Giải Khoa học tự nhiên 9 trang 15
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 15–16
Hai trang này thuộc bài học về cách trình bày báo cáo khoa học trong môn Khoa học tự nhiên 9 (phần "Báo cáo treo tường"). Mình sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải lần lượt các câu hỏi/hoạt động có trên trang.
Tóm tắt lý thuyết
Có hai cách phổ biến để thuyết trình báo cáo kết quả nghiên cứu:
- Dùng phần mềm trình chiếu (PowerPoint, Google Slides, Canva…).
- Dùng báo cáo treo tường (poster khoa học).
Báo cáo treo tường được xây dựng theo các tiêu chí:
- Kích thước, định dạng: khổ A0 hoặc A1, chọn dọc hoặc ngang.
- Tiêu đề và thông tin tác giả: tiêu đề to, rõ, đọc được từ xa; tên tác giả nằm dưới tiêu đề.
- Định dạng và thiết kế: chia thành các khu vực rõ ràng (giới thiệu, phương pháp, kết quả, thảo luận, kết luận); dùng hình ảnh, biểu đồ; màu nền dịu, chữ tương phản, font đơn giản.
- Nội dung gồm: Giới thiệu → Phương pháp → Kết quả → Thảo luận → Kết luận → Tài liệu tham khảo.
- Lưu ý: ít chữ, truyền đạt qua hình ảnh và đồ thị, treo ở nơi dễ nhìn.
Hình 1.13 minh hoạ một poster mẫu: "Báo cáo kết quả khảo sát thực tế về một số bệnh đường tiêu hoá và vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm tại địa phương".
Bài 1: Xây dựng bản trình chiếu và trình bày báo cáo (hoạt động trang 15)
Đề bài:
- Để thực hiện thuyết trình báo cáo kết quả nghiên cứu, thực hành, em hãy xây dựng bản trình chiếu trên phần mềm.
- Trình bày báo cáo với các bạn trong lớp về một vấn đề khoa học mà em đã lựa chọn.
Hướng dẫn thực hiện:
Đây là hoạt động thực hành nên không có "đáp án cố định". Mình gợi ý quy trình mẫu để em tự làm.
Cấu trúc bản trình chiếu nên gồm các slide:
| Slide | Nội dung |
|---|---|
| 1 | Tiêu đề + tên tác giả, lớp, trường |
| 2 | Tóm tắt (mục tiêu, kết quả chính) |
| 3 | Giới thiệu (lý do, vấn đề nghiên cứu) |
| 4 | Phương pháp (cách thu thập, xử lí dữ liệu) |
| 5–6 | Kết quả (bảng số liệu, biểu đồ, hình ảnh) |
| 7 | Thảo luận (phân tích, so sánh) |
| 8 | Kết luận và kiến nghị |
| 9 | Tài liệu tham khảo |
Ví dụ chủ đề: "Khảo sát thói quen sử dụng đồ uống có đường của học sinh lớp 9". Mỗi slide chỉ nên có ít chữ, dùng biểu đồ cột/tròn để minh hoạ số liệu.
Khi trình bày: nói rõ ràng, đúng thời gian, nhìn về phía bạn nghe, dùng slide làm điểm tựa chứ không đọc nguyên văn.
Bài 2: Thiết kế báo cáo treo tường (hoạt động trang 16)
Đề bài: Em hãy thiết kế một báo cáo treo tường để trình bày kết quả của một nghiên cứu khoa học hoặc một bài thực hành mà em đã thực hiện trong môn Khoa học tự nhiên.
Hướng dẫn thực hiện:
Em chọn một đề tài đã làm, ví dụ "Ảnh hưởng của ánh sáng đến sự nảy mầm của hạt đậu". Bố cục poster (khổ A1, đặt ngang) theo mẫu Hình 1.13:
- Tiêu đề lớn ở trên cùng + tên tác giả.
- Giới thiệu: nêu vấn đề và mục tiêu ("Tìm hiểu xem ánh sáng có ảnh hưởng tới tốc độ nảy mầm của hạt đậu không").
- Phương pháp: mô tả thí nghiệm (chia 2 lô hạt: một lô để sáng, một lô để tối, cùng độ ẩm, theo dõi 7 ngày).
- Kết quả: bảng số liệu số hạt nảy mầm theo ngày + biểu đồ cột so sánh hai lô.
- Thảo luận: phân tích vì sao có sự khác nhau, so sánh với kiến thức đã học.
- Kết luận: rút ra ánh sáng có/không ảnh hưởng, đề xuất hướng tiếp theo.
- Tài liệu tham khảo: ghi nguồn (sách giáo khoa, bài báo) bằng chữ nhỏ.
Lưu ý thiết kế: dùng màu nền dịu, chữ tương phản, nhiều hình ảnh và biểu đồ, ít chữ.
Bài 3: So sánh ưu, nhược điểm hai cách thuyết trình (câu hỏi ? trang 16)
Đề bài: Em hãy so sánh ưu, nhược điểm của hai cách thuyết trình báo cáo: sử dụng phần mềm trình chiếu và sử dụng báo cáo treo tường.
Lời giải:
| Tiêu chí | Phần mềm trình chiếu | Báo cáo treo tường |
|---|---|---|
| Ưu điểm | Sinh động (hiệu ứng, video, âm thanh); dễ chỉnh sửa, lưu trữ, chia sẻ; trình bày theo trình tự rõ ràng; phù hợp nhóm đông người nghe cùng lúc | Người xem chủ động đọc theo nhịp riêng; xem được nhiều người cùng lúc mà không cần thuyết trình viên; trưng bày lâu dài; thấy toàn bộ nội dung trong một tầm nhìn |
| Nhược điểm | Phụ thuộc thiết bị (máy tính, máy chiếu, điện); người nghe chỉ thấy từng slide, khó nhìn tổng thể; mất nội dung nếu trục trặc kỹ thuật | Khó chèn video/âm thanh; không gian giới hạn nên phải chắt lọc nội dung; khó chỉnh sửa sau khi in; phụ thuộc vị trí treo |
Kết luận:
- Dùng phần mềm trình chiếu khi cần thuyết trình trực tiếp, sinh động trước lớp/hội nghị.
- Dùng báo cáo treo tường khi cần trưng bày ở triển lãm, hội chợ khoa học để nhiều người tự xem.
Tuỳ mục đích và điều kiện mà em chọn cách phù hợp, hoặc kết hợp cả hai.