Giải Ngữ Văn 8 - Tập 2 trang 105
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Ngữ Văn · Trang 105–106
Hai trang này thuộc bài học về cách Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên. Đây là phần hướng dẫn quy trình viết, không phải bài tập hỏi – đáp, nên mình sẽ tóm tắt và làm rõ từng bước để bạn dễ áp dụng.
Phần đọc mẫu: Ghềnh Đá Đĩa (cuối bài trước)
Đoạn văn cuối trang 103 nói về ghềnh Đá Đĩa ở Phú Yên:
- Đá ở đây nứt theo nhiều chiều tự nhiên, phần lớn nứt theo mạch dọc tạo thành các cột thẳng đứng hoặc xiên, có đường xiết ngang cắt cột đá thành nhiều hình dạng.
- Trên thế giới chỉ có vài nơi có hiện tượng tương tự: ghềnh đá Giant's Causeway (Ai-len), Jusangjeolli (Hàn Quốc), Fingal (Xcốt-len)...
- Năm 1998, ghềnh Đá Đĩa được cấp chứng nhận danh thắng cấp quốc gia và đưa vào khai thác du lịch.
Bên cạnh có ô gợi ý: Nêu thái độ, hành động của con người trước hiện tượng tự nhiên.
Nguồn: Theo Phạm Phương, Vietnamtourism – Tạp chí điện tử của Tổng cục Du lịch (15/7/2016).
Thực hành viết theo các bước
Bước 1: TRƯỚC KHI VIẾT
a. Lựa chọn đề tài
Có rất nhiều hiện tượng tự nhiên cần giải thích và tài liệu cũng phong phú. Để chọn được đề tài phù hợp, em nên:
- Tự quan sát, ghi nhận, suy nghĩ.
- Thường xuyên xem bản tin, phóng sự trên các phương tiện truyền thông.
- Đọc tài liệu khoa học tự nhiên, môi trường.
Một số đề tài có thể triển khai:
| Nhóm hiện tượng | Ví dụ |
|---|---|
| Thiên văn | Nhật thực, nguyệt thực, siêu trăng, mưa sao băng |
| Địa chất, thủy văn | Thủy triều, núi lửa phun trào, động đất, sóng thần |
| Cảnh quan kết cấu đặc biệt | Vịnh Hạ Long, Phong Nha – Kẻ Bàng, cao nguyên đá Đồng Văn |
| Biến đổi khí hậu và hệ lụy | Trái Đất nóng lên, băng tan, bão lũ thất thường, sa mạc hóa |
| Biến động trong cuộc sống muôn loài | Chim di cư bất thường, côn trùng gây hại sinh sôi, thảm thực vật "biến mất" |
Hai ô bên phải nhắc rõ:
- Mục đích viết: Giúp người đọc hiểu biết khoa học về một hiện tượng tự nhiên.
- Người đọc: Những người quan tâm, muốn hiểu thấu đáo về hiện tượng được nói đến.
b. Tìm ý
Ý cho bài viết chia làm 3 loại, xác định bằng cách trả lời câu hỏi:
- Nêu biểu hiện của hiện tượng: Hiện tượng này là gì, có đặc điểm nổi bật nào? Xuất hiện ở đâu, xảy ra khi nào? Có gì khác thường so với trước đây?
- Giải thích hiện tượng: Nguyên nhân là gì? Chuyên gia giải thích thế nào? Cần bổ sung gì? Hoạt động nào của con người góp phần làm nảy sinh hiện tượng?
- Thái độ, hành động của con người: Hiện tượng ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến đời sống? Con người đã có thái độ và hành động gì?
c. Lập dàn ý
- Mở bài: Nêu hiện tượng tự nhiên và đưa ra cái nhìn bao quát về nó.
- Thân bài:
- Miêu tả/thuật lại các biểu hiện điển hình của hiện tượng.
- Nêu lần lượt nguyên nhân, kết hợp trích dẫn ý kiến chuyên gia và bổ sung từ tài liệu cập nhật.
- Xác định mối liên hệ giữa hiện tượng với đời sống con người; nêu, đánh giá khái quát thái độ và việc làm của con người.
- Kết bài: Nêu ấn tượng hay đánh giá chung của bản thân về hiện tượng.
Bước 2: VIẾT BÀI
Khi viết, cần lưu ý:
- Triển khai mỗi ý đã dự kiến thành một đoạn văn có chủ đề riêng nằm trong chủ đề chung của văn bản.
- Tránh lạm dụng hình thức biểu cảm (miêu tả chủ quan, rườm rà, dùng nhiều câu cảm).
- Phần giải thích phải tường minh, có lí lẽ và căn cứ xác đáng, khoa học. Trích dẫn (nếu có) phải chính xác, trung thực, ghi chú nguồn đầy đủ.
- Có thể cài đặt hình ảnh, sơ đồ, bản đồ... để tăng tính trực quan, sinh động.
Gợi ý của mình: vì đây là văn thuyết minh, em hãy ưu tiên thông tin chính xác và cách diễn đạt rõ ràng hơn là cảm xúc cá nhân. Khi giải thích nguyên nhân, nhớ dẫn nguồn để bài viết đáng tin cậy.
Nếu bạn muốn, mình có thể giúp viết một bài thuyết minh hoàn chỉnh theo dàn ý này về một hiện tượng cụ thể (ví dụ: nhật thực, núi lửa, hay chính ghềnh Đá Đĩa). Bạn chọn đề tài nào nhé?