Giải Tiếng Việt 4 - Tập Hai trang 23
Lời giải chi tiết SGK Lớp 4 · Môn Tiếng Việt · Trang 23–24
Mình xem kỹ hai trang rồi nhé. Một lưu ý nhỏ: số trang in trên ảnh là 21 và 22 (không phải 23–24), nhưng nội dung không đổi nên mình giải đầy đủ theo đúng những gì có trên trang. Đây là phần đọc hiểu bài thơ "Quả ngọt cuối mùa" (nói về người bà), phần Luyện từ và câu, cùng phần Viết.
Từ ngữ (giải nghĩa trong sách)
| Từ | Nghĩa |
|---|---|
| Trảy (trẩy) | hái, ngắt (quả) |
| (Tháng) Giêng | tháng đầu tiên của một năm theo âm lịch |
| Đoài | phía tây |
Phần Đọc hiểu
Bài 1: Tìm chi tiết thể hiện tình yêu thương của bà
Đề: Tìm những chi tiết thể hiện tình yêu thương của bà dành cho con cháu.
Trả lời:
Những chi tiết thể hiện tình yêu thương của bà:
- Bà trông nom, giữ gìn vườn cây để dành quả ngọt cho con cháu (trảy quả ngọt cuối mùa).
- Dù trời rét "cứa như dao", bà vẫn "chống gậy ra trông", lo lắng "sương táp", "phòng chim ăn" để bảo vệ những quả ngọt.
- Bà quan sát kĩ khắp nơi ("nom Đoài ngắm Đông", "trông bên tây, ngó bên đông") chỉ vì muốn dành phần ngon nhất cho con cháu.
→ Tất cả việc làm vất vả ấy đều xuất phát từ tình thương con cháu của bà.
Bài 2: Tìm nghĩa của mỗi cụm từ
Đề: Nối mỗi cụm từ với nghĩa đúng.
Trả lời:
| Cụm từ | Nghĩa |
|---|---|
| rét cứa như dao | rất rét, rét như cứa vào da thịt |
| nom Đoài ngắm Đông | trông bên tây, ngó bên đông, quan sát kĩ khắp nơi |
| tóc sương da mồi | tóc đã bạc, da đã xuất hiện những chấm đồi mồi (nói về sự già đi của con người) |
Giải thích:
- "Rét cứa như dao" dùng hình ảnh so sánh cái rét sắc buốt như lưỡi dao cứa vào da.
- "Nom Đoài ngắm Đông" – Đoài là phía tây, Đông là phía đông, ý nói nhìn ngó khắp mọi hướng.
- "Tóc sương da mồi" – tóc trắng như sương, da có đốm đồi mồi, là dấu hiệu tuổi già.
Bài 3: Người cháu thương bà vì điều gì?
Đề: Người cháu thương bà vì điều gì?
Trả lời:
Người cháu thương bà vì:
- Bà đã già yếu ("tóc sương da mồi") nhưng vẫn vất vả, chịu rét chống gậy ra vườn trông nom cây trái.
- Bà hi sinh, dành dụm mọi điều tốt đẹp, ngọt ngào cho con cháu mà không nghĩ đến bản thân.
→ Cháu thương bà vì tấm lòng yêu thương, đức hi sinh thầm lặng của bà.
Bài 4: Ý nghĩa hai câu thơ
Đề: Hai câu thơ "Bà như quả ngọt chín rồi / Càng thêm tuổi tác càng tươi lòng vàng." ý nói gì? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.
- A. Bà được ví như quả ngọt mà cuộc đời dành cho con cháu.
- B. Tình cảm của bà giống như trái chín, càng thêm thời gian thì càng thêm ngọt ngào.
- C. Tuổi của bà càng cao thì tình yêu thương của bà càng lớn.
Đáp án gợi ý: B (có thể chọn cả A và C đều hợp lí).
Giải thích:
Hai câu thơ dùng hình ảnh so sánh "Bà như quả ngọt chín rồi". Vế "Càng thêm tuổi tác càng tươi lòng vàng" cho thấy bà càng lớn tuổi thì tấm lòng càng đẹp, tình thương càng đậm đà, ngọt ngào.
→ Đáp án B nói rõ nhất ý này: tình cảm của bà như trái chín, theo thời gian càng thêm ngọt ngào. Đây là câu hỏi mở nên nếu em giải thích hợp lí thì chọn A hoặc C cũng được chấp nhận.
Bài 5: Điều tác giả muốn nói qua bài thơ
Đề: Theo em, tác giả muốn nói điều gì qua bài thơ?
Trả lời:
Qua bài thơ, tác giả muốn ca ngợi tình yêu thương và đức hi sinh thầm lặng của người bà dành cho con cháu. Đồng thời nhắc nhở mỗi chúng ta hãy biết yêu thương, kính trọng và biết ơn ông bà, cha mẹ – những người luôn dành điều tốt đẹp nhất cho mình.
Phần * (Luyện đọc)
Đề: Học thuộc lòng bài thơ.
→ Em hãy đọc đi đọc lại nhiều lần, chú ý nhịp thơ lục bát (2/2/2 và 2/2/2/2) để dễ thuộc nhé.
Phần Luyện từ và câu
Bài 1: Tìm từ có nghĩa giống với "trông"
Đề: Tìm các từ có nghĩa giống với từ trông trong những câu thơ sau:
Giêng, Hai rét cứa như dao, Nghe tiếng chào mào chống gậy ra trông Nom Đoài rồi lại ngắm Đông Bể lo sương táp, bề phòng chim ăn.
Trả lời:
Các từ có nghĩa giống với "trông" là: nom, ngắm.
Giải thích: Cả ba từ trông, nom, ngắm đều có nghĩa là nhìn, quan sát, để mắt tới điều gì đó.
Bài 2: Tìm thêm từ giống "trông" và đặt câu
Đề: Tìm thêm từ có nghĩa giống với từ trông và đặt một câu với từ vừa tìm được.
Trả lời:
Một số từ có nghĩa giống "trông": nhìn, ngó, ngắm, dòm, quan sát, xem, liếc...
Đặt câu mẫu:
- Em ngắm những bông hoa hồng nở rộ trong vườn.
- Bé nhìn theo cánh diều bay cao trên bầu trời.
- Mẹ quan sát từng bước đi chập chững của em bé.
Phần Viết: Tìm ý cho đoạn văn nêu tình cảm, cảm xúc về một nhân vật trong văn học
Đề bài: Viết đoạn văn nêu tình cảm, cảm xúc của em về một nhân vật trong câu chuyện hoặc bài thơ đã đọc, đã nghe.
Đây là phần hướng dẫn lập dàn ý (chưa viết bài hoàn chỉnh). Mình hệ thống lại các bước cho em dễ nắm:
1. Chuẩn bị
- Chọn một nhân vật để lại nhiều cảm xúc (ví dụ: Ma-ri-a, người nhạc sĩ, người bà, chú gà con...).
- Xác định điều gây ấn tượng ở nhân vật (ngoại hình, tính cách, suy nghĩ, hành động).
- Xác định tình cảm của em với nhân vật đó.
2. Tìm ý (dàn ý gợi ý)
| Phần | Nội dung |
|---|---|
| Mở đầu | Giới thiệu nhân vật (trong câu chuyện/bài thơ đã đọc, đã nghe); nêu ý kiến khái quát về nhân vật. |
| Triển khai | Nêu điều ấn tượng về nhân vật (sự kiên nhẫn, lòng vị tha, đức hi sinh...); nêu cảm xúc (thích thú, yêu quý, trân trọng, ngưỡng mộ...); thể hiện tình cảm bằng hành động (đọc lại nhiều lần, chia sẻ với người thân...). |
| Kết thúc | Đánh giá về nhân vật và khẳng định lại tình cảm, cảm xúc của em. |
Dàn ý mẫu (chọn nhân vật người bà trong "Quả ngọt cuối mùa"):
- Mở đầu: Trong bài thơ "Quả ngọt cuối mùa", em ấn tượng và yêu quý nhất nhân vật người bà.
- Triển khai: Bà tuổi đã cao, tóc bạc da mồi nhưng vẫn chịu rét, chống gậy ra vườn trông nom cây trái để dành quả ngọt cho con cháu. Em rất cảm phục và yêu thương bà. Em đã đọc lại bài thơ nhiều lần và kể cho mẹ nghe về bà.
- Kết thúc: Bà là hình ảnh đẹp về tình yêu thương và đức hi sinh. Em sẽ luôn yêu quý, kính trọng bà của mình.
Em muốn mình viết hẳn một đoạn văn hoàn chỉnh từ dàn ý này không? Mình viết mẫu cho em tham khảo nhé.