Giải Tiếng Việt 5 - Tập Một trang 13
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 13–14
Đây là bài học phần VIẾT: TÌM HIỂU CÁCH VIẾT BÀI VĂN KỂ CHUYỆN SÁNG TẠO. Dưới đây là lời giải đầy đủ tất cả các câu hỏi, bài tập.
Câu 1
Đề bài: Đọc bài văn kể lại câu chuyện và các chi tiết kể sáng tạo (A, B) dưới đây, sau đó thực hiện yêu cầu.
(Bài văn kể lại truyện Một chuyến phiêu lưu của tác giả Nguyễn Thị Kim Hoà.)
Câu a
Đề bài: Bài văn trên kể lại câu chuyện gì?
Bài văn kể lại câu chuyện Một chuyến phiêu lưu của tác giả Nguyễn Thị Kim Hoà. Chuyện kể về mèo nhép và chuột xù rủ nhau sang sông chơi. Sang bên kia sông, mèo nhép mải chơi nên làm rắn tức giận. Chuột xù liều mình cứu bạn và bị thương. May nhờ bác ngựa cứu kịp. Khi về, mèo nhép tưởng chuột xù bị nặng nên khóc, nhưng thật ra chuột xù chỉ giả vờ để trêu bạn.
Câu b
Đề bài: Tìm phần mở bài, thân bài và kết bài của bài văn. Nêu ý chính của mỗi phần.
Mở bài: Đoạn đầu — "Nếu hay đọc truyện phiêu lưu... của tác giả Nguyễn Thị Kim Hoà." ➡ Ý chính: Giới thiệu câu chuyện sẽ kể. Thân bài: Từ "Chuyện kể rằng, một hôm..." đến "...miệng chuột đang mím lại do cố nén cười." ➡ Ý chính: Kể lại diễn biến câu chuyện — hai bạn sang sông, gặp rắn, chuột xù cứu mèo nhép, bác ngựa cứu cả hai và chuyện chuột xù trêu bạn. Kết bài: Đoạn cuối — "Câu chuyện thật thú vị và hài hước... và những người xung quanh." ➡ Ý chính: Nêu cảm nghĩ về câu chuyện và bài học rút ra.
Câu c
Đề bài: Các chi tiết sáng tạo A, B được bổ sung vào phần nào của bài văn?
Cả hai chi tiết sáng tạo A và B đều được bổ sung vào phần THÂN BÀI. - Chi tiết A thêm vào sau câu "... nhưng chuột xù từ chối." - Chi tiết B thêm vào sau câu "Đồng cỏ bên kia sông quả là một thế giới xanh tuyệt đẹp!"
Câu d
Đề bài: Tìm nội dung phù hợp với mỗi chi tiết sáng tạo A, B.
Có hai nội dung: "Sáng tạo thêm chi tiết tả cảnh" và "Sáng tạo thêm lời thoại cho nhân vật".
| Chi tiết | Nội dung sáng tạo | |----------|-------------------| | A (Chuột xù nói: – Bác ngựa bảo nguy hiểm lắm...) | Sáng tạo thêm lời thoại cho nhân vật | | B (Cỏ phủ kín cánh đồng như một tấm thảm xanh mát...) | Sáng tạo thêm chi tiết tả cảnh | Giải thích đơn giản: - A là lời nói chuyện giữa chuột xù và mèo nhép ➡ đó là lời thoại. - B là đoạn tả cánh đồng cỏ xanh đẹp đẽ ➡ đó là tả cảnh.
Câu 2
Đề bài: Theo em, đoạn dưới đây có thể thay cho đoạn nào của câu chuyện?
"Chuột xù lồm cồm bò dậy, thấy mèo nhép vẫn sợ hãi, run lập cập. Một lúc lâu, mèo nhép mới xấu hổ bảo:
– Bờ sông bên nhà mình cũng đẹp lắm. Chúng mình về thôi.
Bác ngựa và chuột xù cười phá lên. Mèo nhép cũng bẽn lẽn cười."
Cách giải
Đoạn này có thể thay cho đoạn kết của thân bài — tức là đoạn: "Trên lưng bác ngựa trở về, thấy chuột xù nằm thiêm thiếp, mèo nhép cứ sụt sịt, nước mắt rơi ướt lông chuột xù. Mèo không để ý, miệng chuột đang mím lại do cố nén cười." Vì sao? Cả hai đoạn đều kể về lúc câu chuyện kết thúc: chuột xù không sao, mèo nhép nhận ra mình sai và mọi người cùng vui vẻ. Đây chính là cách thay đổi cách kết thúc của câu chuyện mà vẫn giữ nguyên nội dung và ý nghĩa (mèo nhép học được bài học, chuột xù trêu bạn).
Câu 3
Đề bài: Nêu những cách em có thể vận dụng để viết bài văn kể chuyện sáng tạo.
Cách giải
Khi viết bài văn kể chuyện sáng tạo, em có thể dùng các cách sau: 1. Thêm chi tiết tả ngoại hình và hoạt động của nhân vật. (Ví dụ: tả mèo nhép có bộ lông mượt, chạy nhảy tung tăng.) 2. Thêm lời thoại cho nhân vật. (Cho các nhân vật trò chuyện với nhau.) 3. Thêm chi tiết tả cảnh. (Tả cánh đồng, dòng sông, bầu trời...) 4. Thay đổi cách kết thúc của câu chuyện. (Viết một đoạn kết mới mà vẫn giữ ý nghĩa cũ.) 5. Tưởng tượng mình đang tham gia vào câu chuyện, được "nhìn", "nghe", "chạm vào"... mọi sự vật để sáng tạo thêm chi tiết.
📌 Phần Ghi nhớ (nội dung cần thuộc)
Trong bài văn kể chuyện sáng tạo, người viết có thể thêm chi tiết (thêm lời thoại, lời kể, lời tả...) hoặc thay đổi cách kết thúc mà không làm thay đổi nội dung chính và ý nghĩa của câu chuyện. Bài văn có 3 phần: - Mở bài: Giới thiệu câu chuyện. - Thân bài: Kể lại câu chuyện với những chi tiết sáng tạo. - Kết bài: Nêu suy nghĩ, cảm xúc về câu chuyện.
🏠 Phần Vận dụng (làm ở nhà)
Bài 1
Đề bài: Kể cho người thân nghe câu chuyện Một chuyến phiêu lưu với chi tiết em sáng tạo thêm.
Gợi ý cách làm
Em hãy kể lại truyện cho bố mẹ, ông bà nghe. Khi kể, em thêm vào một vài chi tiết của riêng mình, ví dụ: - Thêm lời thoại: cho mèo nhép reo lên "Ôi, đẹp quá!" khi sang bên kia sông. - Thêm tả cảnh: tả dòng sông trong xanh, gió mát thổi nhẹ. - Thêm tả nhân vật: tả chuột xù nhỏ nhắn nhưng rất dũng cảm. Nhớ giữ đúng nội dung chính: hai bạn sang sông, gặp nguy hiểm, chuột xù cứu bạn và bài học về việc biết lắng nghe.
Bài 2
Đề bài: Tìm đọc một câu chuyện về thế giới tuổi thơ.
Gợi ý cách làm
Em có thể tìm đọc những câu chuyện hay về tuổi thơ như: - Dế Mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài) - Đất rừng phương Nam (Đoàn Giỏi) - Tuổi thơ dữ dội (Phùng Quán) - Các truyện trong tập Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ (Nguyễn Nhật Ánh) Em tìm sách ở thư viện trường, tủ sách gia đình hoặc nhờ người thân giúp tìm nhé.
🎯 Ghi nhớ: Bài văn kể chuyện sáng tạo gồm 3 phần (mở bài, thân bài, kết bài). Em có thể sáng tạo bằng cách thêm chi tiết (lời thoại, tả cảnh, tả nhân vật) hoặc thay đổi cách kết thúc, nhưng phải giữ nguyên nội dung và ý nghĩa của câu chuyện gốc.