Giải Tin Học 8 trang 19

Tóm tắt lý thuyết

Phần lý thuyết của hai trang xoay quanh hai ý chính:

1. Biểu hiện vi phạm khi sử dụng công nghệ kĩ thuật số

Công nghệ kĩ thuật số mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn những hành vi thiếu văn hoá, vi phạm đạo đức hoặc vi phạm pháp luật. Một số biểu hiện thường gặp:

Ba điều lưu ý để tránh vi phạm:

• Tìm hiểu, trang bị cho mình những kiến thức cần thiết.
• Chỉ sử dụng sản phẩm số khi có sự cho phép của tác giả hoặc có bản quyền sử dụng.
• Hầu hết thông tin trên Internet đều có bản quyền.

1. Trung thực khi tạo ra sản phẩm số

Có nhiều dạng sản phẩm số mà học sinh có thể tạo ra (Hình 4.3): poster, ảnh, truyện tự sáng tác, bài đăng mạng xã hội, blog, vlog, video âm nhạc, trò chơi tự thiết kế... Khi tạo sản phẩm cần trung thực, ghi rõ nguồn và tôn trọng tác quyền của người khác.

Tình huống mở đầu: An nên làm theo cách nào?

Đề bài: Khoa chia sẻ cho An bức ảnh ruộng bậc thang mình đã chụp.

• Trường hợp 1: An tự ý chỉnh sửa, đăng lên trang cá nhân và chú thích "Thật tuyệt khi được đến thăm nơi này" (không xin phép, không ghi nguồn).
• Trường hợp 2: An xin phép Khoa, chỉnh sửa rồi đăng kèm chú thích "Đất nước ta thật là đẹp (người chụp Lê Khoa)".

Trả lời: An nên làm theo Trường hợp 2.

Vì sao:

• An đã xin phép tác giả (Khoa) trước khi sử dụng ảnh, tôn trọng bản quyền.
• An ghi rõ nguồn, ghi tên người chụp là Lê Khoa, thể hiện sự trung thực.
• Chú thích đúng sự thật, không mạo nhận ảnh là do mình chụp.

Trường hợp 1 là sai vì An không xin phép, tự ý dùng ảnh của người khác và viết chú thích như thể chính mình đến nơi đó chụp, gây hiểu lầm và vi phạm bản quyền cũng như thiếu trung thực.

Hoạt động 1: Biểu hiện nào là vi phạm?

Đề bài: Hãy thảo luận về một vài biểu hiện vi phạm đạo đức, pháp luật hay thiếu văn hoá khi sử dụng công nghệ kĩ thuật số.

Gợi ý trả lời:

• Quay phim, chụp ảnh ở nơi cấm (rạp phim, khu vực có biển cấm).
• Tải, sao chép nhạc, phim, phần mềm có bản quyền khi chưa được phép.
• Dùng phần mềm bẻ khoá (crack).
• Ghi âm, chụp ảnh người khác rồi đưa lên mạng khi chưa được sự đồng ý.
• Đăng tin sai sự thật, tin giả gây hoang mang.
• Chia sẻ, cổ vũ nội dung bạo lực, đánh bạc.
• Sao chép bài viết của người khác rồi nhận là của mình (đạo văn).

Câu hỏi 1

Đề bài: Hành động nào sau đây không vi phạm đạo đức và pháp luật?

• A. Đăng tải thông tin sai sự thật lên mạng.
• B. Cố ý nghe, ghi âm trái phép các cuộc nói chuyện.
• C. Tặng đĩa nhạc có bản quyền em đã mua cho người khác.
• D. Tải một bài trình chiếu của người khác từ Internet và sử dụng như là của mình tạo ra.

Đáp án: C

Lời giải:

• A sai: Tung tin sai sự thật vi phạm pháp luật, gây hại cho người khác và xã hội.
• B sai: Ghi âm trái phép xâm phạm quyền riêng tư, vi phạm đạo đức và pháp luật.
• C đúng: Đĩa nhạc đã được em mua hợp pháp, nên tặng cho người khác là quyền sở hữu cá nhân, không vi phạm. (Lưu ý: tặng khác với sao chép ra nhiều bản để bán hay phát tán.)
• D sai: Lấy sản phẩm của người khác nhận là của mình là đạo văn, vi phạm bản quyền và thiếu trung thực.

Vì sao chọn C: Đây là hành vi sử dụng đúng quyền của người sở hữu hợp pháp một sản phẩm, không lấy cắp, không phát tán trái phép, nên không vi phạm.

Câu hỏi 2

Đề bài: Nêu một vài hành động chưa đúng của em khi sử dụng công nghệ kĩ thuật số mà em đã mắc phải. Nêu cách em sẽ phòng tránh hoặc từ bỏ vi phạm.

Đây là câu hỏi liên hệ bản thân, cô gợi ý mẫu để em tham khảo:

Em hãy chọn đúng những việc bản thân thực sự đã làm và viết lại theo trải nghiệm của mình nhé. Quan trọng là nêu được cách khắc phục cụ thể.

Em cần cô giải thích thêm phần nào trong bài không?