 40% mức tiêu thụ nước và 76% ô nhiễm nước.

⚙️ Bài tập

Câu hỏi (mục Hoạt động – Trang 98)

Đề bài: Em hãy tìm hiểu, trình bày nhu cầu sử dụng và thực tiễn tái chế sắt, nhôm, đồng ở Việt Nam.

Trả lời

1. Nhu cầu sử dụng

🔸 Sắt (thép):

• Là kim loại có nhu cầu sử dụng lớn nhất ở Việt Nam, phục vụ ngành xây dựng (làm cốt thép bê tông, kết cấu nhà cao tầng, cầu, đường), cơ khí chế tạo (ô tô, xe máy, máy móc nông nghiệp), công nghiệp đóng tàu, đường sắt.
• Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), tiêu thụ thép thành phẩm cả nước đạt khoảng 22 – 25 triệu tấn/năm (giai đoạn 2020 – 2023), thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á.

🔸 Nhôm (Al):

• Dùng nhiều trong xây dựng (cửa nhôm kính, vách dựng, mái nhà), sản xuất đồ gia dụng (xoong nồi, vỏ lon nước ngọt – bia), linh kiện điện tử, phương tiện giao thông (xe máy, ô tô, xe đạp).
• Nhu cầu sử dụng nhôm ở Việt Nam khoảng 1 triệu tấn/năm và đang tăng nhanh.

🔸 Đồng (Cu):

• Sử dụng chủ yếu làm dây dẫn điện, cáp điện, dây cuốn động cơ, máy biến áp, các linh kiện điện – điện tử, ống dẫn nhiệt, đồ trang trí, nhạc cụ.
• Nhu cầu đồng tinh luyện ở Việt Nam khoảng 300.000 – 500.000 tấn/năm, chủ yếu phục vụ ngành điện, viễn thông và xây dựng.

2. Thực tiễn tái chế ở Việt Nam

🔸 Tái chế sắt thép:

• Là kim loại được tái chế nhiều nhất. Nguồn phế liệu chủ yếu từ: sắt vụn xây dựng, vỏ tàu cũ, ô tô – xe máy hết hạn sử dụng, máy móc thải.
• Các khu công nghiệp tái chế thép lớn: Hòa Phát (Hải Dương, Dung Quất), Pomina, Việt Ý, Thái Nguyên, các làng nghề Đa Hội (Bắc Ninh), Vân Chàng (Nam Định).
• Mỗi năm Việt Nam tái chế khoảng 8 – 10 triệu tấn thép phế liệu, đáp ứng khoảng 70% nguyên liệu cho ngành thép trong nước, phần còn lại phải nhập khẩu.

🔸 Tái chế nhôm:

• Phế liệu nhôm được thu gom từ vỏ lon, khung cửa cũ, linh kiện điện tử, vỏ máy móc.
• Tái chế phổ biến ở các làng nghề như Mẫn Xá (Bắc Ninh), Bình Yên (Nam Định) và một số nhà máy công nghiệp.
• Tái chế nhôm chỉ tiêu tốn khoảng 5% năng lượng so với sản xuất nhôm từ quặng bauxite, mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường rất lớn.

🔸 Tái chế đồng:

• Phế liệu đồng đến từ dây cáp điện cũ, mô-tơ điện, máy biến áp, linh kiện điện tử thải.
• Hoạt động tái chế đồng tập trung ở các làng nghề (Đại Bái – Bắc Ninh, Văn Môn) và một số doanh nghiệp công nghiệp.
• Tái chế đồng tiết kiệm khoảng 85% năng lượng so với sản xuất từ quặng.

3. Đánh giá chung và thách thức

• Ưu điểm: Hoạt động tái chế giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu nguyên liệu, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, tạo việc làm.
• Hạn chế:
• Phần lớn cơ sở tái chế ở quy mô làng nghề, công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm không khí, đất, nước (ví dụ ô nhiễm chì ở Đông Mai, ô nhiễm khí thải ở Mẫn Xá).
• Chưa có hệ thống thu gom – phân loại rác kim loại đồng bộ.
• Một phần lớn phế liệu vẫn phải nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu tái chế.
• Định hướng: Phát triển công nghệ tái chế hiện đại, tập trung tại các khu công nghiệp; thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) theo Luật Bảo vệ môi trường 2020; nâng cao ý thức phân loại rác tại nguồn.

💡 Mẹo nhớ: "Sắt nhiều nhất – Nhôm hiệu quả nhất – Đồng ít hao nhất." - Sắt: tái chế nhiều nhất thế giới (chủ yếu thành thép). - Nhôm: tiết kiệm năng lượng nhất (chỉ ~5% năng lượng so với sản xuất từ quặng). - Đồng: ít bị tiêu hao trong quá trình tái chế nhất.

---

📋 Phần "EM ĐÃ HỌC" (Tóm tắt kiến thức – Trang 98)

Đây là phần tổng kết, không phải bài tập. Nội dung chính:

• Trong tự nhiên, hầu hết kim loại tồn tại ở dạng hợp chất trong quặng; chỉ vài kim loại kém hoạt động (Au, Ag, Pt…) tồn tại ở dạng đơn chất.
• Nguyên tắc điều chế kim loại: khử ion kim loại thành nguyên tử

Mⁿ⁺ + ne → M

• Phương pháp điều chế theo mức độ hoạt động:
• Kim loại hoạt động mạnh (K, Na, Ca, Mg, Al…): điện phân nóng chảy hợp chất.
• Kim loại hoạt động trung bình, yếu (Zn, Fe, Cu…): nhiệt luyện, điện phân dung dịch muối, hoặc thuỷ luyện.
• Sắt, nhôm, đồng là 3 kim loại được sử dụng phổ biến nhất, có nhu cầu tái chế lớn nhất, góp phần giảm ô nhiễm môi trường.

⚠️ Lưu ý thi: - Đề thi thường yêu cầu chọn phương pháp điều chế phù hợp với từng kim loại. Ghi nhớ: - Điện phân nóng chảy → kim loại từ K đến Al. - Nhiệt luyện / điện phân dung dịch / thủy luyện → kim loại sau Al (Zn, Fe, Cu, Ag, Au…). - Phân biệt rõ điện phân nóng chảy (cho kim loại mạnh) và điện phân dung dịch (cho kim loại trung bình – yếu) để tránh nhầm lẫn.

---

🎯 Ghi nhớ: - Tái chế kim loại = tiết kiệm tài nguyên + tiết kiệm năng lượng + bảo vệ môi trường. - Sắt tái chế nhiều nhất, nhôm tái chế hiệu quả nhất về năng lượng, đồng ít hao hụt nhất. - Ở Việt Nam, tái chế kim loại đang phát triển mạnh nhưng cần chuyển từ làng nghề thủ công sang công nghệ hiện đại để giảm ô nhiễm.

Nếu bạn cần giải các bài tập trang 99 – 100 thật sự (có thể thuộc bài khác), em vui lòng gửi đúng ảnh trang đó để mình hỗ trợ tiếp nhé.