Giải Tin học 12 - Định hướng khoa học máy tính trang 142
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Tin Há»c · Trang 142–143
Nguon: Tin Hoc 12 KHMT (trang 142 – 143)
⚠️ Hai trang ảnh em gửi là trang 140 – 141 (mở đầu Bài 26), nên thầy giải đúng theo nội dung hiển thị trong ảnh nhé.
🔍 Kiến thức cần nhớ
Khoa học dữ liệu (data science) là một lĩnh vực liên ngành, sử dụng các phương pháp khoa học, quy trình, thuật toán để khám phá tri thức từ dữ liệu, kết hợp tri thức đó với tri thức chuyên ngành để làm cơ sở ra quyết định.
Khoa học dữ liệu giao thoa giữa 4 lĩnh vực (Hình 26.1):
| Lĩnh vực | Vai trò |
|---|---|
| Khoa học máy tính | Cung cấp công cụ, kĩ thuật để xử lí, phân tích, khai phá dữ liệu và xây dựng mô hình dự đoán |
| Toán học và thống kê | Cơ sở cho phân tích dữ liệu, kiểm tra giả thuyết, tính phân phối xác suất, xác định tương quan giữa các biến |
| Tri thức chuyên ngành | Hiểu ngữ cảnh, ý nghĩa dữ liệu; đánh giá chất lượng và diễn giải kết quả phù hợp lĩnh vực ứng dụng |
Mục tiêu chính: phân tích và khai phá dữ liệu để có tri thức, rồi vận dụng tri thức đó để giải quyết vấn đề và ra quyết định phù hợp.
Ba mục tiêu cụ thể:
- Tổ chức và quản lí dữ liệu – xây dựng, duy trì hệ thống dữ liệu khoa học, đảm bảo tính toàn vẹn, sẵn sàng.
- Phân tích dữ liệu – hiểu nội dung, cấu trúc, nhận diện nhóm và xu hướng trong dữ liệu.
- Trực quan hoá dữ liệu – biểu diễn dữ liệu bằng sơ đồ, biểu đồ, hình ảnh để dễ hiểu và có cái nhìn tổng quan.
💡 Mẹo nhớ: Khoa học dữ liệu = 3 trụ cột (Máy tính + Toán-Thống kê + Chuyên ngành) và 3 việc chính (Quản lí → Phân tích → Trực quan hoá).
⚙️ Bài tập
Câu 1 — Hoạt động 1: Tìm hiểu về Khoa học dữ liệu
Đề bài: Theo em, Khoa học dữ liệu không bao gồm công việc nào sau đây?
A. Nghiên cứu phát triển các phương pháp thu thập và quản lí dữ liệu.
B. Khai phá các thông tin, tri thức từ dữ liệu thu để nâng cao hiệu quả kinh doanh, quản lí.
C. Kinh doanh, phân phối dữ liệu thu thập được cho các cá nhân, tổ chức quan tâm.
D. Phát triển và áp dụng các phương pháp và kĩ thuật để nhận biết các mẫu hình, các quan hệ và xu hướng có trong dữ liệu.
Cách 1 — Đối chiếu với khái niệm Khoa học dữ liệu
Khoa học dữ liệu xoay quanh việc nghiên cứu, xử lí, phân tích và khai phá tri thức từ dữ liệu, không phải hoạt động thương mại hoá dữ liệu. Xét từng phương án:
- A. Đúng là việc của KHDL – thu thập và quản lí dữ liệu là mục tiêu "Tổ chức và quản lí dữ liệu". ✔
- B. Đúng là việc của KHDL – khai phá tri thức để phục vụ kinh doanh, quản lí. ✔
- C. Đây là hoạt động kinh doanh/buôn bán dữ liệu, mang tính thương mại, không phải nghiên cứu hay khai phá tri thức. ✘
- D. Đúng là việc của KHDL – nhận biết mẫu hình, quan hệ, xu hướng chính là phân tích dữ liệu. ✔
→ Công việc không thuộc Khoa học dữ liệu là phương án C.
Cách 2 — Loại trừ nhanh bằng từ khoá
Ba phương án A, B, D đều chứa từ khoá đặc trưng của KHDL: "thu thập – quản lí dữ liệu", "khai phá tri thức", "nhận biết mẫu hình/xu hướng". Riêng C có từ khoá "kinh doanh, phân phối dữ liệu" – đây là hành vi mua bán dữ liệu, lệch hoàn toàn khỏi bản chất khoa học. Chọn ngay C.
Đáp án: C
⚠️ Lưu ý thi: Câu dạng "KHÔNG bao gồm" rất dễ chọn nhầm. Hãy gạch chân chữ "KHÔNG" và tìm phương án mang tính thương mại/buôn bán thay vì nghiên cứu – đó thường là đáp án cần chọn.
Câu 2 — Phần khởi động (nhiệm vụ thực hành)
Đề bài: Nhập từ khoá "data science" vào thanh công cụ tìm kiếm Google và cho nhận xét về kết quả tìm kiếm em nhận được.
Cách giải — Thực hành và nhận xét
Đây là nhiệm vụ trải nghiệm, em tự thực hiện trên máy. Kết quả tham khảo:
- Số lượng kết quả rất lớn (hàng tỉ kết quả) → cho thấy đây là lĩnh vực được quan tâm rộng rãi trên toàn thế giới.
- Nội dung đa dạng: định nghĩa Khoa học dữ liệu, các khoá học (online courses), tin tuyển dụng "Data Scientist", công cụ và ngôn ngữ (Python, R), ứng dụng trong kinh doanh, y tế, tài chính,...
- Nhận xét: Khoa học dữ liệu là một lĩnh vực đang phát triển mạnh, gắn liền với AI và Big Data, có nhu cầu nhân lực cao và ứng dụng trong nhiều ngành nghề.
Câu 3 — Đọc hiểu Hình 26.2 (trực quan hoá dữ liệu)
Đề bài (theo nội dung trang 141): Quan sát biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa trung bình tháng của huyện đảo Trường Sa, hãy suy ra nhiệt độ, biên độ nhiệt và tổng lượng mưa trung bình năm.
Cách giải — Đọc số liệu từ biểu đồ kết hợp
Biểu đồ kết hợp gồm: cột (lượng mưa, đơn vị mm) và đường (nhiệt độ, đơn vị °C).
Về nhiệt độ (đường màu đỏ):
- Nhiệt độ cao nhất ≈ 29,5 °C (khoảng tháng 5).
- Nhiệt độ thấp nhất ≈ 26,8 °C (khoảng tháng 1).
- Biên độ nhiệt năm ≈ 29,5 − 26,8 = 2,7 °C (rất nhỏ, đặc trưng khí hậu biển nhiệt đới).
Về lượng mưa (các cột xanh), cộng 12 tháng:
182 + 90,1 + 101,2 + 62,5 + 130,3 + 202,4 + 272,5 + 249,8 + 251,3 + 338,8 + 361,2 + 505
= 2 747,1 mm/năm.
Nhận xét: Mùa mưa tập trung vào nửa cuối năm (tháng 10, 11, 12 mưa nhiều nhất); nhiệt độ quanh năm cao và ổn định.
💡 Mẹo nhớ: Biểu đồ kết hợp cột + đường giúp nhìn cùng lúc hai đại lượng khác đơn vị (mm và °C) nhờ hai trục tung trái – phải. Đây chính là minh hoạ cho mục tiêu trực quan hoá dữ liệu.
🎯 Ghi nhớ: Khoa học dữ liệu là lĩnh vực liên ngành dùng phương pháp khoa học để khai phá tri thức từ dữ liệu, dựa trên 3 trụ cột Máy tính – Toán/Thống kê – Tri thức chuyên ngành, nhằm 3 mục tiêu: quản lí, phân tích và trực quan hoá dữ liệu để ra quyết định đúng đắn. Nó không bao gồm việc kinh doanh, mua bán dữ liệu.