Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 102
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 102–103
Bài 30: NGUYÊN SINH VẬT
Câu hỏi mở đầu bài
Đề bài: Quan sát bề mặt ao, hồ chúng ta thường thấy một lớp váng có màu xanh, vàng hoặc đỏ. Lớp váng đó có chứa các nguyên sinh vật. Vậy nguyên sinh vật là gì?
Cách giải
Bước 1: Tìm hiểu khái niệm nguyên sinh vật
Nguyên sinh vật là nhóm sinh vật có đặc điểm:
- Đa số có cơ thể đơn bào (chỉ gồm một tế bào)
- Có nhân thực (nhân có màng bao bọc)
- Kích thước hiển vi (rất nhỏ, phải dùng kính hiển vi mới nhìn thấy)
Bước 2: Giải thích hiện tượng lớp váng
Lớp váng màu xanh, vàng hoặc đỏ trên mặt ao hồ chính là tập hợp của hàng triệu nguyên sinh vật (chủ yếu là các loại tảo).
Đáp án: Nguyên sinh vật là những sinh vật có cơ thể đơn bào, nhân thực, có kích thước hiển vi. Một số nguyên sinh vật có cấu tạo đa bào, nhân thực và có thể quan sát bằng mắt thường.
💡 Mẹo nhớ: "Nguyên sinh - Đơn bào - Nhân thực - Hiển vi" (4 từ khóa quan trọng)
Câu hỏi phần I - Quan sát Hình 30.1
Đề bài:
- Em có nhận xét gì về hình dạng của nguyên sinh vật?
- Kể tên các môi trường sống của nguyên sinh vật. Em có nhận xét gì về môi trường sống của chúng?
Câu 1: Nhận xét về hình dạng của nguyên sinh vật
Cách giải
Bước 1: Quan sát các hình ảnh trong Hình 30.1
Từ hình ảnh, ta thấy có các loại nguyên sinh vật:
- Trùng roi xanh: Hình thoi dài, có roi bơi
- Trùng biến hình: Hình dạng không cố định, có chân giả
- Trùng giày: Hình giống chiếc giày, có lông bơi
- Trùng sốt rét: Hình dài, cong
- Tảo lục đơn bào: Hình cầu tròn
- Tảo silic: Hình tròn dẹt như đĩa
Bước 2: Rút ra nhận xét
Đáp án: Nguyên sinh vật có hình dạng rất đa dạng và phong phú. Mỗi loài có hình dạng khác nhau: có loài hình thoi, hình cầu, hình giày, hình không cố định... Điều này cho thấy sự đa dạng của nguyên sinh vật.
Câu 2: Môi trường sống của nguyên sinh vật
Cách giải
Bước 1: Liệt kê môi trường sống từ Hình 30.1
| Nguyên sinh vật | Môi trường sống |
|---|---|
| Trùng roi xanh | Bề mặt ao, hồ |
| Trùng biến hình | Bề mặt ao, hồ |
| Trùng giày | Bề mặt nước cống, rãnh, nước đục |
| Trùng sốt rét | Tuyến nước bọt muỗi Anophen, máu người |
| Tảo lục đơn bào | Ao, hồ, mương, rãnh, nơi đất ẩm |
| Tảo silic | Trôi nổi hoặc bám dưới nước, trên đất, đá ẩm |
Bước 2: Rút ra nhận xét
Đáp án: - Các môi trường sống: Ao, hồ, cống, rãnh, mương, nơi đất ẩm, đá ẩm, trong cơ thể sinh vật khác (muỗi, người). - Nhận xét: Môi trường sống của nguyên sinh vật rất đa dạng. Chúng sống chủ yếu ở môi trường nước hoặc nơi ẩm ướt. Một số loài sống ký sinh trong cơ thể sinh vật khác.
💡 Mẹo nhớ: Nguyên sinh vật thích "ẩm ướt" - ở đâu có nước, ở đó có nguyên sinh vật!
Câu hỏi phần II - Vai trò của nguyên sinh vật
Đề bài:
- Nêu các vai trò của nguyên sinh vật đối với tự nhiên và đời sống con người.
- Kể tên một số món ăn được chế biến từ tảo mà em biết.
Câu 1: Vai trò của nguyên sinh vật
Cách giải
Bước 1: Tổng hợp vai trò trong tự nhiên
- Tảo quang hợp → cung cấp oxygen cho động vật dưới nước
- Là nguồn thức ăn cho các động vật lớn hơn
- Một số nguyên sinh vật sống cộng sinh, tạo mối quan hệ cần thiết cho sự sống của động vật khác
Bước 2: Tổng hợp vai trò đối với con người
- Làm thực phẩm chức năng bổ sung dinh dưỡng (tảo xoắn Spirulina)
- Làm thức ăn và chế biến thực phẩm (rong biển)
- Chiết xuất làm đông thực phẩm (thạch)
- Sản xuất chất dẻo, sơn, chất cách điện, cách nhiệt, khử mùi
- Vai trò trong xử lý nước thải
- Chỉ thị độ sạch của môi trường nước
Đáp án: Vai trò trong tự nhiên: - Cung cấp oxygen cho động vật dưới nước (nhờ quang hợp) - Là nguồn thức ăn cho các động vật lớn hơn - Tạo mối quan hệ cộng sinh cần thiết cho sinh vật khác Vai trò đối với con người: - Làm thực phẩm, thực phẩm chức năng bổ sung dinh dưỡng - Chế biến thực phẩm (làm thạch, đông thực phẩm) - Sản xuất công nghiệp (chất dẻo, sơn, chất cách điện...) - Xử lý nước thải và chỉ thị độ sạch môi trường nước
Câu 2: Các món ăn chế biến từ tảo
Cách giải
Bước 1: Liệt kê các món ăn phổ biến từ tảo/rong biển
Đáp án: Một số món ăn được chế biến từ tảo: - Thạch (rau câu) - làm từ chất thạch chiết xuất từ tảo - Rong biển cuộn cơm (sushi, kimbap) - Canh rong biển - Salad rong biển - Rong biển khô ăn liền (snack rong biển) - Nước uống tảo xoắn Spirulina - Miến dong (có thành phần từ tảo)
💡 Mẹo nhớ: Nhìn quanh bếp nhà em - thạch rau câu, rong biển gói cơm đều là sản phẩm từ tảo!
🎯 Ghi nhớ cuối bài
🎯 Ghi nhớ: 1. Nguyên sinh vật là sinh vật đơn bào, nhân thực, kích thước hiển vi 2. Nguyên sinh vật có hình dạng đa dạng và sống chủ yếu ở môi trường nước, nơi ẩm ướt 3. Vai trò quan trọng: cung cấp oxygen, làm thức ăn, chế biến thực phẩm, sản xuất công nghiệp, xử lý môi trường 4. Ví dụ nguyên sinh vật: trùng roi, trùng biến hình, trùng giày, tảo lục, tảo silic...