Giải Công Nghệ 9 (Lắp đặt mạng điện trong nhà) trang 53

Lưu ý: Hai trang trong hình thực tế là trang 51 và 52 của sách. Trang 51 là nội dung lý thuyết về bệnh hại cây sầu riêng và biện pháp phòng trừ. Trang 52 chứa phần lý thuyết về kĩ thuật cắt tỉa, tạo tán và điều khiển ra hoa, đậu quả, cùng với phần Luyện tập (2 câu) và Vận dụng (1 câu).

---

LUYỆN TẬP

Câu 1

Đề bài: Phân tích đặc điểm thực vật học và yêu cầu ngoại cảnh của cây sầu riêng.

Cách giải

a) Đặc điểm thực vật học của cây sầu riêng:

• Thân: Cây thân gỗ lớn, cao từ 20 – 30 m khi trưởng thành. Thân thẳng, vỏ ngoài màu nâu sẫm, hay bị xì mủ nếu nhiễm bệnh.
• Rễ: Rễ cọc ăn sâu, hệ rễ phụ phát triển rộng. Rễ yếu, dễ bị tổn thương khi ngập úng.
• Lá: Lá đơn, mọc so le, hình thuôn dài. Mặt trên lá xanh đậm bóng, mặt dưới có lông mịn màu vàng nâu.
• Hoa: Hoa mọc thành chùm trên thân và cành già. Hoa lưỡng tính, nở vào ban đêm, thụ phấn nhờ côn trùng (dơi, ong).
• Quả: Quả hình bầu dục hoặc tròn, vỏ có nhiều gai nhọn. Quả nặng từ 2 – 5 kg. Thịt quả (cơm) màu vàng, mềm, có mùi đặc trưng.
• Hạt: Hạt to, có lớp áo hạt (cơm) bao bọc bên ngoài.

b) Yêu cầu ngoại cảnh:

Đáp án tóm tắt: Sầu riêng là cây thân gỗ lớn, rễ cọc, lá đơn mọc so le, hoa mọc trên thân/cành già, quả có gai. Cây cần khí hậu nóng ẩm (24 – 30°C), đất thoát nước tốt, nhiều ánh sáng, sợ ngập úng và cần giai đoạn khô hạn để phân hóa mầm hoa.

---

Câu 2

Đề bài: Trình bày kĩ thuật trồng, chăm sóc, cắt tỉa, tạo tán, điều khiển ra hoa, đậu quả cho cây sầu riêng.

Cách giải

1. Kĩ thuật trồng:

• Thời vụ: Trồng đầu mùa mưa (tháng 5 – 6) để cây có đủ nước phát triển.
• Mật độ: Khoảng cách trồng 8 × 8 m hoặc 10 × 10 m tùy giống.
• Hố trồng: Đào hố kích thước 60 × 60 × 60 cm, bón lót phân hữu cơ hoai mục trộn với đất mặt trước khi trồng 15 – 30 ngày.
• Cách trồng: Đặt cây ngay ngắn giữa hố, lấp đất ngang mặt bầu, ấn chặt, cắm cọc giữ cây, tưới nước đẫm.

2. Kĩ thuật chăm sóc:

• Tưới nước: Tưới đều đặn trong mùa khô, giữ ẩm cho cây. Thoát nước tốt trong mùa mưa.
• Bón phân: Bón phân hữu cơ kết hợp phân vô cơ (N, P, K) theo từng giai đoạn sinh trưởng. Kết hợp sử dụng chế phẩm vi sinh vật đối kháng như Trichoderma.
• Phòng trừ sâu bệnh:
• Sử dụng giống kháng bệnh.
• Cắt tỉa cho tán cây thông thoáng, tỉa bỏ và tiêu hủy cành bị bệnh nặng.
• Quét vôi vào phần thân từ độ cao 1,0 m đến 1,5 m xuống tới gốc cây.
• Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật gốc đồng hoặc thuốc có hoạt chất metalaxyl, mancozeb,... phun phòng khi cây ra đọt lộc non, ra hoa, đậu quả non. Đảm bảo cách li an toàn trước khi thu hoạch.

3. Kĩ thuật cắt tỉa, tạo tán:

• Thời kì kiến thiết cơ bản (cây chưa cho quả):
• Tỉa cành, tạo tán ngay từ năm đầu tiên và thực hiện thường xuyên hằng năm.
• Loại bỏ cành cấp 1 mọc ở vị trí không hợp lí để tạo cho cây có nhiều tầng tán.
• Tạo tầng tán đầu tiên cách mặt đất khoảng 1,0 m.
• Mỗi tầng để từ 3 đến 4 cành cấp 1. Các tầng tán cách nhau khoảng 0,4 – 0,6 m.

• Thời kì kinh doanh (cây đã cho quả):
• Cắt tỉa sau thu hoạch bằng cách loại bỏ cành già yếu, cành bị sâu bệnh, cành mọc thẳng đứng hoặc đâm xuống dưới.
• Tỉa bớt cành tạo cho tán cây thông thoáng.

4. Kĩ thuật điều khiển ra hoa, đậu quả:

• Điều khiển ra hoa:
• Kích thích tạo mầm hoa: Sau khi bón phân lần 2 từ 30 – 40 ngày, tạo khô hạn kết hợp phun Paclobutrazol nồng độ 0,001% đến 0,0015% lên hai mặt lá cây.
• Kích thích ra hoa: Khi cây ra hoa được 0,5 cm (sau khi kích thích tạo mầm hoa từ 30 – 40 ngày), tưới nước hai ngày một lần để giúp hoa phát triển tốt.

• Tăng khả năng đậu quả:
• Sau khi hoa nở, phun phân bón lá chứa Ca, Bo, K theo khuyến cáo.
• Thụ phấn bổ sung cho các chùm hoa ở giữa cành để tăng tỉ lệ đậu quả.
• Loại bỏ bớt hoa để lượng quả đậu trên cây vừa phải (tránh sai quả quá mức làm quả nhỏ, méo mó, phẩm cấp kém).

Đáp án tóm tắt: Kĩ thuật trồng sầu riêng gồm: chọn thời vụ đầu mùa mưa, trồng đúng mật độ, chăm sóc tưới – bón – phòng bệnh đầy đủ, cắt tỉa tạo tán nhiều tầng từ sớm, điều khiển ra hoa bằng tạo khô hạn kết hợp Paclobutrazol, và tăng đậu quả bằng phân bón lá + thụ phấn bổ sung.

---

VẬN DỤNG

Câu hỏi

Đề bài: Vận dụng kiến thức để thực hiện một số công việc trồng và chăm sóc cây sầu riêng phù hợp với thực tiễn ở địa phương em.

Cách giải

Đây là câu hỏi mở, yêu cầu học sinh liên hệ thực tế. Dưới đây là gợi ý trả lời:

Bước 1: Xác định điều kiện địa phương

• Xác định khí hậu, loại đất, nguồn nước tại địa phương em.
• Ví dụ: Nếu em ở vùng Đông Nam Bộ hoặc Tây Nguyên (đất đỏ bazan, khí hậu nóng ẩm) → rất phù hợp trồng sầu riêng.
• Nếu ở vùng đồng bằng sông Cửu Long → cần lên liếp (mô) cao để tránh ngập úng.

Bước 2: Các công việc có thể thực hiện

Bước 3: Lưu ý thực tế

• Không trồng sầu riêng ở vùng hay bị ngập lụt kéo dài.
• Trồng cây chắn gió xung quanh vườn.
• Ghi chép nhật ký chăm sóc để rút kinh nghiệm qua từng vụ.

Đáp án gợi ý: Tùy điều kiện địa phương, em có thể tham gia các công việc như: chuẩn bị đất (lên mô, bón lót), tưới nước đúng cách, bón phân theo giai đoạn, quét vôi gốc phòng bệnh, cắt tỉa cành sau thu hoạch, và hỗ trợ xiết nước tạo khô hạn khi cần kích thích ra hoa.

---

🎯 Ghi nhớ: - Sầu riêng cần đất thoát nước tốt, rất sợ ngập úng. - Cắt tỉa tạo tán nhiều tầng từ năm đầu, mỗi tầng 3 – 4 cành cấp 1. - Điều khiển ra hoa = tạo khô hạn (30 – 40 ngày) + phun Paclobutrazol. - Phòng bệnh: quét vôi gốc + Trichoderma + thuốc gốc đồng.

💡 Mẹo nhớ: "Sầu riêng sợ nước – thích khô ra hoa" → Nhớ rằng cây cần giai đoạn khô hạn để phân hóa mầm hoa, nhưng khi hoa đã nhú thì cần tưới nước trở lại.