Giải Khoa_hoc_5-KNTT_61845 trang 92
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Khoa Há»c · Trang 92–93
Tóm tắt lý thuyết
Trẻ em có quyền được an toàn, gồm 4 nhóm quyền chính:
| Nhóm quyền | Nội dung |
|---|---|
| Bảo vệ tính mạng | Được bảo vệ tính mạng, bảo đảm các điều kiện sống |
| Bí mật đời tư | Bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân; được pháp luật bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín |
| Chống bạo lực | Được bảo vệ để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc |
| Chống bóc lột, xâm hại | Không bị bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục, mua bán, bắt cóc, chiếm đoạt |
Hai ý cần ghi nhớ:
- Trẻ em có cảm giác an toàn khi nhận được sự quan tâm, bảo vệ, chăm sóc và chia sẻ từ người thân, bạn bè.
- Tất cả trẻ em đều có quyền được sống và lớn lên an toàn, lành mạnh, được bảo vệ sự toàn vẹn cá nhân và phản đối mọi xâm hại như bóc lột sức lao động, bạo hành.
(Nguồn: Công ước Quốc tế về quyền trẻ em và Luật Trẻ em năm 2016 của Việt Nam)
Bài 1: Chia sẻ cảm giác an toàn / không an toàn
Đề: Chia sẻ với bạn một số cảm giác an toàn hoặc không an toàn khác mà em đã trải qua.
Gợi ý trả lời:
Cảm giác an toàn:
- Khi được bố mẹ đón ở cổng trường sau giờ học.
- Khi ngủ trong nhà, có người thân ở bên.
- Khi đi đường có đèn sáng, có bạn bè cùng đi.
Cảm giác không an toàn:
- Khi đi một mình ở nơi vắng vẻ, tối tăm.
- Khi người lạ tiếp cận, hỏi han, rủ đi theo.
- Khi bị bạn bè trêu chọc, bắt nạt.
- Như tình huống tranh 5 (bị bạn tẩy chay: "Chúng mình không chơi với bạn đâu!") và tranh 6 (ở nhà một mình, nhớ bố mẹ).
Bài 2: Tìm hiểu quyền được an toàn
Đề: Đọc thông tin và cho biết trẻ em có những quyền nào để được an toàn, bảo vệ sự toàn vẹn cá nhân và phản đối mọi sự xâm hại.
Trả lời: Trẻ em có 4 quyền (như bảng tóm tắt trên):
- Quyền được bảo vệ tính mạng, bảo đảm điều kiện sống.
- Quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân; được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín.
- Quyền được bảo vệ để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc.
- Quyền được bảo vệ để không bị bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục, mua bán, bắt cóc, chiếm đoạt.
Bài 3: Cùng thảo luận
Đề: Viết hoặc vẽ về một tình huống em cảm thấy an toàn hoặc có quyền được an toàn, bảo vệ sự toàn vẹn cá nhân, phản đối xâm hại trẻ em. Giới thiệu sản phẩm và chia sẻ với bạn.
Gợi ý làm sản phẩm:
- Vẽ một bức tranh gia đình đầm ấm: bố mẹ chăm sóc, đưa đón em đi học → thể hiện quyền được bảo vệ và chăm sóc.
- Hoặc vẽ poster với khẩu hiệu: "Nói KHÔNG với bạo lực học đường", "Em có quyền được an toàn".
- Khi giới thiệu, em nói rõ: tranh vẽ gì, thể hiện quyền nào, em muốn gửi thông điệp gì.
Bài 4: Xử lí tình huống
Đề: Em sẽ ứng xử như thế nào trong mỗi tình huống dưới đây? Vì sao?
Tình huống 1: Em chứng kiến một bạn ở gần nhà bị đánh đập và bắt làm các công việc nặng nhọc so với tuổi của bạn.
Cách ứng xử:
- Kể ngay với bố mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy.
- Gọi điện đến Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111 để báo tin.
- Không tự mình can thiệp để tránh nguy hiểm cho bản thân.
Vì sao: Bạn ấy đang bị bạo lực và bóc lột sức lao động – đây là hành vi xâm hại trẻ em. Trẻ em có quyền được bảo vệ, nên cần báo người lớn và cơ quan chức năng để kịp thời giúp đỡ bạn.
Tình huống 2: Gần đây, có người lạ trên mạng xã hội dụ dỗ em nghỉ học để đi chơi.
Cách ứng xử:
- Kiên quyết từ chối, không làm theo lời người lạ.
- Không cung cấp thông tin cá nhân, không hẹn gặp.
- Chặn liên lạc và kể ngay cho bố mẹ, thầy cô biết.
Vì sao: Người lạ trên mạng có thể có ý đồ xấu (dụ dỗ, lừa đảo, bắt cóc). Đây là dấu hiệu xâm hại trẻ em. Em cần tự bảo vệ mình và báo người lớn để được giúp đỡ.
Em tìm hiểu thêm
Xâm hại trẻ em là hành vi gây tổn hại về thể chất, tình cảm, tâm lí, danh dự, nhân phẩm của trẻ dưới các hình thức: bạo lực, bóc lột, xâm hại tình dục, mua bán, bỏ rơi và các hình thức gây tổn hại khác.
(Nguồn: Công ước Quốc tế về quyền trẻ em và Luật Trẻ em năm 2016 của Việt Nam)
Mẹo nhỏ cho em: hãy ghi nhớ số 111 – tổng đài bảo vệ trẻ em miễn phí, gọi được bất cứ lúc nào khi em hoặc bạn bè gặp nguy hiểm nhé!