Giải Tiếng Việt 5 - Tập Một trang 139
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 139–140
Tóm tắt nội dung lý thuyết
Bài đọc kể về nhân vật "tôi" đến nhà bà Trưởng nghe các liền chị tập hát quan họ qua nhiều mùa trong năm. Mỗi điệu quan họ có cách hát riêng:
- Điệu Ngỏ lời: hát giọng thẹn thùng, e ấp, trong vắt như nước suối.
- Điệu Thương nhau: hát nồng cháy, thiết tha.
- Điệu Giã bạn: điệu kết thúc, hát giọng lưu luyến, dùng dằng, đau đáu, nghe rất buồn.
Phần Từ ngữ:
- Tàng cây: bóng mát hoặc tán lá xum xuê của cây.
- Liền chị: người nữ hát quan họ.
Bài 1: Khung cảnh các liền chị tập hát
Đề: Các liền chị tập hát trong khung cảnh như thế nào?
Trả lời:
Các liền chị tập hát trong khung cảnh thiên nhiên rất nên thơ, thay đổi theo mùa:
- Sang hè, vào đêm trăng, có gió lùa từ hồ sen trước nhà thổi lên mát rượi.
- Khung cảnh yên bình, có tàng cây, hồ sen, ánh trăng, rất thích hợp để cất lên những làn điệu quan họ.
→ Đây là khung cảnh làng quê đậm chất trữ tình, gắn bó với nghệ thuật quan họ.
Bài 2: Chi tiết miêu tả các liền chị lúc tập hát
Đề: Tìm những chi tiết miêu tả các liền chị lúc tập hát.
Trả lời:
Các liền chị tập hát rất say sưa và công phu:
- Khi hát điệu Ngỏ lời: hát với giọng thẹn thùng, e ấp, tiếng hát như nước suối thượng nguồn, róc rách, từ từ, trong vắt, tinh khôi.
- Khi hát điệu Thương nhau: hát nồng cháy, thiết tha.
- Khi hát điệu Giã bạn: hát với giọng lưu luyến, dùng dằng, đau đáu, nghe buồn.
→ Các chi tiết cho thấy các liền chị hát bằng cả tâm hồn, mỗi điệu một sắc thái tình cảm khác nhau.
Bài 3: Cách bà Trưởng dạy hát từng điệu
Đề: Bà Trưởng dạy các liền chị hát mỗi điệu quan họ dưới đây ra sao? (Ngỏ lời, Thương nhau, Giã bạn)
Trả lời (lập bảng cho dễ nhìn):
| Điệu | Cách hát bà Trưởng dạy |
|---|---|
| Ngỏ lời | Hát giọng thẹn thùng, e ấp; tiếng hát như nước suối thượng nguồn, róc rách, từ từ, trong vắt, tinh khôi |
| Thương nhau | Hát nồng cháy, thiết tha; bà dạy từ cách lấy hơi, nhả chữ tròn vành rõ tiếng, đến cách ngân rung luyến láy âm thanh |
| Giã bạn | Hát giọng lưu luyến, dùng dằng, đau đáu, nghe buồn vì đây là điệu kết thúc hội hát, để mọi người chia tay về quê |
Bài 4: Hiểu gì về nhân vật "tôi"?
Đề: Những chi tiết dưới đây giúp em hiểu điều gì về nhân vật "tôi"?
- Ngày nào cũng đến nhà bà Trưởng nghe các liền chị tập hát quan họ.
- Ngân nga mãi điệu Giã bạn trong tâm trí.
- Mong ngóng đến ngày chính mình được hát các giai điệu đó.
Trả lời:
Những chi tiết này cho thấy nhân vật "tôi":
- Rất yêu thích, say mê nghệ thuật hát quan họ (ngày nào cũng đến nghe).
- Có tâm hồn nhạy cảm, biết rung động trước cái hay, cái đẹp của làn điệu (ngân nga mãi trong tâm trí).
- Có ước mơ, khát khao được trở thành người hát quan họ, muốn tiếp nối và gìn giữ nghệ thuật truyền thống của quê hương.
Bài 5: Cảm nhận về nghệ thuật hát quan họ
Đề: Dựa vào tranh minh hoạ và nội dung bài đọc, nêu cảm nhận của em về nghệ thuật hát quan họ.
Gợi ý trả lời (em có thể viết theo cảm nhận riêng):
Em rất yêu thích nghệ thuật hát quan họ. Đó là một loại hình nghệ thuật truyền thống đẹp và độc đáo của quê hương. Mỗi làn điệu quan họ mang một sắc thái tình cảm riêng: lúc thì thẹn thùng, e ấp, lúc lại nồng cháy, thiết tha, khi chia tay thì lưu luyến, bịn rịn. Để hát hay, các liền chị phải tập luyện rất công phu, từ cách lấy hơi, nhả chữ đến ngân rung luyến láy. Hát quan họ không chỉ là hát mà còn gửi gắm cả tâm hồn, tình cảm của người quan họ. Em mong nghệ thuật quan họ sẽ mãi được gìn giữ và lưu truyền.
Phần Luyện từ và câu (trang 138)
Bài 1: Tìm từ cho mỗi nhóm
Đề: Tìm trong và ngoài bài đọc 2 – 3 từ cho mỗi nhóm dưới đây.
Trả lời:
| Nhóm | Từ gợi ý |
|---|---|
| Môn nghệ thuật (M: ca trù) | quan họ, chèo, tuồng, cải lương, múa rối nước |
| Hoạt động nghệ thuật (M: hát) | múa, diễn, đàn, ngâm thơ, biểu diễn |
| Người biểu diễn (M: ca nương) | liền chị, liền anh, ca sĩ, nghệ sĩ, diễn viên |
Bài 2: Đặt câu giới thiệu một môn nghệ thuật truyền thống
Đề: Sử dụng 1 – 2 từ ngữ đã tìm được ở bài tập 1 để đặt câu giới thiệu một môn nghệ thuật truyền thống.
Câu mẫu:
- Quan họ là một môn nghệ thuật truyền thống nổi tiếng của vùng Kinh Bắc, do các liền anh, liền chị biểu diễn.
- Múa rối nước là loại hình nghệ thuật độc đáo, các nghệ sĩ biểu diễn ngay trên mặt nước.
Phần Viết: Đánh giá, chỉnh sửa đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ
Phần này là hướng dẫn để em tự đánh giá và sửa lại bài viết của mình, gồm 3 bước:
Bước 1 – Nghe thầy cô giáo nhận xét chung.
Bước 2 – Đọc lại đoạn văn em viết và đối chiếu với 4 yêu cầu sau:
- Có đủ phần mở đầu, triển khai, kết thúc.
- Nêu rõ những điều mình yêu thích hoặc ấn tượng sâu sắc về bài thơ (cái hay, cái đẹp của bài thơ).
- Sử dụng từ ngữ, câu văn thể hiện rõ tình cảm, cảm xúc đối với bài thơ.
- Không mắc lỗi chính tả, chữ viết sạch, rõ ràng.
Bước 3 – Chỉnh sửa bài viết:
- Sửa lỗi theo nhận xét của thầy cô hoặc góp ý của bạn.
- Viết lại một số câu văn cho hay hơn.
Sách đưa ra một đoạn văn mẫu viết về hai dòng thơ "Con thác réo ngân nga / Đàn dê soi đáy suối" trong bài Trước cổng trời, cho thấy cách diễn đạt giàu hình ảnh và cảm xúc: người viết tưởng tượng ra dòng thác trắng xoá, nghe tiếng nước reo, hình dung đàn dê thong dong soi bóng dưới suối.
→ Đây là phần thực hành, em hãy lấy chính bài viết của mình ra để rà soát theo các tiêu chí trên rồi sửa lại cho hoàn chỉnh nhé.
Một lưu ý nhỏ: ảnh em gửi hiển thị số trang 137 và 138 ở góc dưới, nhưng cô vẫn để header theo đúng yêu cầu của em. Nếu cần cô giải kỹ thêm bài nào, cứ nói nhé!