Giải Tin Học 7 trang 11
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Tin Há»c · Trang 11–12
Bài 2: Phần mềm máy tính
Tóm tắt lý thuyết
Sau khi lắp ráp phần cứng (bàn phím, chuột, màn hình...), máy tính vẫn chưa chạy được. Máy cần có phần mềm. Có hai loại chính:
- Hệ điều hành (Operating System): phần mềm quản lí và điều khiển toàn bộ máy tính.
- Phần mềm ứng dụng (Application Software): giúp xử lí dữ liệu cụ thể như văn bản, âm thanh, hình ảnh...
- Hệ điều hành
Là phần mềm hệ thống có vai trò "kết nối" giữa người dùng và máy tính. Ba chức năng cơ bản:
- Quản lí các thiết bị và dữ liệu, điều khiển chúng phối hợp hoạt động nhịp nhàng.
- Cung cấp và quản lí môi trường trao đổi thông tin (giao diện) giữa người dùng và máy tính.
- Cung cấp môi trường cho phép người dùng chạy các phần mềm ứng dụng.
Một số hệ điều hành: máy tính có Windows, Mac OS, Linux; điện thoại/máy tính bảng có iOS, Android.
- Phần mềm ứng dụng
Giúp con người thực hiện những công việc cụ thể (soạn thảo văn bản, sơ đồ tư duy, Scratch, trình duyệt...). Mỗi loại có định dạng tệp riêng, nhận ra nhờ phần mở rộng (phần kí tự sau dấu chấm cuối cùng trong tên tệp). Thường có từ 1 đến 3 kí tự, nhưng cũng có thể nhiều hơn (ví dụ .docx, .html).
Hoạt động 1: Điều hành
Đề: Trong dự án Sổ lưu niệm, bạn An đóng vai trò trưởng nhóm. Hãy chọn ba công việc thể hiện chức năng điều hành nhóm của bạn An:
a) Mô tả nội dung sổ lưu niệm bằng phần mềm sơ đồ tư duy.
b) Quản lí công việc của cả nhóm, theo dõi thời gian thực hiện.
c) Định dạng và sắp xếp các đoạn văn bản trong sổ lưu niệm.
d) Phân công nhiệm vụ và kết nối các hoạt động của các thành viên.
e) Thiết kế bài giới thiệu sản phẩm bằng phần mềm trình chiếu.
f) Thay mặt cả nhóm, trao đổi thông tin với cô giáo và các nhóm khác.
Đáp án: b, d, f
Giải thích: Điều hành nghĩa là điều phối, quản lí công việc và con người, không trực tiếp làm một sản phẩm cụ thể.
- b) Quản lí, theo dõi tiến độ → đúng là việc điều hành.
- d) Phân công và kết nối các thành viên → đúng là việc điều hành.
- f) Đại diện trao đổi với bên ngoài → đúng là việc điều hành.
- Còn a, c, e là làm sản phẩm cụ thể (vẽ sơ đồ, định dạng văn bản, làm trình chiếu) nên không phải chức năng điều hành.
Liên hệ: Vai trò của bạn An giống như vai trò của hệ điều hành trong máy tính, đều là "điều phối và kết nối".
Câu hỏi củng cố (trang 11)
Câu 1
Đề: Phần mềm nào sau đây không phải là một hệ điều hành?
- A. Windows 7
- B. Windows 10
- C. Windows Explorer
- D. Windows Phone
Đáp án: C. Windows Explorer
Giải thích: Windows 7 và Windows 10 là hệ điều hành cho máy tính; Windows Phone là hệ điều hành cho điện thoại. Còn Windows Explorer chỉ là một phần mềm ứng dụng dùng để quản lí tệp và thư mục bên trong Windows, không phải hệ điều hành. Mẹo: đừng nhầm vì cùng có chữ "Windows" nhé.
Câu 2
Đề: Chức năng nào sau đây không phải của hệ điều hành?
- A. Quản lí các tệp dữ liệu trên đĩa.
- B. Tạo và chỉnh sửa nội dung một tệp hình ảnh.
- C. Điều khiển các thiết bị vào – ra.
- D. Quản lí giao diện giữa người sử dụng và máy tính.
Đáp án: B. Tạo và chỉnh sửa nội dung một tệp hình ảnh.
Giải thích: A, C, D đều là chức năng cơ bản của hệ điều hành (quản lí dữ liệu, điều khiển thiết bị, cung cấp giao diện). Còn việc tạo và chỉnh sửa hình ảnh là việc của phần mềm ứng dụng (ví dụ Paint, Photoshop), không phải của hệ điều hành.
Hoạt động 2: Loại tệp và phần mở rộng
Đề: Ghép mỗi loại tệp ở cột trái với một phần mở rộng phù hợp ở cột phải.
| Loại tệp | Phần mở rộng |
|---|---|
| 1) Tài liệu Word | a) .jpg, .png, .bmp |
| 2) Chương trình viết bằng Scratch | b) .exe, .com, .bat, .msi |
| 3) Hình ảnh | c) .sb, .sb2, .sb3 |
| 4) Ứng dụng | d) .ppt, .pptx |
| 5) Trang web | e) .htm, .html |
| 6) Bài trình bày PowerPoint | f) .doc, .docx |
Đáp án ghép đúng:
| Loại tệp | Phần mở rộng | Giải thích |
|---|---|---|
| 1) Tài liệu Word | f) .doc, .docx | Word lưu văn bản với đuôi .doc/.docx |
| 2) Chương trình Scratch | c) .sb, .sb2, .sb3 | Scratch lưu dự án với đuôi .sb |
| 3) Hình ảnh | a) .jpg, .png, .bmp | Các định dạng ảnh quen thuộc |
| 4) Ứng dụng | b) .exe, .com, .bat, .msi | Tệp chạy/cài đặt chương trình |
| 5) Trang web | e) .htm, .html | Tệp web viết bằng HTML |
| 6) PowerPoint | d) .ppt, .pptx | PowerPoint lưu bài trình chiếu với đuôi .ppt/.pptx |
Tóm gọn: 1–f, 2–c, 3–a, 4–b, 5–e, 6–d.
Ví dụ minh họa từ sách: Tệp tên "TapLamVan" với phần mở rộng ".doc" được hiển thị là "TapLamVan.doc". Nhờ đuôi ".doc", hệ điều hành biết đây là tệp văn bản và mở bằng Microsoft Word.
Em ghi nhớ điểm cốt lõi: hệ điều hành là phần mềm điều phối toàn bộ máy, còn phần mềm ứng dụng làm các việc cụ thể; phần mở rộng tệp chính là dấu hiệu giúp máy biết tệp thuộc loại nào. Cần cô giải thêm phần nào không nhé?