Giải Công Nghệ 9 (Chế biến thực phẩm) trang 19
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn CĂ´ng Nghệ · Trang 19–20
Tóm tắt lý thuyết
Bài 3 giới thiệu về thị trường lao động và các yếu tố ảnh hưởng tới nó.
I. Khái niệm về thị trường lao động
- Mỗi loại hàng hoá, dịch vụ đều có thị trường riêng. Trong đó, thị trường lao động là một loại thị trường đặc biệt.
- Thị trường lao động là thị trường trao đổi hàng hoá sức lao động giữa người sử dụng lao động và người lao động, trên cơ sở thoả thuận về tiền lương, điều kiện làm việc...
- Người lao động: bên bán.
- Người sử dụng lao động: bên mua.
- Hàng hoá sức lao động: toàn bộ thể lực và trí lực của con người dùng trong quá trình lao động.
II. Các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường lao động
| Yếu tố | Tác động chính |
|---|---|
| Sự phát triển của khoa học, công nghệ | Làm thay đổi ngành nghề, giảm bớt cầu lao động giản đơn, yêu cầu cao hơn về trình độ và kĩ năng (giao tiếp, hợp tác, tư duy phản biện, sáng tạo...) |
| Sự chuyển dịch cơ cấu | Chuyển dịch giữa các ngành, thành phần kinh tế và vùng lãnh thổ kéo theo thay đổi nhu cầu và cơ cấu lao động |
| Nhu cầu lao động | Phát triển kinh tế – xã hội và nhu cầu sản xuất, tiêu dùng quyết định số việc làm và khả năng tạo việc làm |
| Nguồn cung lao động | Số lượng, thời gian, chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực thay đổi theo thời gian và không gian |
Ngoài ra, các chính sách của Nhà nước (phát triển nguồn nhân lực, đầu tư...) cũng tác động mạnh tới cung và cầu lao động.
Câu hỏi 1: Quan sát Hình 3.1
Đề bài: Quan sát Hình 3.1, em hãy cho biết: Nhu cầu tuyển dụng của các ngành nghề có giống nhau không? Người lao động có thể tìm thông tin này ở đâu để có cơ sở lựa chọn ngành nghề phù hợp với nhu cầu xã hội?
Trả lời:
Nhu cầu tuyển dụng của các ngành nghề KHÔNG giống nhau. Nhìn vào Hình 3.1 (Quý 1 năm 2023) ta thấy tỉ lệ chênh lệch rõ rệt giữa các nhóm ngành:
| Nhóm ngành | Tỉ lệ nhu cầu tuyển dụng |
|---|---|
| Thông tin và truyền thông | 15,11% |
| Công nghiệp chế biến, chế tạo | 13,23% |
| Hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm | 13,04% |
| Bán buôn và bán lẻ; Sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy... | 11,01% |
| Hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ | 9,03% |
Ngành Thông tin và truyền thông có nhu cầu cao nhất (15,11%), cao hơn hẳn nhóm Hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ (9,03%). Điều này cho thấy mỗi ngành có mức cầu lao động khác nhau tuỳ theo sự phát triển và nhu cầu của xã hội.
Người lao động có thể tìm thông tin này ở:
- Cổng thông tin điện tử của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (nguồn của hình này).
- Các trung tâm dịch vụ việc làm, sàn giao dịch việc làm.
- Các trang web tuyển dụng uy tín (VietnamWorks, TopCV, CareerBuilder...).
- Báo chí, các bản tin thị trường lao động, hội chợ việc làm.
Câu hỏi 2: KHÁM PHÁ
Đề bài: Hãy kể tên một số loại hàng hoá, dịch vụ mà em biết. Nơi diễn ra hoạt động mua, bán hàng hoá hoặc dịch vụ gọi là gì?
Trả lời:
Một số loại hàng hoá: gạo, rau củ, quần áo, sách vở, điện thoại, xe máy, máy tính...
Một số loại dịch vụ: cắt tóc, sửa xe, khám chữa bệnh, vận chuyển (giao hàng), giáo dục (dạy học), du lịch, viễn thông...
Nơi diễn ra hoạt động mua, bán hàng hoá hoặc dịch vụ được gọi là thị trường. (Ví dụ cụ thể: chợ, siêu thị, cửa hàng, sàn thương mại điện tử...)
Câu hỏi 3: LUYỆN TẬP
Đề bài: Em hãy cho biết sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản sang các khu vực công nghiệp và xây dựng, dịch vụ đã làm thay đổi nhu cầu lao động và cơ cấu lao động trong thị trường lao động như thế nào?
Trả lời:
Khi cơ cấu kinh tế chuyển dịch từ nông – lâm – thuỷ sản sang công nghiệp, xây dựng và dịch vụ, thị trường lao động thay đổi theo các hướng sau:
- Nhu cầu lao động trong nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản giảm dần. Do áp dụng máy móc, cơ giới hoá nên cần ít lao động hơn cho cùng một khối lượng công việc.
- Nhu cầu lao động trong công nghiệp, xây dựng và dịch vụ tăng lên. Các nhà máy, công trình, ngành dịch vụ mở rộng nên cần thêm nhiều việc làm.
- Cơ cấu lao động chuyển dịch tương ứng: tỉ lệ lao động làm nông nghiệp giảm, tỉ lệ lao động trong công nghiệp và dịch vụ tăng. Lao động dịch chuyển từ nông thôn ra thành thị, từ khu vực nông nghiệp sang khu vực phi nông nghiệp.
- Yêu cầu về chất lượng lao động cao hơn: người lao động cần có trình độ chuyên môn, tay nghề, kĩ năng để làm việc trong công nghiệp và dịch vụ, thay vì lao động giản đơn như trước.
Tóm lại, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế làm giảm cầu lao động nông nghiệp, tăng cầu lao động công nghiệp và dịch vụ, đồng thời nâng cao yêu cầu về trình độ, kĩ năng của người lao động.