Giải Ngữ Văn 6 - Tập 2 trang 95
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Ngữ Văn · Trang 95–96
Tóm tắt lý thuyết
Phần đầu trang 94 vẫn thuộc bài Nói và nghe: Trình bày ý kiến về một vấn đề trong đời sống. Quy trình gồm 3 bước:
- Trước khi nói: chuẩn bị nội dung, tìm ý, lập đề cương.
- Trình bày (Triển khai – Kết luận): nói theo đề cương, có thể nhắc lại câu hỏi đã đặt ra, rồi khái quát lại ý kiến.
- Sau khi nói: người nghe và người nói trao đổi, phản hồi trên tinh thần tôn trọng, hướng tới giải pháp chung.
Sau đó là phần Củng cố, mở rộng và Thực hành đọc, giúp em hệ thống lại kiến thức về văn bản thông tin và chuẩn bị đọc văn bản mới.
Bài 1: Phân loại ba văn bản đã học
Đề: Trong bài học này, em đã được đọc ba văn bản hoàn chỉnh. Kẻ bảng và đánh dấu x vào các ô trống thích hợp.
Ba văn bản đều thuộc nội dung Trái Đất – môi trường, đều là văn bản thông tin.
| Tên văn bản | Nội dung: Trái Đất – môi trường | Loại: Văn bản thông tin | Loại: Văn bản văn học | Hình thức: Chỉ có kênh chữ | Hình thức: Đa phương thức |
|---|---|---|---|---|---|
| Trái Đất – cái nôi của sự sống | x | x | x | ||
| Các loài chung sống với nhau như thế nào? | x | x | x | ||
| Trái Đất (thơ) | x | x | x |
Giải thích:
- Hai văn bản đầu là văn bản thông tin, có kết hợp kênh chữ với hình ảnh/sơ đồ nên là văn bản đa phương thức.
- "Trái Đất" là bài thơ của Ra-xun Gam-da-tốp, nên là văn bản văn học, chỉ có kênh chữ.
Trả lời câu hỏi
a. Lí do ba văn bản được xếp chung vào một bài học:
Cả ba đều cùng chủ đề Trái Đất – ngôi nhà chung, môi trường sống của con người và muôn loài. Chúng cùng hướng người đọc đến ý thức trân trọng, bảo vệ Trái Đất, dù mỗi văn bản tiếp cận theo một cách riêng (cung cấp tri thức khoa học hoặc bày tỏ cảm xúc).
b. Bài học giúp em hiểu thêm về bảo vệ môi trường sống:
- Trái Đất là hành tinh duy nhất (trong hiểu biết hiện nay) có sự sống, rất quý giá và mong manh.
- Các loài sinh vật chung sống trong một mạng lưới cân bằng, phụ thuộc lẫn nhau, không loài nào tồn tại tách biệt.
- Con người cần sống hài hòa với tự nhiên, không khai thác, hủy hoại bừa bãi, vì bảo vệ môi trường chính là bảo vệ chính mình.
c. Kiến thức về văn bản thông tin em đã học được:
- Văn bản thông tin nhằm cung cấp tri thức, thông tin chính xác, khách quan về sự vật, hiện tượng.
- Thường có nhan đề, sa-pô, đề mục để dẫn dắt và tóm tắt nội dung.
- Có thể là văn bản đa phương thức (kết hợp chữ với hình ảnh, sơ đồ, số liệu).
- Cách triển khai theo trật tự thời gian, quan hệ nguyên nhân – kết quả hoặc theo từng khía cạnh của vấn đề.
Bài 2: Lập bảng chuẩn bị ý tưởng cho một văn bản thông tin
Đề: Kẻ bảng và điền thông tin, xem như chuẩn bị ý tưởng và dữ liệu cho một văn bản thông tin viết về một vấn đề em quan tâm. (Có thể bỏ trống một số ô ở cột Số liệu và Tranh ảnh.)
Đây là bài thực hành cá nhân, em chọn vấn đề mình thích. Cô làm một mẫu để em tham khảo:
Vấn đề em định viết là: Hạn chế rác thải nhựa để bảo vệ môi trường.
| Đoạn | Ý lớn | Các ý nhỏ | Số liệu | Tranh ảnh | Những từ khóa |
|---|---|---|---|---|---|
| Đoạn 1 | Rác thải nhựa là gì? | Khái niệm; các loại nhựa thường dùng (túi ni-lông, chai, ống hút...) | Ảnh bãi rác nhựa | rác thải nhựa, túi ni-lông | |
| Đoạn 2 | Tác hại của rác thải nhựa | Ô nhiễm đất, nước; hại động vật biển; mất hàng trăm năm mới phân hủy | Túi ni-lông cần hàng trăm năm để phân hủy | Ảnh rùa biển mắc rác nhựa | ô nhiễm, phân hủy |
| Đoạn 3 | Giải pháp giảm rác thải nhựa | Dùng túi vải, bình nước cá nhân; phân loại rác; tuyên truyền | Ảnh túi vải, làn đi chợ | tái sử dụng, phân loại rác | |
| Đoạn n (Kết) | Kêu gọi hành động | Mỗi người chung tay từ việc nhỏ; bảo vệ môi trường là bảo vệ tương lai | chung tay, hành động |
Gợi ý: em hãy thay bằng vấn đề em thực sự quan tâm (như tiết kiệm nước, trồng cây xanh, an toàn giao thông...) rồi điền theo cùng cách trên.
Phần Thực hành đọc (trang 95)
Đây không phải bài tập có đáp án mà là những câu hỏi định hướng để em tự đọc một văn bản về sự sống trên Trái Đất. Khi đọc, em cần chú ý trả lời:
- Văn bản cho em biết thêm điều gì mới về sự sống trên Trái Đất.
- Tìm các từ mượn trong văn bản; chỉ ra từ nào có thể thay bằng từ thuần Việt hoặc từ mượn quen thuộc hơn, và giải thích vì sao.
- Nêu cảm xúc, suy nghĩ của em: sự sống hình thành qua quá trình rất dài, nhưng có thể bị hủy diệt trong chớp mắt – điều đó gợi cho em ý thức trân trọng và bảo vệ sự sống.
Gợi ý trả lời cho câu cảm xúc: Em thấy sự sống thật quý giá và mong manh. Vì vậy mỗi người cần biết yêu quý, gìn giữ thiên nhiên, không vì lợi ích trước mắt mà hủy hoại môi trường, để Trái Đất mãi là ngôi nhà chung tươi đẹp.
Nếu em muốn, gửi cô ảnh trang 96 để cô giải tiếp phần văn bản Thực hành đọc nhé.