Giải Công Nghệ 9 (Định hướng nghề nghiệp) trang 31

Hai trang này thuộc bài học về quy trình và các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ. (Lưu ý nhỏ: số trang in trên ảnh là 29 và 30 nha.)

Tóm tắt lý thuyết

Quy trình chọn nghề gồm 3 bước:

• Bước 1: Đánh giá bản thân (qua trắc nghiệm nghề nghiệp, ý kiến thầy cô, người thân, bạn bè, trải nghiệm thực tế) để hiểu năng lực, sở thích, tính cách của mình.
• Bước 2: Tìm hiểu thị trường lao động (lập danh sách ngành nghề quan tâm, tìm hiểu nhu cầu xã hội, vị trí việc làm, yêu cầu, môi trường, thu nhập...).
• Bước 3: Ra quyết định (so sánh, đối chiếu kết quả bước 1 và 2 để chọn lĩnh vực phù hợp nhất).

Các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định chọn nghề:

---

Bài 1: Luyện tập – Quy trình chọn nghề 3 bước

Đề bài:

Với quy trình chọn nghề 3 bước, em có thể giải thích tại sao mình phải thực hiện theo từng bước đó hay không?

Lời giải:

Có. Việc thực hiện theo từng bước là cần thiết và có logic chặt chẽ:

• Bước 1 (Đánh giá bản thân) là nền móng. Nếu không hiểu rõ năng lực, sở thích, tính cách của mình thì mọi lựa chọn sau đó đều thiếu căn cứ, dễ chọn nghề không phù hợp.
• Bước 2 (Tìm hiểu thị trường lao động) giúp ta biết nghề mình quan tâm có nhu cầu xã hội ra sao, yêu cầu thế nào. Một nghề mình thích nhưng xã hội không cần, hoặc mình chưa đủ điều kiện đáp ứng, thì cũng khó theo đuổi lâu dài.
• Bước 3 (Ra quyết định) là sự kết hợp của hai bước trên. Chỉ khi đã hiểu mình (bước 1) và hiểu nghề (bước 2) thì quyết định mới chính xác.

Vì sao phải theo đúng thứ tự: ba bước có quan hệ nhân quả, bước trước cung cấp dữ liệu cho bước sau. Bỏ qua hoặc đảo lộn thứ tự sẽ khiến quyết định chọn nghề thiếu cơ sở, dễ chọn sai và phải trả giá bằng thời gian, công sức.

---

Bài 2: Khám phá – Yếu tố để lựa chọn nghề đúng đắn

Đề bài:

Theo em, một người khi lựa chọn nghề nghiệp thường dựa trên những yếu tố nào để có sự lựa chọn đúng đắn?

Lời giải:

Một người chọn nghề đúng đắn thường cân nhắc cả hai nhóm yếu tố:

Yếu tố chủ quan (thuộc về bản thân):

• Năng lực: khả năng, sức khỏe có đáp ứng được yêu cầu công việc không.
• Sở thích: có hứng thú, đam mê với công việc đó không để duy trì động lực.
• Cá tính (tính cách): tính cách có phù hợp với đặc thù nghề không (ví dụ người trầm tĩnh, độc lập hợp với lập trình, an ninh mạng).

Yếu tố khách quan (từ bên ngoài):

• Nhà trường: định hướng, bài giảng hướng nghiệp, hoạt động trải nghiệm.
• Gia đình: điều kiện kinh tế, truyền thống nghề, sự định hướng của cha mẹ.
• Xã hội: nhu cầu cung – cầu của thị trường lao động.
• Nhóm bạn: thông tin tham khảo từ bạn bè.

Sự lựa chọn đúng đắn là khi dung hòa được sở thích, năng lực của bản thân với nhu cầu thực tế của xã hội.

---

Bài 3: Luyện tập – Thảo luận về lí do quyết định chọn nghề

Đề bài:

Cùng với 2 hoặc 3 bạn trong lớp, tiến hành thảo luận về những lí do bản thân đã quyết định lựa chọn hoặc không lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ. Giải thích tại sao đã đi tới quyết định đó của mình.

Gợi ý lời giải (đây là bài thực hành nhóm, em tham khảo mẫu sau):

Trường hợp chọn nghề lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ. Lí do có thể là:

• Em yêu thích máy móc, công nghệ, thích tự tay lắp ráp, sửa chữa thiết bị.
• Em có tư duy logic tốt, học khá các môn Toán, Lí, Tin học.
• Lĩnh vực này đang có nhu cầu nhân lực lớn, cơ hội việc làm và thu nhập tốt.
• Bản thân có sức khỏe, không dị ứng hóa chất, dầu mỡ (với nghề cơ khí).

Trường hợp không chọn lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ. Lí do có thể là:

• Em không hứng thú với máy móc, dễ chán khi làm việc kĩ thuật.
• Năng lực của em thiên về ngôn ngữ, nghệ thuật, giao tiếp hơn là tư duy kĩ thuật.
• Em yêu thích và phù hợp hơn với lĩnh vực khác (y tế, sư phạm, kinh tế...).

Cách giải thích quyết định: dựa trên việc đối chiếu sở thích, năng lực, tính cách của bản thân với yêu cầu của nghề và nhu cầu xã hội, tức là vận dụng đúng quy trình 3 bước đã học.

---

Bài 4: Vận dụng – Lời khuyên cho bạn chọn nghề

Đề bài:

Một người bạn của em cho rằng, khi chọn nghề cứ chọn nghề dễ xin việc và kiếm được nhiều tiền, mà không cần quan tâm tới mình có thích nghề nghiệp đó hay không. Em hãy đưa ra những lời khuyên giúp bạn có những bước chọn nghề đúng đắn.

Lời giải:

Quan điểm của bạn chỉ đúng một phần. Dễ xin việc và thu nhập cao là yếu tố quan trọng (thuộc về nhu cầu xã hội – yếu tố khách quan), nhưng nếu bỏ qua sở thích và năng lực thì rất dễ thất bại. Em có thể khuyên bạn như sau:

1. Đừng bỏ qua sở thích và năng lực. Nếu làm công việc mình không hề yêu thích, bạn sẽ nhanh chán nản, mất động lực, khó gắn bó lâu dài dù lương cao. Nếu không đủ năng lực, bạn cũng khó hoàn thành tốt công việc.

1. Áp dụng đúng quy trình chọn nghề 3 bước:

• Bước 1: Tự đánh giá bản thân (năng lực, sở thích, tính cách).
• Bước 2: Tìm hiểu thị trường lao động (nghề nào dễ xin việc, thu nhập tốt, nhu cầu cao).
• Bước 3: Đối chiếu để chọn nghề vừa phù hợp với mình, vừa đáp ứng nhu cầu xã hội.

1. Tìm điểm giao thoa. Lựa chọn lý tưởng là nghề nằm ở giao điểm giữa "mình thích", "mình giỏi" và "xã hội cần". Khi đó bạn vừa có động lực, vừa làm tốt, vừa có cơ hội việc làm và thu nhập.

1. Lời khuyên cốt lõi: Tiền và cơ hội việc làm quan trọng, nhưng đó không phải tiêu chí duy nhất. Một quyết định chọn nghề đúng đắn phải cân bằng cả yếu tố chủ quan (bản thân) lẫn khách quan (xã hội), để có thể theo đuổi và cống hiến lâu dài.