Giải Tiếng Việt 5 - Tập Một trang 97
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 97–98
Tóm tắt lý thuyết
Bài đọc giới thiệu về Tạ Quang Bửu, một nhà khoa học tài năng, uyên bác của Việt Nam. Ông giỏi nhiều lĩnh vực (ngoại ngữ, âm nhạc, hội hoạ, kiến trúc, thể thao...) và luôn tự học không ngừng, được coi là "Lê Quý Đôn thời nay". Tên ông được đặt cho nhiều con phố và có cả một giải thưởng khoa học mang tên ông.
Từ ngữ cần nhớ:
- Công hàm: công văn ngoại giao của nước này gửi cho nước khác.
Phần Đọc hiểu – Trả lời câu hỏi
Câu 1. Đoạn văn thứ nhất giới thiệu điều gì về Tạ Quang Bửu?
Đoạn văn thứ nhất giới thiệu về tài năng đa dạng và tinh thần tự học của Tạ Quang Bửu: ông có hiểu biết sâu rộng về nhiều lĩnh vực (ngoại ngữ, âm nhạc, hội hoạ, kiến trúc, thể thao...), luôn tranh thủ thời gian tự học để thoả mãn niềm đam mê, được nhiều người coi là "Lê Quý Đôn thời nay".
Câu 2. Những chi tiết nào cho thấy Tạ Quang Bửu là tấm gương tự học, học suốt đời và học say mê?
Các chi tiết tiêu biểu:
- "Ông luôn tranh thủ thời gian tự học" → cho thấy tinh thần tự học bền bỉ.
- Hiểu biết sâu rộng nhiều lĩnh vực khác nhau → kết quả của việc học suốt đời.
- Học "để thoả mãn niềm đam mê của mình" → thể hiện học say mê, học vì yêu thích chứ không vì ép buộc.
- Được gọi là "Lê Quý Đôn thời nay" → khẳng định sự uyên bác do tự học mà có.
Câu 3. Theo em, vì sao Tạ Quang Bửu nhiều lần được cùng Bác Hồ tiếp các chính khách nước ngoài?
Vì ông giỏi nhiều ngoại ngữ (trình độ "hoàn hảo đến mức người Anh phải kinh ngạc") và có hiểu biết sâu rộng, uyên bác. Nhờ vậy ông có thể giao tiếp, đàm phán với khách nước ngoài một cách thuận lợi và thể hiện được trí tuệ của người Việt Nam.
Câu 4. Sự đa tài, uyên bác của Tạ Quang Bửu được thể hiện như thế nào?
Sự đa tài, uyên bác thể hiện ở chỗ ông không chỉ giỏi khoa học mà còn am hiểu nhiều lĩnh vực: ngoại ngữ giỏi xuất sắc, hiểu biết về âm nhạc, hội hoạ, kiến trúc, thể thao... Chính vì vậy ông được ví như "Lê Quý Đôn thời nay" – một bậc học giả thông kim bác cổ.
Câu 5. Tài năng, công lao của Tạ Quang Bửu được ghi nhận thế nào?
- Tên ông được đặt cho nhiều con phố ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Huế, Đà Nẵng...
- Ở Việt Nam có một giải thưởng dành cho các nhà khoa học xuất sắc mang tên ông – Giải thưởng Tạ Quang Bửu.
Phần Luyện từ và câu
Bài 1. Dựa vào gợi ý, tìm nghĩa cho mỗi từ:
| Từ | Nghĩa | Đáp án |
|---|---|---|
| chính khách | Người chuyên hoạt động chính trị, khá nổi tiếng | b |
| chính phủ | Cơ quan hành chính nhà nước cao nhất | c |
| chính khoá | Chương trình học tập chính thức, bắt buộc | a |
Giải thích cách nhận biết:
- "Khách" trong "chính khách" chỉ con người → ghép với "người chuyên hoạt động chính trị".
- "Phủ" thường chỉ cơ quan, dinh thự → ghép với "cơ quan hành chính nhà nước".
- "Khoá" liên quan đến học hành, khoá học → ghép với "chương trình học tập".
Bài 2. Chọn các từ ở bài tập 1 để hoàn thiện các câu:
- a. Nhiều chính khách quốc tế đã có mặt tại hội nghị này.
- b. Chính phủ các nước phải đảm bảo mọi quyền lợi cho trẻ em.
- c. Một số hoạt động trải nghiệm sẽ được tổ chức ngoài giờ học chính khoá.
Giải thích:
- Câu a nói về "người... quốc tế tại hội nghị" → dùng chính khách.
- Câu b chủ ngữ là cơ quan nhà nước của các nước → dùng chính phủ.
- Câu c nói về giờ học chính thức → dùng chính khoá.
Phần Viết: Tìm ý cho đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách
Đề bài: Viết đoạn văn giới thiệu một nhân vật trong cuốn sách em đã đọc.
Đây là phần hướng dẫn, không yêu cầu giải bài tập có đáp án cố định. Cô tóm tắt các bước để em làm theo nhé:
- Chuẩn bị: Chọn nhân vật, ghi nhớ tên sách, tên tác giả, tên nhân vật và điều em muốn giới thiệu.
- Tìm ý theo dàn ý ba phần:
| Phần | Nội dung |
|---|---|
| Mở đầu | Giới thiệu chung về nhân vật trong cuốn sách (tên sách, tên tác giả, tên nhân vật) và nêu ấn tượng chung. |
| Triển khai | Chỉ ra đặc điểm ngoại hình, hành động, lời nói, suy nghĩ... của nhân vật; nêu dẫn chứng lấy từ cuốn sách để minh hoạ. |
| Kết thúc | Nêu nhận xét, cảm nghĩ về nhân vật; có thể nêu bài học nhân vật đem đến cho em. |
- Góp ý và chỉnh sửa: kiểm tra ba điểm – nêu thông tin chính xác về cuốn sách, giới thiệu đúng đặc điểm nhân vật, đưa dẫn chứng cụ thể về hành động, lời nói, suy nghĩ của nhân vật.
Gợi ý nhỏ từ cô: Em nên chọn nhân vật mình yêu thích và nhớ rõ để có nhiều dẫn chứng cụ thể. Ví dụ Dế Mèn (Dế Mèn phiêu lưu ký), cô bé bán diêm, hoặc nhân vật trong sách em vừa đọc gần đây.
Em cần cô viết mẫu một đoạn văn hoàn chỉnh theo dàn ý này không?