Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 142
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 142–143
Bài 34: Ứng dụng hiện tượng cảm ứng ở sinh vật trong thực tiễn
Câu 1
Đề bài: Quan sát Hình 34.2 và hoàn thành nội dung theo mẫu Bảng 34.1.
Cách giải
Bước 1: Quan sát Hình 34.2 để xác định các ứng dụng:
- Hình 34.2a: Dùng bù nhìn đuổi chim hại cây trồng
- Hình 34.2b: Dùng đèn bẫy côn trùng gây hại cây trồng
Bước 2: Hoàn thành bảng dựa trên kiến thức về cảm ứng ở sinh vật:
Bảng 34.1 hoàn chỉnh:
| Tên sinh vật | Hiện tượng cảm ứng được ứng dụng | Biện pháp ứng dụng | Lợi ích |
|---|---|---|---|
| Côn trùng hại cây trồng (bướm, bọ xít,...) | Tính hướng sáng (côn trùng có xu hướng bay về phía nguồn sáng) | Dùng đèn bẫy côn trùng vào ban đêm | Tiêu diệt côn trùng gây hại, bảo vệ mùa màng, giảm sử dụng thuốc trừ sâu |
| Chim | Tập tính sợ hãi trước hình dáng giống người (phản xạ tự vệ) | Dùng bù nhìn đặt trên ruộng để xua đuổi chim | Bảo vệ hạt giống, mầm non và quả chín khỏi bị chim ăn |
💡 Mẹo nhớ: "Côn trùng thích sáng - Chim sợ hình người"
Câu 2
Đề bài: Lấy thêm các ví dụ về việc ứng dụng hiện tượng cảm ứng trong trồng trọt.
Cách giải
Một số ví dụ ứng dụng cảm ứng trong trồng trọt:
Các ví dụ: 1. Dùng bẫy pheromone (chất dẫn dụ): Côn trùng có tính hướng hóa, bị thu hút bởi mùi pheromone → dùng bẫy chứa pheromone để bắt sâu hại. 2. Trồng cây leo giàn: Lợi dụng tính hướng tiếp xúc của thân cây (như mướp, bầu, bí) → làm giàn để cây leo lên, tăng năng suất. 3. Chiếu sáng bổ sung cho hoa cúc: Lợi dụng tính hướng sáng → chiếu đèn vào ban đêm để điều khiển thời gian ra hoa. 4. Dùng tiếng động xua đuổi chim: Phát tiếng súng giả, tiếng chim cắt → chim sợ và bay đi. 5. Tưới nước nhỏ giọt: Lợi dụng tính hướng nước của rễ cây → rễ phát triển tập trung quanh vùng tưới.
Câu hỏi (trang 143)
Đề bài: Nêu các ví dụ ứng dụng hiện tượng cảm ứng hoặc tập tính của động vật trong chăn nuôi mà em biết.
Cách giải
Bước 1: Nhớ lại các tập tính học được ở động vật có thể huấn luyện.
Bước 2: Liệt kê các ví dụ thực tế:
Các ví dụ ứng dụng trong chăn nuôi: 1. Gõ mõ gọi trâu bò về chuồng: Trâu bò nghe tiếng mõ quen thuộc → tự động đi về chuồng đúng giờ. 2. Vỗ tay gọi cá đến ăn: Cá nghe tiếng vỗ tay → bơi đến nơi cho ăn (như Hình 34.3a). 3. Huấn luyện chó chăn cừu: Chó được dạy các hiệu lệnh → biết lùa cừu về chuồng (như Hình 34.3b). 4. Dùng tiếng kẻng/chuông gọi gà, vịt về: Gia cầm nghe tiếng quen → tự động quay về. 5. Bật đèn thu hút côn trùng làm thức ăn cho cá: Lợi dụng tính hướng sáng của côn trùng. 6. Huấn luyện chim bồ câu đưa thư: Lợi dụng tập tính nhớ đường về tổ. 7. Huấn luyện cá heo biểu diễn: Dùng còi và phần thưởng (cá) để dạy cá heo làm theo hiệu lệnh.
💡 Mẹo nhớ: Động vật học được tập tính nhờ lặp đi lặp lại kết hợp với phần thưởng (thức ăn, vuốt ve).
🎯 Ghi nhớ: - Trong trồng trọt: Ứng dụng tính hướng sáng, hướng hóa, phản xạ sợ hãi để bảo vệ cây trồng. - Trong chăn nuôi: Huấn luyện động vật hình thành tập tính có lợi bằng cách lặp lại nhiều lần kết hợp kích thích (âm thanh, ánh sáng, thức ăn). - Trong đời sống: Thói quen tốt hay xấu đều là tập tính học được, cần kiên trì rèn luyện để hình thành thói quen tốt.