Giải Công Nghệ 10 trang 61
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn CĂ´ng Nghệ · Trang 61–62
Nhận xét: Hai trang này chủ yếu trình bày lý thuyết về phân loại hình cắt, mặt cắt (thuộc Bài 10). Tuy nhiên, trang 61 có phần "Khám phá" yêu cầu học sinh thực hiện nhiệm vụ. Dưới đây là phần giải đáp cho nhiệm vụ đó.
🔍 Kiến thức cần nhớ
Phân loại hình cắt:
- Hình cắt toàn bộ: Dùng một mặt phẳng cắt toàn bộ vật thể.
- Hình cắt một nửa (bán phần): Một nửa là hình chiếu, nửa đối xứng kia là hình cắt. Dùng khi vật thể đối xứng.
- Hình cắt cục bộ: Biểu diễn một phần vật thể dưới dạng hình cắt, ghép với hình chiếu phần còn lại bằng nét lượn sóng mảnh.
Phân loại mặt cắt:
- Mặt cắt rời: Mặt cắt vẽ ở ngoài hình chiếu (Hình 10.9a).
- Mặt cắt chập: Mặt cắt vẽ ngay trên hình chiếu (Hình 10.9b).
⚙️ Bài tập
Câu "Khám phá" (trang 61)
Đề bài: Quan sát Hình 10.9 và thực hiện các nhiệm vụ sau:
- So sánh mức độ phức tạp của hai mặt cắt.
- Tìm sự khác nhau về nét vẽ đường bao quanh của hai mặt cắt.
Cách 1 — Phân tích trực tiếp từ hình vẽ
Nhiệm vụ 1: So sánh mức độ phức tạp của hai mặt cắt
| Tiêu chí | Mặt cắt rời (Hình 10.9a) | Mặt cắt chập (Hình 10.9b) |
|---|---|---|
| Vị trí | Vẽ bên ngoài hình chiếu | Vẽ ngay trên hình chiếu |
| Hình dạng mặt cắt | Phức tạp hơn (hình dạng không đối xứng, có nhiều chi tiết) | Đơn giản hơn (hình dạng đơn giản, thường là hình tròn, elip hoặc đa giác đều) |
| Kích thước | Có thể vẽ to, rõ ràng vì nằm ngoài hình chiếu | Bị giới hạn bởi kích thước hình chiếu |
Kết luận: Mặt cắt rời thường dùng cho các chi tiết có mặt cắt phức tạp (ví dụ: tay quay có tiết diện không đều). Mặt cắt chập dùng cho chi tiết có mặt cắt đơn giản (ví dụ: trục tròn, thanh có tiết diện đều).
Nhiệm vụ 2: Tìm sự khác nhau về nét vẽ đường bao quanh
| Tiêu chí | Mặt cắt rời | Mặt cắt chập |
|---|---|---|
| Đường bao quanh | Vẽ bằng nét liền đậm | Vẽ bằng nét liền mảnh |
| Lý do | Mặt cắt rời là hình độc lập, cần nổi bật rõ ràng | Mặt cắt chập nằm trên hình chiếu, dùng nét mảnh để không lẫn với các đường của hình chiếu |
Kết luận:
- Mặt cắt rời: đường bao vẽ bằng nét liền đậm (nét cơ bản).
- Mặt cắt chập: đường bao vẽ bằng nét liền mảnh.
Cách 2 — Ghi nhớ bằng so sánh đối lập
Cách nhớ nhanh theo cặp đối lập:
| Mặt cắt rời | Mặt cắt chập | |
|---|---|---|
| Vị trí | Ngoài | Trên |
| Nét bao | Đậm | Mảnh |
| Độ phức tạp | Phức tạp | Đơn giản |
| Không gian | Thoải mái | Hạn chế |
Quy tắc: "Rời – Đậm – Phức tạp" vs "Chập – Mảnh – Đơn giản"
💡 Mẹo nhớ: "Mặt cắt RỜI thì nét ĐẬM (vì nó đứng riêng, cần nổi bật). Mặt cắt CHẬP thì nét MẢNH (vì nó nằm chồng lên hình chiếu, cần khiêm tốn)."
⚠️ Lưu ý thi: Đề thi thường hỏi phân biệt mặt cắt rời và mặt cắt chập qua hai tiêu chí: vị trí đặt mặt cắt và loại nét vẽ đường bao. Học sinh hay nhầm lẫn nét vẽ giữa hai loại — đây là lỗi phổ biến nhất.
🎯 Ghi nhớ: Mặt cắt rời dùng nét liền đậm, đặt ngoài hình chiếu, phù hợp mặt cắt phức tạp. Mặt cắt chập dùng nét liền mảnh, vẽ ngay trên hình chiếu, phù hợp mặt cắt đơn giản. Cả hai đều phải gạch ký hiệu vật liệu (đường gạch chéo 45°) bên trong đường bao mặt cắt.