Giải KhoaHoc5_KNTT trang 14
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Khoa Há»c · Trang 14–15
Nguon: Khoa Hoc 5 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 14 – 15)
Em tập làm nhà khoa học
Thí nghiệm: Tìm hiểu nguyên nhân gây xói mòn đất
Đề bài:
Chuẩn bị: Một chậu đất; một bát to; ba chai nước có lượng nước bằng nhau; ba khay hình chữ nhật có kích thước bằng nhau; một số cành cây nhỏ; găng tay.
Thực hiện:
- Chia đất thành ba phần bằng nhau, đổ mỗi phần vào một khay.
- Dùng bát to úp chặt để đảm bảo đất ở cả ba khay có độ nén như nhau.
- Tạo thành ba khay đất như hình gợi ý:
- Khay 1: Chỉ có đất (hình 12a).
- Khay 2: Gắn các cành cây vào đất (hình 12b).
- Khay 3: Tạo các bậc thang trên đất (hình 12c).
- Dự đoán: Khi lần lượt rót nước từ đỉnh của ba khay đất trong khoảng 1 phút với độ cao và tốc độ rót nước như nhau thì đất ở khay nào trôi nhanh nhất, đất ở khay nào trôi chậm nhất?
- Tiến hành thí nghiệm, quan sát và so sánh kết quả thí nghiệm với dự đoán của em.
- Em rút ra được kết luận gì sau thí nghiệm trên?
Lời giải
Phần dự đoán:
- Đất ở khay 1 (chỉ có đất) sẽ trôi nhanh nhất. - Đất ở khay 2 (có cành cây) sẽ trôi chậm nhất.
Kết quả thí nghiệm:
- Khay 1: Nước cuốn trôi đất rất nhanh và rất nhiều. - Khay 3: Các bậc thang giữ đất lại nên đất trôi chậm hơn khay 1. - Khay 2: Rễ và cành cây giữ chặt đất nên đất trôi chậm nhất, đất bị mất ít nhất.
So sánh với dự đoán: Kết quả đúng với dự đoán. Khay 1 đất trôi nhanh nhất, khay 2 đất trôi chậm nhất.
Kết luận:
Cây cối (rễ cây) và địa hình bậc thang giúp giữ đất lại, làm cho đất ít bị nước cuốn trôi. Nơi đất trống, không có cây và dốc thẳng thì đất rất dễ bị xói mòn.
Thảo luận
Đề bài:
- Mô tả sự thay đổi của đất trong mỗi khay khi có nước chảy và giải thích.
- Chia sẻ với bạn về nguyên nhân gây ra xói mòn đất.
Lời giải
Mô tả và giải thích từng khay:
| Khay | Sự thay đổi của đất | Giải thích |
|---|---|---|
| Khay 1 (chỉ có đất) | Đất bị cuốn trôi nhiều và nhanh nhất | Không có gì giữ đất nên nước dễ cuốn đất đi |
| Khay 2 (có cành cây) | Đất bị cuốn trôi ít nhất | Rễ và cành cây bám chặt, giữ đất lại |
| Khay 3 (bậc thang) | Đất trôi chậm hơn khay 1 | Bậc thang làm nước chảy chậm, giữ bớt đất |
Nguyên nhân gây xói mòn đất:
Đất bị xói mòn do: chặt phá rừng; bão, lũ; gió mạnh và đất ở vùng có địa hình dốc.
Phần Em đã học (Ghi nhớ)
Nguyên nhân gây ô nhiễm đất: - Do con người: dùng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật không hợp lí; chất thải từ công nghiệp, xây dựng và sinh hoạt; cháy rừng do con người gây ra,... - Do tự nhiên: nhiễm mặn, nhiễm phèn; cháy rừng do sét đánh, núi lửa phun trào,... Nguyên nhân gây xói mòn đất: chặt phá rừng; bão, lũ; gió và địa hình dốc,...
3. Tác hại của ô nhiễm đất và xói mòn đất
Đề bài: Đọc các thông tin dưới đây, chia sẻ với bạn về những tác hại của ô nhiễm đất và xói mòn đất gây ra.
Lời giải
Tác hại của ô nhiễm đất:
- Đối với đất: Đất mất chất dinh dưỡng và dễ bị xói mòn. - Đối với nguồn nước: Chất thải thấm vào đất làm bẩn nguồn nước. - Đối với các loài sinh vật: Cây cối chậm lớn hoặc chết; nhiều con vật phải bỏ đi nơi khác sống, có nhiều con vật không sống được và chết. Các sinh vật sống trong đất cũng bị ảnh hưởng xấu. - Đối với sức khỏe con người: Dùng nước và thức ăn trồng ở vùng đất bẩn lâu ngày có thể bị nhiễm độc gan, ung thư,...
Tác hại của xói mòn đất:
- Làm mất đất trồng trọt vì đất hết chất dinh dưỡng, cây chậm lớn, thu hoạch ít, có khi mất mùa. - Làm tăng lũ lụt, sạt lở và mất đất ở,...
🎯 Ghi nhớ: - Cây cối và rừng giúp giữ đất, chống xói mòn. Chặt phá rừng, đất dốc, mưa bão, gió mạnh làm đất dễ bị cuốn trôi. - Ô nhiễm đất và xói mòn đất gây hại cho đất, nước, cây cối, con vật và sức khỏe con người. Vì vậy chúng ta cần bảo vệ rừng và giữ cho đất sạch.