Giải Công Nghệ 10 trang 37

Tóm tắt lý thuyết

3. Cách mạng công nghiệp lần thứ ba

a) Bối cảnh ra đời và thành tựu

• Ra đời vào những năm 70 của thế kỉ XX, khởi đầu từ nước Mỹ.
• Hai phát minh quan trọng: máy tính xách tay (1970) và mạng internet (những năm 90 của thế kỉ XX).
• Trước đó là phát minh bóng bán dẫn của John Bardeen, Walter Brattain và William Shockley.
• Năm 1968, kĩ sư của General Motor sáng chế bộ điều khiển logic lập trình được (PLC), cùng công nghiệp robot tạo ra kỉ nguyên tự động hoá mức độ cao.

b) Vai trò và đặc điểm

• Đặc trưng: công nghệ thông tin và tự động hoá.
• Làm giảm giá thành, nâng cao chất lượng và số lượng sản phẩm.
• Xoá nhoà ranh giới giữa các nhà máy, vùng miền, quốc gia; kết nối thông tin toàn cầu; tạo bước nhảy vọt về năng suất lao động.
• Nhiều ngành công nghiệp truyền thống mất đi, nhiều ngành mới ra đời; lao động đứng trước thách thức bị robot thay thế.

Thông tin bổ sung: ENIAC là máy tính điện tử số đầu tiên do John Mauchly và John Presper Eckert thiết kế (1943 – 1946) tại Đại học Pennsylvania.

4. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

a) Bối cảnh ra đời và thành tựu

• Năm 2011, thuật ngữ Công nghiệp 4.0 lần đầu được dùng tại Đức. Năm 2016, Diễn đàn kinh tế thế giới chính thức đánh dấu sự khởi đầu.
• Nền tảng: tích hợp công nghệ của cách mạng lần thứ ba với các công nghệ mới như dữ liệu lớn (Big data), điện toán đám mây (Cloud Computing), Internet vạn vật (IoT), in 3D, trí tuệ nhân tạo (AI).
• Thành tựu điển hình: robot thế hệ mới, xe tự lái, vật liệu thông minh, công nghệ nano.

b) Vai trò và đặc điểm

• Đặc trưng cơ bản: công nghệ số, tính kết nối và trí tuệ nhân tạo.
• Tác động mạnh tới mọi mặt đời sống xã hội, thay đổi cách sống, làm việc, sản xuất, di chuyển; xuất hiện nhiều hình thức kinh doanh mới; hình thành chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Câu hỏi Khám phá (Hình 6.4)

Đề: Theo em, máy tính (Hình 6.4) đã tác động đến sản xuất và đời sống như thế nào?

Gợi ý trả lời:

Trong sản xuất:

• Tự động hoá quá trình sản xuất, điều khiển máy móc, dây chuyền chính xác, giảm sức lao động thủ công.
• Quản lí, lưu trữ, xử lí dữ liệu nhanh chóng; thiết kế sản phẩm bằng phần mềm.
• Nâng cao năng suất, chất lượng và số lượng sản phẩm, hạ giá thành.

Trong đời sống:

• Hỗ trợ học tập, làm việc, giải trí, tra cứu và lưu trữ thông tin.
• Kết nối internet giúp liên lạc, mua sắm, giao dịch trực tuyến dễ dàng.
• Thay đổi cách con người giao tiếp, học hành và làm việc theo hướng hiện đại, tiện lợi hơn.

Câu hỏi Khám phá (Hình 6.5)

Đề: Theo em, điều khiển thông minh (Hình 6.5) đã tác động đến sản xuất và đời sống như thế nào?

Gợi ý trả lời:

Hình 6.5 mô tả một mô hình nông nghiệp thông minh: robot, cảm biến đo độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng tự động điều khiển hệ thống chiếu sáng, tưới nước, bón phân cho cây trồng.

Trong sản xuất:

• Tự động giám sát và điều chỉnh các yếu tố môi trường (ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm) đúng nhu cầu cây trồng, vật nuôi.
• Tiết kiệm nước, phân bón, năng lượng và nhân công.
• Tăng năng suất, chất lượng nông sản; sản xuất ổn định, ít phụ thuộc thời tiết.
• Con người có thể điều khiển, theo dõi từ xa qua điện thoại, máy tính.

Trong đời sống:

• Nhà thông minh: tự động điều khiển đèn, điều hoà, an ninh, thiết bị gia dụng.
• Giúp cuộc sống tiện nghi, an toàn, tiết kiệm thời gian và năng lượng.
• Con người được giải phóng khỏi nhiều công việc lặp lại, có thêm thời gian cho việc khác.

Em lưu ý: hai câu này là câu hỏi mở, em nên diễn đạt theo cách hiểu của mình, miễn nêu được tác động tích cực tới cả sản xuất và đời sống là đạt yêu cầu nhé.