Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 73
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 73–74
⚠️ Lưu ý: Ảnh được cung cấp tương ứng với trang 71 – 72 trong sách. Nội dung dưới đây giải các câu hỏi xuất hiện trên hai trang này.
Câu 1 (Trang 71)
Đề bài: Tìm thêm ví dụ về giác mút trong thực tế và giải thích hoạt động của nó.
Cách giải
Một số ví dụ về giác mút trong đời sống:
- Giá đỡ điện thoại trên kính ô tô: dùng giác mút bám vào kính lái để giữ điện thoại.
- Móc treo khăn, bàn chải trong nhà tắm: giác mút bám vào tường gạch men nhẵn để treo đồ.
- Kệ đựng xà phòng, kệ gia vị trong bếp: dùng giác mút gắn lên tường kính hoặc tường nhẵn.
- Đồ chơi phi tiêu đầu giác mút: giác mút giúp phi tiêu dính vào bảng nhẵn.
- Dụng cụ thông tắc bồn cầu (cây thụt): đầu giác mút bằng cao su lớn dùng tạo lực hút thông tắc.
- Bộ kéo, nắn vết lõm trên thân ô tô: thợ sửa xe dùng giác mút để kéo phần kim loại bị lõm trở về vị trí cũ.
Giải thích hoạt động:
Khi ấn mạnh phễu (mặt cao su) của giác mút vào bề mặt nhẵn (kính, tường men, kim loại…), không khí trong giác mút bị đẩy ra gần hết. Lúc này:
- Khi thả tay ra, do tính đàn hồi, phễu có xu hướng phồng trở lại làm thể tích bên trong giác mút tăng lên.
- Lượng không khí còn lại bên trong rất ít, nên áp suất không khí bên trong giảm xuống, nhỏ hơn áp suất khí quyển bên ngoài.
- Áp suất khí quyển bên ngoài lớn hơn sẽ ép giác mút dính chặt vào bề mặt, giúp treo được vật.
💡 Mẹo nhớ: "Ép phễu – đuổi khí – áp ngoài lớn – giác mút bám chặt".
Đáp án: Giác mút bám được nhờ chênh lệch áp suất: áp suất không khí bên trong giảm, áp suất khí quyển bên ngoài lớn hơn ép giác mút dính vào bề mặt.
Câu 2 (Trang 72)
Đề bài: Hãy tìm trong thực tế những dụng cụ hoạt động theo nguyên lí của bình xịt. Cho biết chúng được sử dụng vào công việc gì.
Cách giải
Nguyên lí chung của bình xịt: nén không khí (hoặc khí) trong bình để tạo áp suất cao, khi mở van, áp suất cao đẩy chất lỏng (hoặc khí) phun ra ngoài qua vòi.
Một số dụng cụ hoạt động theo nguyên lí này và công dụng:
| STT | Dụng cụ | Công việc sử dụng |
|---|---|---|
| 1 | Bình xịt thuốc trừ sâu (bình bơm tay, bình đeo vai) | Phun thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật cho cây trồng |
| 2 | Bình xịt nước tưới cây cảnh | Tưới phun sương cho cây trong nhà, lan, sen đá |
| 3 | Bình xịt nước lau kính, lau bếp | Phun dung dịch tẩy rửa khi lau chùi |
| 4 | Bình xịt nước hoa, bình xịt khử mùi | Phun nước hoa, xịt phòng, xịt khử mùi |
| 5 | Bình xịt sơn (sơn xịt) | Sơn các vật dụng, sơn graffiti, sơn chống gỉ |
| 6 | Bình cứu hỏa (loại bình bột, bình CO₂) | Phun chất chữa cháy để dập lửa |
| 7 | Bình xịt côn trùng (xịt muỗi, gián) | Diệt côn trùng trong nhà |
| 8 | Bình xịt khoáng dưỡng da, bình xịt y tế (xịt mũi, xịt họng) | Chăm sóc da, hỗ trợ điều trị bệnh đường hô hấp |
| 9 | Súng phun sơn, súng phun thuốc dùng máy nén khí | Sơn xe, sơn tường, phun thuốc nông nghiệp diện rộng |
Cách hoạt động chung:
- Bơm (hoặc máy nén) đưa không khí vào bình và nén lại → áp suất trong bình tăng cao.
- Áp suất cao ép xuống mặt chất lỏng trong bình.
- Khi mở van, chất lỏng bị đẩy theo ống dẫn lên vòi và phun ra dưới dạng tia hoặc sương.
💡 Mẹo nhớ: "Nén khí trong bình – mở van – chất lỏng bay ra".
Đáp án: Các dụng cụ tiêu biểu là bình xịt thuốc trừ sâu, bình tưới cây, bình xịt nước hoa, bình xịt sơn, bình cứu hỏa, bình xịt côn trùng… Tất cả đều dùng áp suất khí nén để đẩy chất lỏng (hoặc bột, khí) ra ngoài phục vụ cho tưới tiêu, vệ sinh, làm đẹp, chữa cháy và bảo vệ mùa màng.
Mục "EM CÓ THỂ" (Trang 72)
Đề bài: Tự chế tạo bình xịt nước từ các vật liệu đơn giản, dễ kiếm.
Cách thực hiện
Vật liệu cần chuẩn bị:
- 1 chai nhựa rỗng có nắp (loại chai nước ngọt 500 ml hoặc 1,5 l).
- 1 ống hút nhựa cứng (hoặc ống bút bi đã hết mực).
- 1 van xe đạp cũ (hoặc đầu bơm bóng).
- 1 bơm xe đạp nhỏ.
- Keo nến (hoặc keo silicon) để gắn kín.
- Kéo, đinh, dùi để khoét lỗ.
Các bước chế tạo:
Bước 1. Khoét hai lỗ nhỏ trên nắp chai:
- Lỗ thứ nhất vừa với ống hút (làm vòi phun).
- Lỗ thứ hai vừa với van xe đạp (làm chỗ bơm khí).
Bước 2. Lắp ống hút xuyên qua lỗ thứ nhất sao cho đầu dưới của ống chạm gần đáy chai (để hút được nước). Đầu trên của ống nhô ra khỏi nắp một đoạn để làm vòi phun.
Bước 3. Lắp van xe đạp vào lỗ thứ hai, đầu van quay ra ngoài để cắm bơm.
Bước 4. Dùng keo nến bịt thật kín các khe hở quanh ống hút và van để không khí không thoát ra ngoài.
Bước 5. Đổ nước vào khoảng 2/3 chai (chừa khoảng 1/3 chứa không khí).
Bước 6. Vặn nắp lại thật chặt. Cắm bơm vào van và bơm khí vào trong chai.
Bước 7. Khi áp suất không khí trong chai đủ lớn, dùng tay bịt – mở đầu ống hút để nước phun ra thành tia.
Giải thích nguyên lí:
Khi bơm không khí vào chai, áp suất khí trong chai tăng lên, ép xuống mặt nước. Do đó nước bị đẩy lên ống hút và phun ra ngoài qua đầu ống. Càng bơm nhiều, áp suất càng lớn, nước phun càng mạnh.
💡 Lưu ý an toàn: Không bơm quá căng vì chai có thể nứt vỡ. Nên dùng chai nhựa dày và chỉ bơm với áp suất vừa phải.
🎯 Ghi nhớ: - Giác mút bám chắc nhờ áp suất khí quyển bên ngoài lớn hơn áp suất không khí bị giảm bên trong giác mút. - Bình xịt hoạt động nhờ nguyên lí nén không khí: áp suất cao ép chất lỏng phun ra qua vòi. - Áp suất không khí có rất nhiều ứng dụng trong đời sống: giác mút, bình xịt, bơm, tàu đệm khí, bình cứu hỏa…