Giải Khoa Học 4 trang 24
Lời giải chi tiết SGK Lớp 4 · Môn Khoa Há»c · Trang 24–25
Chào các em! Hai trang này tiếp tục bài học về không khí, gồm 4 nội dung: vai trò của không khí với sự sống, nguyên nhân gây ô nhiễm và cách bảo vệ bầu không khí trong lành. Cô sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải từng câu hỏi nhé.
Tóm tắt lý thuyết
- Không khí rất cần cho sự sống của con người, động vật và thực vật. Mọi sinh vật đều cần không khí (cụ thể là khí ô-xi) để thở và sống.
- Không khí khi chứa nhiều khói, khí độc, bụi, vi khuẩn... đến mức gây hại cho sức khỏe thì gọi là không khí bị ô nhiễm.
- Sống trong không khí ô nhiễm dễ mắc bệnh về mắt và đường hô hấp, vì vậy cần bảo vệ bầu không khí trong lành.
Mục 2: Vai trò của không khí đối với sự sống
Câu 1: Thí nghiệm bịt mũi, ngậm miệng (Hình 2)
Đề: Để tay trước mũi, ngậm miệng lại rồi hít vào, thở ra như hình 2a. Lấy tay bịt mũi, ngậm miệng lại như hình 2b.
- Em cảm thấy thế nào trong mỗi trường hợp?
- Em có nhận xét gì về vai trò của không khí đối với sự sống của con người?
Trả lời:
| Trường hợp | Cảm nhận |
|---|---|
| Hình 2a (hít thở bình thường) | Thấy luồng không khí ấm phả ra tay, thở dễ dàng, thoải mái. |
| Hình 2b (bịt mũi, ngậm miệng) | Không thở được, thấy tức ngực, khó chịu, chỉ chịu được vài giây rồi phải thở lại. |
Nhận xét: Con người cần không khí để thở. Nếu không có không khí, con người không thể sống được. Vậy không khí có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự sống.
Câu 2: Cây và con gián trong bình đậy kín (Hình 3)
Đề: Nếu đậy kín cây ở hình 3a và lọ đựng con gián ở hình 3c thì sau một thời gian cây và con gián sẽ như thế nào (hình 3b và 3d)? Hãy quan sát hình 3 và rút ra nhận xét về vai trò của không khí đối với sự sống của sinh vật.
Trả lời:
- Cây bị đậy kín (hình 3b): sau một thời gian cây sẽ héo úa và chết.
- Con gián trong lọ đậy kín (hình 3d): sau một thời gian con gián sẽ chết.
Nhận xét: Không chỉ con người mà cả thực vật và động vật đều cần không khí để sống. Khi bị nhốt kín, không có không khí lưu thông, lượng khí ô-xi cạn dần nên sinh vật không sống được.
Câu hỏi quan sát Hình 4 (nhà kính và bể cá)
Câu 1: Quan sát hình 4.
- Giải thích vì sao trong các nhà kính trồng rau thường có cửa thông khí?
- Người ta sục không khí vào bể cá cảnh để làm gì?
Trả lời:
- Nhà kính có cửa thông khí để không khí bên ngoài lưu thông vào trong. Nhờ đó cây trồng luôn có đủ không khí trong lành để hô hấp và phát triển tốt, đồng thời tránh không khí bị tù đọng, nóng bí.
- Người ta sục không khí vào bể cá để cung cấp thêm khí ô-xi hòa tan trong nước, giúp cá có đủ ô-xi để thở và sống khỏe mạnh.
Câu 2: Lấy ví dụ khác về vai trò của không khí đối với sự sống.
Trả lời (gợi ý):
- Người leo núi cao hoặc thợ lặn phải mang theo bình dưỡng khí vì ở đó thiếu không khí.
- Nông dân thường xới đất cho tơi xốp để rễ cây có không khí.
- Khi nuôi tôm, người ta lắp quạt nước để tăng ô-xi cho ao.
Mục 3: Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí
Câu hỏi quan sát Hình 5
Đề:
- Hãy chỉ ra các nguyên nhân gây ô nhiễm không khí.
- Các nguyên nhân trên là do con người hay tự nhiên gây ra?
Trả lời theo từng hình:
| Hình | Nội dung | Nguyên nhân ô nhiễm |
|---|---|---|
| 5a | Xe cộ đông đúc trên đường | Khói, khí thải từ phương tiện giao thông |
| 5b | Cháy rừng | Khói bụi từ đám cháy |
| 5c | Bãi rác thải | Mùi hôi, vi khuẩn, khí độc từ rác |
| 5d | Nhà máy nhả khói | Khói, khí độc từ ống khói nhà máy |
Nhận xét: Phần lớn các nguyên nhân là do con người gây ra (khí thải xe cộ, rác thải, khói nhà máy). Một số ít do tự nhiên (như cháy rừng có thể xảy ra tự nhiên do nắng nóng, hoặc do con người gây ra).
Câu hỏi mở rộng
Đề: Kể hoạt động khác gây ô nhiễm không khí mà em biết.
Trả lời (gợi ý): Đốt rơm rạ ngoài đồng, đốt than tổ ong, phun thuốc trừ sâu, khói thuốc lá, bụi từ công trình xây dựng...
Mục 4: Bảo vệ bầu không khí trong lành
Câu 1: Sống trong không khí ô nhiễm dễ mắc bệnh gì?
Đề: Sống trong bầu không khí bị ô nhiễm chúng ta có thể mắc bệnh gì về mắt và đường hô hấp?
Trả lời:
- Bệnh về mắt: đau mắt, viêm kết mạc (đau mắt đỏ), cay rát mắt, chảy nước mắt.
- Bệnh về đường hô hấp: ho, viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi, hen suyễn.
Câu 2: Vì sao cần bảo vệ bầu không khí trong lành?
Trả lời: Vì không khí trong lành giúp con người và mọi sinh vật khỏe mạnh, hít thở dễ dàng, ít mắc bệnh. Nếu không khí ô nhiễm sẽ gây hại cho sức khỏe và ảnh hưởng đến môi trường sống. Vì vậy bảo vệ bầu không khí trong lành chính là bảo vệ sức khỏe của chính chúng ta.
Câu 3: Quan sát Hình 6 – việc nên làm và không nên làm
Đề: Quan sát hình 6 và cho biết việc nên làm và không nên làm để bảo vệ bầu không khí trong lành.
Trả lời:
| Hình | Nội dung | Nên / Không nên |
|---|---|---|
| 6a | Phun thuốc trừ sâu trên đồng ruộng | Không nên (gây ô nhiễm không khí) |
| 6b | Học sinh dọn vệ sinh lớp học | Nên làm (giữ môi trường sạch) |
| 6c | Mọi người cùng trồng cây | Nên làm (cây xanh làm sạch không khí) |
| 6d | Đun bếp than tổ ong | Không nên (tỏa khói độc gây ô nhiễm) |
Kết luận: Để bảo vệ bầu không khí trong lành, chúng ta nên trồng nhiều cây xanh, giữ vệ sinh môi trường, hạn chế dùng bếp than và thuốc trừ sâu, không đốt rác bừa bãi.
Các em nắm vững ý chính nhé: mọi sinh vật đều cần không khí để sống, và mỗi người đều có trách nhiệm giữ cho bầu không khí luôn trong lành. Nếu cần cô giải thích thêm hình nào, cứ hỏi nha!