Giải Giáo Dục Công Dân 7 trang 22
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn GiĂ¡o Dục CĂ´ng DĂ¢n · Trang 22–23
LUYỆN TẬP
Bài 1: Trò chơi "Ai nhanh hơn?"
Đề bài: Em cùng các bạn tham gia trò chơi "Ai nhanh hơn?":
- Tìm những câu ca dao, tục ngữ nói về việc giữ chữ tín. Ai tìm được nhanh và nhiều câu đúng hơn sẽ thắng.
- Chia sẻ hiểu biết của em về ý nghĩa của những câu ca dao, tục ngữ đã tìm được.
Cách giải
Bước 1: Tìm các câu ca dao, tục ngữ về giữ chữ tín
Một số câu ca dao, tục ngữ tiêu biểu: 1. "Một lời nói ra, ngàn vàng không thu" 2. "Chữ tín quý hơn vàng" 3. "Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau" 4. "Giữ chữ tín như giữ vàng" 5. "Người không giữ chữ tín, chó không ăn thịt" 6. "Hứa vàng hứa bạc, giữ lời như giữ vàng" 7. "Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa ý nhau"
Bước 2: Giải thích ý nghĩa
Ý nghĩa các câu ca dao, tục ngữ: - "Một lời nói ra, ngàn vàng không thu": Lời nói đã hứa thì phải giữ, không thể lấy bất cứ thứ gì để đổi lại hay rút lại được. Nhấn mạnh tính nghiêm túc của lời hứa. - "Chữ tín quý hơn vàng": Uy tín, lời hứa có giá trị hơn cả của cải vật chất. Người giữ chữ tín sẽ được mọi người tin tưởng và trọng vọng. - "Giữ chữ tín như giữ vàng": Phải coi trọng lời hứa như coi trọng của cải quý giá nhất, không được đánh mất.
🎯 Ghi nhớ: Tổ tiên ta rất coi trọng chữ tín, xem đó là phẩm chất đạo đức quý giá nhất của con người.
Bài 2: Đồng tình hay không đồng tình?
Đề bài: Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?
Phân tích từng ý kiến
a) Giữ chữ tín là coi trọng niềm tin của tất cả mọi người đối với mình.
✅ ĐỒNG TÌNH Lý do: Khi ta giữ lời hứa, ta đang tôn trọng niềm tin mà người khác đặt vào mình. Điều này giúp xây dựng mối quan hệ tốt đẹp và uy tín cá nhân.
b) Làm tốt công việc như đã cam kết chính là giữ chữ tín.
✅ ĐỒNG TÌNH Lý do: Giữ chữ tín không chỉ là lời nói mà còn là hành động. Khi đã hứa làm việc gì thì phải hoàn thành đúng cam kết.
c) Để giữ chữ tín, cần phải thực hiện lời hứa trong bất kì hoàn cảnh nào, với bất kì đối tượng nào.
❌ KHÔNG ĐỒNG TÌNH Lý do: Có những lời hứa không nên giữ nếu nó vi phạm pháp luật, đạo đức hoặc gây hại cho người khác. Ví dụ: hứa giúp bạn gian lận trong thi cử thì không nên giữ lời hứa đó.
d) Chỉ người lớn mới cần giữ chữ tín, trẻ con chưa cần phải giữ chữ tín.
❌ KHÔNG ĐỒNG TÌNH Lý do: Giữ chữ tín là phẩm chất cần rèn luyện từ nhỏ. Trẻ em cũng cần học cách giữ lời hứa để hình thành nhân cách tốt đẹp.
e) Người thất tín có thể được lợi trước mắt nhưng chịu thiệt hại lâu dài.
✅ ĐỒNG TÌNH Lý do: Người không giữ lời hứa có thể được lợi nhất thời, nhưng về lâu dài sẽ mất uy tín, không ai tin tưởng và hợp tác nữa.
💡 Mẹo nhớ: Giữ chữ tín phải có nguyên tắc – không giữ lời hứa sai trái, chỉ giữ lời hứa đúng đắn và phù hợp đạo đức, pháp luật.
Bài 3: Phân tích các tình huống
Đề bài: Trong các trường hợp dưới đây, hành vi nào thể hiện giữ chữ tín, hành vi nào thể hiện không giữ chữ tín? Vì sao?
Phân tích từng tình huống
a) H hẹn đi xem xiếc cùng P nhưng do nhà có việc đột xuất nên không đi được. H gọi điện xin lỗi P và hẹn hôm khác sẽ đi.
✅ THỂ HIỆN GIỮ CHỮ TÍN Lý do: - H có lý do chính đáng (việc gia đình đột xuất) - H chủ động liên hệ xin lỗi và giải thích - H đề xuất hẹn lại, thể hiện trách nhiệm với lời hứa - Đây là cách xử lý văn minh, tôn trọng người khác
b) V hứa sẽ giúp D học tốt môn Tiếng Anh. Tuy bận rộn nhưng V vẫn sắp xếp thời gian để học cùng và hướng dẫn D. Chỉ sau một thời gian ngắn, trình độ tiếng Anh của D đã tiến bộ.
✅ THỂ HIỆN GIỮ CHỮ TÍN Lý do: - V đã thực hiện đúng lời hứa dù bận rộn - V kiên trì, có trách nhiệm đến cùng - Kết quả tích cực chứng tỏ V làm việc nghiêm túc - Đây là tấm gương đẹp về giữ lời hứa
c) T mượn C quyển truyện và hứa sẽ trả bạn sau một tuần. Nhưng do bận tập văn nghệ để tham gia biểu diễn nên T chưa kịp đọc. T nghĩ "Chắc C đã đọc truyện rồi" nên bạn vẫn giữ lại, bao giờ đọc xong sẽ trả.
❌ KHÔNG GIỮ CHỮ TÍN Lý do: - T đã hứa trả sau một tuần nhưng không thực hiện - T tự ý quyết định giữ sách mà không hỏi ý kiến C - Dù có lý do bận nhưng T nên báo trước hoặc trả sách rồi mượn lại - Việc nghĩ "chắc C đã đọc rồi" là suy đoán chủ quan, thiếu tôn trọng
d) Bà X mở cửa hàng bán thực phẩm sạch. Mặc dù lợi nhuận thấp nhưng bà vẫn vui vì đã góp phần bảo vệ sức khỏe cho mọi người. Có người khuyên bà nhập thực phẩm không rõ nguồn gốc về bán với danh nghĩa thực phẩm sạch, lợi nhuận sẽ cao hơn rất nhiều nhưng bà nhất quyết không làm theo.
✅ THỂ HIỆN GIỮ CHỮ TÍN Lý do: - Bà X giữ đúng cam kết bán thực phẩm sạch với khách hàng - Bà không vì lợi nhuận mà lừa dối người tiêu dùng - Bà có trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng - Đây là tấm gương kinh doanh có đạo đức, giữ uy tín thương hiệu
🎯 Ghi nhớ: Giữ chữ tín đôi khi phải hy sinh lợi ích trước mắt, nhưng sẽ được đền đáp bằng niềm tin và uy tín lâu dài.
Bài 4: Đưa ra lời khuyên
Đề bài: Em hãy đưa ra lời khuyên cho bạn trong các tình huống sau:
Tình huống a
a) Ngày thứ Bảy, Y giúp mẹ bán rau. Có khách đến mua rau, họ đã trả tiền và nhờ Y nhặt rau giúp. Nhưng đã cuối ngày mà không thấy người khách quay lại.
Lời khuyên:
Em nên khuyên Y: Bước 1: Kiểm tra lại xem khách đã trả tiền chưa, số tiền bao nhiêu, loại rau gì. Bước 2: Chờ thêm một lúc, có thể khách bị bận việc đột xuất. Bước 3: Nếu đến tối vẫn không thấy khách đến: - Bảo quản rau cẩn thận - Hỏi mẹ xem có nhớ thông tin khách không (số điện thoại, địa chỉ...) - Nếu có thông tin, gọi điện hỏi thăm lịch sự Bước 4: Nếu không liên lạc được: - Giữ rau trong điều kiện tốt nhất có thể - Chờ khách quay lại vào những ngày sau - Nếu rau hỏng, sẵn sàng đền bù hoặc giảm giá khi khách đến Nguyên tắc: Giữ chữ tín trong kinh doanh là giữ uy tín lâu dài. Khách hàng sẽ tin tưởng và quay lại.
Tình huống b
b) Bố mẹ hứa sẽ mua đàn cho M nếu bạn đạt danh hiệu Học sinh Giỏi. M có gắng học và đã đạt được danh hiệu đó. Nhưng do ảnh hưởng của dịch bệnh, công việc khó khăn, thu nhập giảm nên bố mẹ vẫn chưa mua đàn cho M.
Lời khuyên:
Em nên khuyên M: Bước 1: Thấu hiểu hoàn cảnh gia đình - Hiểu rằng bố mẹ không cố tình thất hứa - Dịch bệnh làm khó khăn kinh tế là điều không ai muốn - Bố mẹ vẫn yêu thương và muốn thực hiện lời hứa Bước 2: Trò chuyện cởi mở với bố mẹ - Nói với bố mẹ rằng con hiểu hoàn cảnh gia đình - Hỏi xem có thể hoãn lại việc mua đàn đến khi gia đình khá hơn không - Đề xuất các phương án thay thế: mua đàn cũ, đàn giá rẻ hơn, hoặc học tạm ở trường/nhà bạn Bước 3: Tiếp tục cố gắng học tập - Không vì chưa có đàn mà nản lòng - Chứng tỏ mình trưởng thành, biết chia sẻ khó khăn với gia đình - Tin rằng bố mẹ sẽ thực hiện lời hứa khi có điều kiện Nguyên tắc: Giữ chữ tín cần có hoàn cảnh phù hợp. Khi gặp khó khăn khách quan, cần thông cảm và tìm giải pháp linh hoạt, không nên đòi hỏi cứng nhắc.
💡 Mẹo nhớ: Giữ chữ tín không có nghĩa là bất chấp mọi hoàn cảnh. Cần linh hoạt, thông cảm khi có lý do chính đáng, nhưng vẫn tìm cách thực hiện lời hứa khi có điều kiện.
VẬN DỤNG
Bài 1: Viết đoạn văn
Đề bài: Viết một đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của em về lời khuyên "Hãy tiết kiệm lời hứa".
Cách giải
Đoạn văn mẫu: "Hãy tiết kiệm lời hứa" là lời khuyên quý giá mà em luôn ghi nhớ. Tiết kiệm lời hứa không có nghĩa là không hứa hẹn gì cả, mà là chỉ hứa những điều mình có thể thực hiện được. Trước khi hứa, em cần suy nghĩ kỹ về khả năng, thời gian và hoàn cảnh của mình. Nếu không chắc chắn, em sẽ nói thẳng thắn thay vì hứa suông rồi không làm được. Bởi vì một lời hứa không giữ sẽ làm mất lòng tin của người khác, còn một lời hứa được thực hiện sẽ tạo dựng uy tín và mối quan hệ tốt đẹp. Em nhận thấy những người thành công thường là người cẩn trọng khi hứa hẹn nhưng luôn giữ đúng lời. Vì vậy, em sẽ học cách tiết kiệm lời hứa để trở thành người đáng tin cậy trong mắt mọi người.
🎯 Ghi nhớ: Hứa ít nhưng làm nhiều, còn hơn hứa nhiều mà không làm được.
Bài 2: Xây dựng tiểu phẩm
Đề bài: Cùng các bạn trong nhóm xây dựng và biểu diễn một tiểu phẩm về chủ đề "Giữ chữ tín trong học sinh" (Ví dụ: giữ lời hứa, trung thực trong thi cử,...).
Gợi ý xây dựng tiểu phẩm
Tiểu phẩm: "Lời hứa của An"
Nhân vật: - An: Học sinh lớp 7, hay hứa hẹn - Bình: Bạn thân của An - Cô giáo - Mẹ An Cốt truyện: Phần 1: An hứa nhiều - An hứa giúp Bình làm bài tập Toán - An hứa với cô giáo sẽ nộp bài văn đúng hạn - An hứa với mẹ sẽ dọn phòng vào cuối tuần Phần 2: An không giữ lời - An quên giúp Bình vì đi chơi game - An nộp bài văn trễ vì làm bừa - An không dọn phòng vì ngủ nướng Phần 3: Hậu quả - Bình buồn, không muốn chơi với An nữa - Cô giáo nhắc nhở An về trách nhiệm - Mẹ thất vọng về con Phần 4: An nhận ra sai lầm - An xin lỗi mọi người - An quyết định chỉ hứa những gì mình làm được - An thực hiện đúng lời hứa mới - Mọi người lại tin tưởng An Thông điệp: Giữ chữ tín là giữ lòng tin của người khác. Hãy cẩn trọng khi hứa hẹn và luôn thực hiện đúng lời hứa.
💡 Mẹo dàn dựng: - Diễn xuất tự nhiên, gần gũi - Thoại ngắn gọn, dễ hiểu - Có tình huống hài hước để thu hút - Kết thúc bằng bài học rõ ràng
🎯 Tổng kết bài học: Giữ chữ tín là: - Thực hiện đúng lời hứa - Cẩn trọng khi hứa hẹn - Chỉ hứa những gì có thể làm được - Có trách nhiệm với lời nói của mình - Xây dựng uy tín và lòng tin Không giữ chữ tín khi: - Lời hứa vi phạm pháp luật, đạo đức - Lời hứa gây hại cho bản thân và người khác - Có hoàn cảnh khách quan bất khả kháng (cần giải thích và xin lỗi)