Giải Công Nghệ 9 (Chế biến thực phẩm) trang 61

(Lưu ý nhỏ: số trang in trên ảnh là 59 và 60, nhưng cô vẫn giữ header theo yêu cầu của em nhé.)

Hai trang này nằm trong Bài 7 – cây chuối, phần nói về bệnh hại và các kĩ thuật chăm sóc, điều khiển ra hoa đậu quả. Cô tóm tắt lý thuyết trước rồi giải hết các câu hỏi sau.

Tóm tắt lý thuyết

Một số bệnh hại trên chuối (Hình 7.6):

• a) Bệnh đốm lá Sigatoka
• b) Bệnh héo vàng lá chuối
• c) Bệnh chùn đọt (BBTV)
• d) Bệnh thán thư trên quả: do nấm Colletotrichum musae xâm nhập qua vết thương của quả non, tạo đốm "trứng cuốc" khi quả chín.

Biện pháp phòng trừ:

• Dùng giống chống chịu, tiêu thoát nước, bón phân cân đối, vệ sinh vườn, bao buồng quả.
• Dùng thuốc BVTV gốc đồng hoặc gốc lưu huỳnh; ưu tiên thuốc nguồn gốc sinh học.

Một số kĩ thuật chăm sóc khác:

• Cắt tỉa lá: bỏ lá già, lá sâu bệnh có diện tích quang hợp dưới 50%; thu gom lá bệnh ra khỏi vườn; giữ lại lá già/lá tổn thương cơ giới để che phủ đất.
• Chằng chống đổ ngã: dựng lại cây nghiêng, vun gốc sớm; dùng cọc đỡ cổ buồng; dùng dây nylon buộc thân giả với gốc cây ở hàng ngược hướng buồng.

Kĩ thuật điều khiển ra hoa, đậu quả:

• Sau trồng 10–12 tháng (tuỳ giống), bón bổ sung NPK (18-10-14) khoảng 250–300 kg/ha để kích thích trổ buồng.
• Khi đã trổ buồng, dùng cytokinin liều thích hợp để quả lớn, đồng đều và tránh dị tật.

---

Câu hỏi KHÁM PHÁ

Đề: Theo em, vì sao cây chuối lại dễ bị đổ ngã? Nêu một số biện pháp chống đổ ngã cho cây chuối thường được sử dụng ở địa phương em.

Lời giải:

Vì sao chuối dễ đổ ngã:

• Thân chuối là thân giả, mềm, do các bẹ lá xếp chồng nhau, không có thân gỗ cứng nên khả năng chống chịu lực kém.
• Bộ rễ chùm ăn nông, bám đất không sâu nên neo giữ kém, nhất là khi đất ẩm, mưa nhiều.
• Khi cây ra buồng, buồng quả nặng và lệch về một phía làm cây mất cân bằng, dễ ngã.
• Tán lá to, hứng gió mạnh nên gặp mưa bão càng dễ gãy đổ.

Một số biện pháp chống đổ ngã thường dùng:

• Dựng lại và vun gốc cho cây bị nghiêng càng sớm càng tốt.
• Dùng 1–2 cọc (tre, gỗ) chống đỡ cổ buồng khi cây ra buồng.
• Dùng dây nylon buộc thân giả vào gốc cây ở hàng ngược hướng buồng để giữ cây đứng thẳng.
• Trồng mật độ hợp lý, không để cây quá cao vống; chọn giống thấp cây, cứng cáp.

Câu hỏi LUYỆN TẬP

Câu 1

Đề: Phân tích đặc điểm thực vật học và yêu cầu ngoại cảnh của cây chuối.

Lời giải:

Đặc điểm thực vật học:

• Rễ: rễ chùm, mọc từ thân ngầm (củ chuối), ăn nông, phân bố chủ yếu ở tầng đất mặt.
• Thân: gồm thân thật (thân ngầm dưới đất) và thân giả phía trên do các bẹ lá ôm chặt tạo thành.
• Lá: lá to, dài, phiến rộng, gân giữa lớn; số lá và diện tích lá ảnh hưởng trực tiếp đến quang hợp và năng suất.
• Hoa: hoa tự mọc thành buồng; có hoa cái (tạo quả) và hoa đực.
• Quả: xếp thành nải, nhiều nải tạo thành buồng.

Yêu cầu ngoại cảnh:

• Nhiệt độ: ưa khí hậu nóng ẩm, thích hợp khoảng 25–30 °C; chịu rét kém.
• Nước: cần nhiều nước nhưng không chịu úng, phải tiêu thoát nước tốt.
• Ánh sáng: ưa sáng, cần đủ nắng để quang hợp.
• Đất: thích đất tơi xốp, giàu mùn, thoát nước tốt, độ pH trung tính.
• Gió: sợ gió bão vì cây dễ đổ, rách lá.

Câu 2

Đề: Trình bày kĩ thuật trồng và chăm sóc cây chuối. Liên hệ với thực tiễn ở địa phương em.

Lời giải:

Kĩ thuật trồng:

• Chọn giống: dùng cây con tách chồi khoẻ hoặc cây nuôi cấy mô sạch bệnh.
• Thời vụ: trồng vào đầu mùa mưa hoặc khi đủ nước tưới.
• Làm đất, đào hố: đất tơi xốp, thoát nước; bón lót phân hữu cơ hoai mục.
• Mật độ: trồng theo khoảng cách hợp lý tuỳ giống để cây đủ ánh sáng.

Kĩ thuật chăm sóc:

• Tưới nước đủ ẩm, tránh để úng.
• Bón phân cân đối (đạm, lân, kali) theo từng giai đoạn; trước trổ buồng bón thêm NPK 18-10-14.
• Làm cỏ, vun gốc, che phủ đất giữ ẩm.
• Tỉa chồi, chỉ giữ số chồi cần thiết cho vụ sau.
• Cắt tỉa lá già, lá bệnh; bao buồng để bảo vệ quả.
• Chằng chống đổ ngã khi cây ra buồng.
• Phòng trừ sâu bệnh, ưu tiên thuốc sinh học.

Liên hệ thực tiễn: em nêu giống chuối phổ biến ở quê (ví dụ chuối tiêu, chuối tây, chuối sứ…), cách bà con tưới, bón phân, bao buồng và chống đổ ngã để bài làm sát thực tế.

Câu hỏi VẬN DỤNG

Đề: Đề xuất quy trình trồng và chăm sóc một giống chuối phổ biến ở địa phương em.

Lời giải (gợi ý quy trình mẫu, lấy ví dụ chuối tiêu):

1. Chọn giống: cây cấy mô hoặc chồi khoẻ, sạch bệnh.
2. Chuẩn bị đất: đất thịt nhẹ, thoát nước tốt; đào hố, bón lót phân chuồng hoai + lân.
3. Trồng: đầu mùa mưa, đặt cây thẳng, lấp đất, tưới đẫm.
4. Chăm sóc:

• Tưới giữ ẩm, tiêu úng khi mưa lớn.
• Bón thúc định kỳ; trước trổ buồng bón NPK 18-10-14 (250–300 kg/ha).
• Tỉa chồi, cắt lá già, che phủ gốc.
• Bao buồng, chống đổ ngã bằng cọc và dây.

1. Phòng trừ sâu bệnh: vệ sinh vườn, dùng thuốc sinh học, gốc đồng/lưu huỳnh khi cần.
2. Thu hoạch: khi quả đạt độ già phù hợp, cắt buồng nhẹ nhàng tránh dập quả.

Em nên thay tên giống và điều chỉnh chi tiết theo đúng cách làm ở địa phương mình để bài thuyết phục hơn.

---

Em muốn cô đào sâu thêm phần nào, ví dụ phân biệt 4 loại bệnh trong Hình 7.6 hay cách bao buồng đúng kĩ thuật, cứ nói nhé.