Giải Công Nghệ 10 trang 35

Tóm tắt lý thuyết

II – Các cuộc cách mạng công nghiệp

1. Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất

• Bối cảnh: Bắt đầu từ cuối thế kỉ XVIII tại nước Anh, sau đó lan ra châu Âu, Hoa Kì và toàn thế giới. Trước đó kinh tế nhỏ lẻ, dựa vào nông nghiệp, sức người, sức kéo động vật và năng lượng tự nhiên.
• Thành tựu tiêu biểu: máy hơi nước (James Watt), máy dệt vải (Edmund Cartwright), luyện thép (Henry Cort). Giúp ngành dệt may, luyện kim, giao thông phát triển.
• Đặc trưng: năng lượng hơi nước và cơ giới hoá, thúc đẩy đô thị hoá và phát triển công nghiệp.
• Vai trò: nâng cao năng suất lao động, tạo bứt phá trong công nghiệp – nông nghiệp, giúp kinh tế các nước đi lên.

1. Cách mạng công nghiệp lần thứ hai

• Bối cảnh: Bắt đầu từ cuối thế kỉ XIX, gắn với các cường quốc công nghiệp như Anh, Đức, Hoa Kì. Thomas Edison khai trương nhà máy điện đầu tiên năm 1882.
• Thành tựu: bóng đèn, điện thoại, tủ lạnh, máy giặt; xe hơi dùng động cơ đốt trong (Karl Benz 1885, Ford 1908).
• Đặc trưng: năng lượng điện và dây chuyền sản xuất hàng loạt quy mô lớn.
• Vai trò: mở đầu kỉ nguyên điện khí hoá, tạo đà cho luyện kim, chế tạo máy, đóng tàu, quân sự, giao thông, hoá chất; hình thành lực lượng lao động mới.

Câu hỏi Khám phá 1: Tác động của động cơ hơi nước

Đề: Theo em, sự ra đời của động cơ hơi nước đã tác động đến sản xuất và đời sống như thế nào?

Trả lời:

Đối với sản xuất:

• Thay thế sức người và sức kéo động vật bằng máy móc chạy bằng hơi nước, giúp cơ giới hoá sản xuất.
• Tăng mạnh năng suất lao động, sản phẩm làm ra nhanh và nhiều hơn.
• Thúc đẩy các ngành dệt may, luyện kim, khai thác mỏ phát triển mạnh.
• Hình thành các nhà máy, xí nghiệp quy mô lớn thay cho sản xuất thủ công nhỏ lẻ.

Đối với đời sống:

• Phát triển giao thông vận tải: xe lửa, tàu thuỷ chạy bằng hơi nước giúp đi lại và vận chuyển hàng hoá thuận tiện, nhanh chóng.
• Thúc đẩy quá trình đô thị hoá, dân cư tập trung về thành phố và khu công nghiệp.
• Hàng hoá phong phú, đời sống vật chất của con người được cải thiện.

Câu hỏi Khám phá 2: Tác động của điện năng

Đề: Theo em, sự ra đời của điện năng đã tác động đến sản xuất và đời sống như thế nào?

Trả lời:

Đối với sản xuất:

• Mở đầu kỉ nguyên điện khí hoá, máy móc dùng điện thay cho động cơ hơi nước.
• Cho ra đời dây chuyền sản xuất hàng loạt quy mô lớn, năng suất rất cao.
• Tạo đà phát triển cho nhiều ngành: luyện kim, chế tạo máy, đóng tàu, giao thông vận tải, hoá chất, quân sự.
• Hình thành nhiều ngành nghề và lực lượng lao động mới.

Đối với đời sống:

• Ra đời hàng loạt thiết bị tiện ích: bóng đèn, điện thoại, tủ lạnh, máy giặt... giúp sinh hoạt thuận tiện, hiện đại hơn.
• Có ánh sáng điện làm việc, học tập và sinh hoạt cả ban đêm.
• Phát triển ô tô, máy bay, mở rộng khả năng đi lại và giao lưu giữa các vùng, các nước.

Bảng so sánh nhanh hai cuộc cách mạng

Em cần cô đào sâu thêm phần nào, ví dụ mở rộng về cách mạng công nghiệp lần thứ ba và thứ tư ở các trang sau, cứ nói nhé.