Giải Công nghệ trồng trọt 10 trang 127

Hai trang này thuộc Bài 21 (Công nghệ 10 – Thiết kế và Công nghệ), nói về các bước cuối trong quy trình thiết kế kĩ thuật, kèm ví dụ minh họa về sản phẩm "cảnh báo ngồi học sai tư thế". Mình sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải phần Vận dụng nhé.

Tóm tắt lý thuyết

Trang 126 (phần đầu mạch nội dung) giới thiệu hồ sơ thiết kế của một sản phẩm mẫu:

• Bảng 21.3: bảng kê chi tiết các linh kiện làm sản phẩm cảnh báo ngồi học sai tư thế (cảm biến siêu âm HY-SRF05, LED đỏ – xanh, còi chip 5V, điện trở, board Arduino Uno R3, dây nối, bìa các tông, pin…).
• Hình 21.5: thiết kế sản phẩm gồm bản vẽ lắp (a), nguyên mẫu thực tế (b) và sơ đồ mạch điện tử mô phỏng (c).

1. Thử nghiệm, kiểm chứng giải pháp

• Đưa nguyên mẫu vào thử nghiệm trong môi trường thực tế (hoặc tái hiện giống thực tế) để kiểm tra các yêu cầu kĩ thuật.
• Dùng nhật kí ghi chép thông số và kết quả ứng với từng điều kiện thử nghiệm, từ đó xử lí dữ liệu, điều chỉnh và cải tiến nguyên mẫu.
• So sánh kết quả với bảng yêu cầu cần đạt để đánh giá mức độ thành công; dùng bảng khảo sát thu thập ý kiến người dùng để đánh giá tính hữu dụng và tiện lợi.
• Sau đó hoàn thiện sản phẩm và lập hồ sơ kĩ thuật.

Ví dụ Hình 21.6 – Thử nghiệm sản phẩm:

• Khi ngồi đúng tư thế: đèn xanh sáng.
• Khi ngồi sai tư thế (cúi gằm sát bàn): đèn đỏ sáng và còi kêu để nhắc nhở.

1. Lập hồ sơ kĩ thuật

• Với bài tập thiết kế của học sinh, kết quả học tập được báo cáo qua hồ sơ kĩ thuật của sản phẩm và các hoạt động công bố ý tưởng.
• Báo cáo có thể trình bày dưới dạng tập văn bản, triển lãm, poster, sách, phim tài liệu…
• Hoạt động phổ biến nhất là tổ chức ngày hội kĩ thuật, triển lãm sản phẩm kèm theo tập hồ sơ.

Bài Vận dụng

Phần này có 2 câu hỏi vận dụng. Đây là bài tập mở, mình gợi ý hướng làm để em tự liên hệ với hoàn cảnh thực tế của mình.

Câu 1

Đề bài: Hãy nêu các phương pháp hỗ trợ cho quá trình thiết kế kĩ thuật trong từng giai đoạn. Hãy áp dụng kĩ thuật đặt câu hỏi để phát hiện một vấn đề trong nhà em hoặc ở nơi em sống.

Gợi ý trả lời:

Các phương pháp hỗ trợ thiết kế kĩ thuật theo từng giai đoạn:

Áp dụng kĩ thuật đặt câu hỏi (5W1H) để phát hiện vấn đề, ví dụ với việc thường quên tắt đèn khi ra khỏi phòng:

• What (Cái gì): Vấn đề là gì? → Đèn phòng hay bị bật suốt dù không có người, gây tốn điện.
• Who (Ai): Ai gặp vấn đề? → Cả nhà, nhất là khi vội đi học, đi làm.
• When (Khi nào): Khi nào xảy ra? → Lúc ra khỏi phòng mà quên tắt công tắc.
• Where (Ở đâu): Ở đâu? → Phòng học, phòng khách, nhà vệ sinh.
• Why (Tại sao): Vì sao xảy ra? → Phải tắt thủ công, dễ quên; không có cơ chế tự động.
• How (Như thế nào): Khắc phục thế nào? → Lắp hệ thống tự động bật/tắt đèn theo người.

→ Vấn đề phát hiện được: cần một thiết bị tự động tắt đèn khi phòng không có người để tiết kiệm điện.

Câu 2

Đề bài: Đề xuất một số phương tiện hỗ trợ thiết kế kĩ thuật phù hợp với việc giải quyết vấn đề em vừa nêu.

Gợi ý trả lời (theo vấn đề "đèn tự tắt khi không có người" ở Câu 1):

• Linh kiện và phần cứng: cảm biến chuyển động/hồng ngoại (PIR), board điều khiển Arduino Uno, relay (rơ-le) để đóng/ngắt đèn, dây nối, nguồn điện.
• Phần mềm thiết kế và mô phỏng: Arduino IDE để lập trình; Tinkercad Circuits hoặc Proteus để mô phỏng mạch trước khi lắp thật.
• Phần mềm vẽ kĩ thuật: AutoCAD/SketchUp để vẽ bản vẽ lắp đặt và bố trí vỏ hộp.
• Công cụ thử nghiệm: bảng mạch thử (breadboard), đồng hồ đo điện, nhật kí ghi chép kết quả thử nghiệm.
• Công cụ thu thập phản hồi: bảng khảo sát ý kiến các thành viên trong gia đình về tính tiện lợi.

Tùy vấn đề em chọn (lãng phí nước, quên khóa cửa, cây cảnh thiếu nước…) mà thay đổi loại cảm biến và phương tiện cho phù hợp nhé.

Một lưu ý nhỏ: ảnh em gửi là trang 126 và 127 của sách, không phải 127–128. Nếu em cần đúng trang 128 thì gửi thêm ảnh để mình giải tiếp.