Giải Giáo Dục Công Dân 7 trang 9
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn GiĂ¡o Dục CĂ´ng DĂ¢n · Trang 9–10
Đây là phần cuối của Bài 1 "Tự hào về truyền thống quê hương" trong môn Giáo dục Công dân 7. Hai trang gồm tình huống dẫn nhập, phần ghi nhớ (Lý thuyết), Luyện tập và Vận dụng. Cô sẽ tóm tắt lý thuyết và giải chi tiết từng câu cho các em nhé.
Tóm tắt phần lý thuyết (Ghi nhớ)
- Mỗi vùng miền, địa phương ở Việt Nam đều có những truyền thống tốt đẹp về ẩm thực, lễ hội, nghệ thuật, trang phục, tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm... Tự hào về truyền thống quê hương là sự tự tin, hãnh diện về những giá trị mà người dân quê hương đã sáng tạo và lưu truyền qua các thế hệ.
- Cần tìm hiểu, tự hào và có việc làm phù hợp để giữ gìn, phát huy truyền thống: tôn trọng sự đa dạng văn hoá vùng miền; kính trọng, biết ơn người có công với quê hương, đất nước; tham gia hoạt động đền ơn đáp nghĩa và sinh hoạt văn hoá địa phương.
- Cần phê phán, ngăn chặn những việc làm gây tổn hại đến truyền thống tốt đẹp của quê hương.
Phần tình huống dẫn nhập (cuối trang 8)
Tình huống: Lễ hội chùa Hương (Mỹ Đức, Hà Nội) còn tồn tại hành vi vứt rác bừa bãi, đốt vàng mã gây mất vệ sinh. Bình cùng thanh niên tình nguyện nhắc nhở du khách không vứt rác, mỗi người chỉ thắp một nén hương và báo công an khi thấy hiện tượng tiêu cực.
a) Các bạn đã có những hành động gì để giữ gìn, phát huy truyền thống quê hương?
- Nhắc nhở du khách không vứt rác bừa bãi ở khu di tích.
- Khuyên mỗi người chỉ thắp một nén hương để giữ vệ sinh, an toàn.
- Báo với công an khi phát hiện hiện tượng tiêu cực.
→ Đây là những việc làm thiết thực, góp phần giữ gìn nét đẹp văn hoá của lễ hội truyền thống.
b) Học sinh cần làm gì để giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của quê hương?
- Tìm hiểu, tự hào về truyền thống của quê hương.
- Giữ gìn vệ sinh, bảo vệ di tích, danh lam thắng cảnh.
- Tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, sinh hoạt văn hoá địa phương.
- Tuyên truyền, vận động bạn bè cùng giữ gìn truyền thống.
- Phê phán, ngăn chặn những hành vi làm tổn hại đến truyền thống quê hương.
LUYỆN TẬP
Bài 1: Tán thành hay không tán thành quan điểm
Đề: Em tán thành hay không tán thành với những quan điểm dưới đây? Vì sao?
a) "Tự hào về truyền thống quê hương cũng chính là tự hào về nguồn gốc, dòng họ, tổ tiên của mình."
- Đáp án: Tán thành.
- Lý do: Quê hương gắn liền với nguồn gốc, dòng họ, tổ tiên. Khi tự hào về truyền thống quê hương, ta cũng tự hào về cội nguồn, về những thế hệ đi trước đã tạo dựng và lưu truyền các giá trị tốt đẹp.
b) "Nghề thủ công truyền thống không còn là niềm tự hào của quê hương vì không phù hợp với cuộc sống hiện đại."
- Đáp án: Không tán thành.
- Lý do: Nghề thủ công truyền thống là di sản văn hoá quý báu, thể hiện sự sáng tạo, khéo léo của cha ông. Nhiều làng nghề vẫn phát triển, mang lại giá trị kinh tế và là điểm thu hút du lịch. Vì vậy nó vẫn là niềm tự hào và cần được giữ gìn.
c) "Truyện dân gian và những làn điệu dân ca địa phương là một phần của truyền thống văn hoá quê hương."
- Đáp án: Tán thành.
- Lý do: Truyện dân gian, làn điệu dân ca là sản phẩm tinh thần được nhân dân sáng tạo và lưu truyền qua nhiều thế hệ, phản ánh đời sống, tâm hồn của người dân. Đây chính là một phần quan trọng của truyền thống văn hoá quê hương.
Bài 2: Liệt kê việc nên làm và không nên làm
Đề: Liệt kê những việc nên làm, không nên làm để giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của quê hương theo bảng gợi ý.
| Truyền thống | Việc nên làm | Việc không nên làm |
|---|---|---|
| Lễ hội truyền thống | Tham gia, giữ vệ sinh, ứng xử văn minh, tìm hiểu ý nghĩa lễ hội | Vứt rác bừa bãi, chen lấn, mê tín dị đoan, đốt vàng mã quá mức |
| Nghề thủ công truyền thống | Học hỏi, quảng bá sản phẩm, ủng hộ hàng làng nghề | Coi thường, chê bai nghề truyền thống, làm hàng giả kém chất lượng |
| Yêu nước, đền ơn đáp nghĩa | Thăm hỏi gia đình thương binh, liệt sĩ; dọn dẹp nghĩa trang liệt sĩ | Thờ ơ, quên lãng công lao người có công |
| Văn hoá, nghệ thuật dân gian (dân ca, dân vũ) | Tập hát dân ca, biểu diễn, giới thiệu cho bạn bè | Cho rằng lỗi thời, lãng quên, không gìn giữ |
| Ẩm thực truyền thống | Tự hào, giới thiệu món ăn quê hương | Chê bai, cho rằng món ăn quê hương bình dân, kém sang |
Bài 3: Đồng tình hay không đồng tình với hành vi
Đề: Em đồng tình hay không đồng tình với những hành vi của các bạn dưới đây? Vì sao?
a) K cùng các bạn lập nhóm tìm hiểu về truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm của thành phố nơi mình sinh sống.
- Đáp án: Đồng tình.
- Lý do: Việc tìm hiểu truyền thống yêu nước giúp K và các bạn thêm hiểu biết, trân trọng và tự hào về quê hương, từ đó có ý thức giữ gìn, phát huy truyền thống tốt đẹp.
b) Trong lễ hội đầu xuân, M theo một số anh chị đi chèo kéo khách mua đồ lưu niệm.
- Đáp án: Không đồng tình.
- Lý do: Hành vi chèo kéo khách làm mất đi vẻ đẹp văn minh, lịch sự của lễ hội, gây phản cảm và làm xấu hình ảnh quê hương. Đây là việc làm gây tổn hại đến truyền thống tốt đẹp.
c) A vận động các bạn trong lớp tham gia hội thi "Tự hào truyền thống quê hương" do trường tổ chức.
- Đáp án: Đồng tình.
- Lý do: A đã tích cực, chủ động lan toả tinh thần tự hào về truyền thống quê hương đến bạn bè. Đây là việc làm thiết thực để giữ gìn và phát huy truyền thống.
Bài 4: Xử lí tình huống
a) Tình huống: Trường của H tổ chức lễ dâng hương tại khu tưởng niệm anh hùng liệt sĩ. Khi các bạn nghe kể chuyện về tấm gương hi sinh anh dũng, H lại đùa nghịch, trêu chọc khiến các bạn mất tập trung.
Em có đồng tình với hành động của H không? Nếu là bạn cùng lớp, em sẽ khuyên H điều gì?
- Em không đồng tình với hành động của H.
- Lý do: Lễ dâng hương là dịp tưởng nhớ, tri ân các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh vì Tổ quốc, thể hiện truyền thống "Uống nước nhớ nguồn". Hành động đùa nghịch của H là thiếu nghiêm túc, thiếu tôn trọng các anh hùng liệt sĩ và làm ảnh hưởng đến mọi người xung quanh.
- Lời khuyên: Em sẽ nhẹ nhàng nhắc H cần giữ trật tự, thái độ nghiêm túc; giải thích cho H hiểu ý nghĩa thiêng liêng của buổi lễ và lòng biết ơn đối với những người đã hi sinh, để H sửa đổi hành vi.
b) Tình huống: Trường của T tổ chức cuộc thi nấu ăn nhân ngày 8-3. T đề xuất nấu các món ăn truyền thống xứ Huế (bún bò, bánh bèo, nem lụi...) nhưng một số bạn cho rằng món ăn bình dân không phù hợp, nên chọn món nước ngoài mới mẻ, hợp thời hơn.
Nếu là T, em sẽ thuyết phục các bạn trong lớp như thế nào?
Nếu là T, em sẽ thuyết phục các bạn bằng cách:
- Giải thích rằng các món ăn truyền thống xứ Huế như bún bò, bánh bèo, nem lụi là tinh hoa ẩm thực quê hương, được nhiều người yêu thích và nổi tiếng cả trong, ngoài nước.
- Nhấn mạnh chọn món ăn truyền thống vừa thể hiện được nét đặc trưng văn hoá quê hương, vừa là cơ hội để giới thiệu, quảng bá ẩm thực địa phương đến mọi người.
- Phân tích: món ăn không phải vì "bình dân" mà kém giá trị; cách trình bày khéo léo, sáng tạo sẽ làm món ăn truyền thống trở nên hấp dẫn, ấn tượng trong cuộc thi.
- Khẳng định giữ gìn và phát huy ẩm thực truyền thống chính là cách thể hiện lòng tự hào về quê hương.
VẬN DỤNG
Bài 1: Viết bài giới thiệu một truyền thống quê hương
Đây là bài thực hành, các em tự làm theo quê hương mình. Gợi ý dàn ý:
- Mở bài: Giới thiệu tên truyền thống (ví dụ: lễ hội Đền Hùng, nghề gốm Bát Tràng, dân ca quan họ Bắc Ninh...).
- Thân bài: Nguồn gốc, lịch sử hình thành; nội dung và đặc điểm nổi bật; ý nghĩa, giá trị văn hoá của truyền thống.
- Kết bài: Tình cảm, niềm tự hào của em và lời kêu gọi mọi người cùng giữ gìn, phát huy.
Bài 2: Tập một làn điệu dân ca, điệu múa hoặc bài hát ca ngợi quê hương
Đây là bài thực hành tập thể. Các em cùng nhóm có thể chọn:
- Làn điệu dân ca: Lý cây đa, Bèo dạt mây trôi, Trống cơm, Hò ba lý...
- Bài hát ca ngợi quê hương: Quê hương (thơ Đỗ Trung Quân), Việt Nam quê hương tôi...
Sau khi tập luyện, nhóm biểu diễn trước lớp để chia sẻ và lan toả niềm tự hào về truyền thống quê hương.