Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 35

Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn GD Kinh Táº¿ & PhĂ¡p Luáºt · Trang 35–36

Tóm tắt lý thuyết

b) Vai trò của thuế

Sách đưa ra 3 thông tin và một sơ đồ để dẫn dắt em hiểu vì sao Nhà nước phải thu thuế:

Từ năm 2006, thuế luôn chiếm trên 80% tổng thu ngân sách; gần đây giảm còn khoảng 75% do nguồn thu từ phí, lệ phí tăng lên.
Sơ đồ Dự toán các khoản thu từ thuế năm 2018 cho thấy cơ cấu các loại thuế.
Thuế còn được dùng để điều tiết tiêu dùng (ví dụ tăng thuế thuốc lá giúp giảm người hút thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng).

Phân tích sơ đồ "Dự toán các khoản thu từ thuế năm 2018"

Tổng thu từ thuế là 995 139 tỉ đồng, chiếm 75,4% tổng thu ngân sách nhà nước. Cơ cấu cụ thể:

Loại thuế	Số tiền (tỉ đồng)	Tỉ lệ
Thuế giá trị gia tăng	355 158	35,7%
Thuế thu nhập doanh nghiệp	217 823	21,9%
Thuế tiêu thụ đặc biệt	124 181	12,5%
Thuế thu nhập cá nhân	96 869	9,7%
Thuế xuất, nhập khẩu	68 980	6,9%
Thuế bảo vệ môi trường	49 324	5,0%
Thuế tài nguyên	18 488	1,9%
Thuế sử dụng đất	1 316	0,1%
Thu khác	63 000	6,3%

Nhận xét: Thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp là hai nguồn thu lớn nhất (cộng lại hơn 57%).

Bài 1: Vì sao Nhà nước phải thu thuế?

Đây là câu hỏi chính trong ô dấu hỏi: "Theo em, vì sao Nhà nước phải thu thuế?"

Dựa vào 3 thông tin và sơ đồ, em trả lời theo đúng 3 vai trò mà sách kết luận:

Thuế là nguồn thu chính của ngân sách nhà nước.

Bằng chứng: thuế chiếm tới 75,4% tổng thu ngân sách năm 2018 (995 139 tỉ đồng). Không có thuế, Nhà nước sẽ không đủ tiền chi cho các hoạt động chung.

Thuế là công cụ quan trọng để Nhà nước điều tiết thị trường.

Qua thuế, Nhà nước hướng dẫn tiêu dùng theo hướng tích cực và bảo vệ thị trường trong nước. Ví dụ tăng thuế thuốc lá để hạn chế hút thuốc, bảo vệ sức khỏe.

Thuế góp phần điều tiết thu nhập, thực hiện công bằng xã hội.

Thuế đánh cao vào hàng hóa cao cấp và người thu nhập cao, đánh thấp vào hàng thiết yếu, giúp đảm bảo cân bằng lợi ích trong xã hội.

Lý do trả lời như vậy: cả ba thông tin trong sách lần lượt minh họa cho ba vai trò này, nên đây chính là câu trả lời đầy đủ và đúng trọng tâm.

Bài 2: Tiền thuế được sử dụng như thế nào?

Đề (thông tin 2): Một nhóm người trẻ làm xuất bản phần mềm nộp thuế nhiều, muốn biết tiền thuế được dùng ra sao. Cán bộ thuế giải thích tiền thuế nộp vào ngân sách nhà nước để đầu tư cho hàng hóa, dịch vụ công cộng.

Trả lời: Tiền thuế được nộp vào ngân sách nhà nước và sử dụng để đầu tư cho lợi ích chung của toàn xã hội, gồm:

Giáo dục (trường học, học bổng)
Y tế (bệnh viện, chăm sóc sức khỏe)
Kết cấu hạ tầng (đường sá, cầu cống, điện, nước)
Công nghệ
Hỗ trợ an sinh xã hội, trợ cấp cho người khó khăn

Ý nghĩa: Người nộp thuế tuy không nhận lại trực tiếp một khoản tiền tương ứng, nhưng được hưởng lợi gián tiếp qua các dịch vụ công cộng mà Nhà nước cung cấp.

Bài 3: Thuế điều tiết tiêu dùng và thu nhập như thế nào?

Đề (thông tin 3): Thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập... đánh cao vào hàng hóa cao cấp và người thu nhập cao; đánh thấp vào hàng thiết yếu. Ví dụ tăng thuế 5 000 đồng/bao thuốc lá giúp giảm khoảng 1,8 triệu người hút thuốc và tránh tử vong sớm cho khoảng 1 triệu người.

Trả lời: Thông tin này cho thấy hai vai trò của thuế:

Điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội: đánh thuế cao vào người và doanh nghiệp có thu nhập cao để thu hẹp khoảng cách giàu nghèo.
Điều tiết tiêu dùng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng: tăng thuế thuốc lá làm giá tăng, khiến nhiều người bỏ hoặc giảm hút thuốc, vừa bảo vệ sức khỏe vừa tăng thu ngân sách.

Phần 2: Một số loại thuế phổ biến (tóm tắt)

Qua trường hợp doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô X, sách giới thiệu các loại thuế doanh nghiệp phải nộp:

Loại thuế	Đặc điểm chính
Thuế thu nhập doanh nghiệp	Khoản thuế chính, trích từ kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh và các nguồn thu nhập khác
Thuế thu nhập cá nhân	Doanh nghiệp khấu trừ từ lương người thu nhập cao, kê khai và nộp thay vào ngân sách
Thuế giá trị gia tăng	Tính trên phần giá trị tăng thêm; người tiêu dùng cuối cùng mới là người thực chịu thuế (đã tính trong giá bán)
Thuế nhập khẩu	Nộp khi nhập khẩu linh kiện để lắp ráp ô tô
Thuế tiêu thụ đặc biệt	Đánh thuế suất cao vào hàng hóa, dịch vụ đặc biệt (như ô tô) để điều tiết sản xuất và tiêu dùng

Điểm cần ghi nhớ: Một doanh nghiệp có thể phải nộp nhiều loại thuế cùng lúc. Riêng thuế giá trị gia tăng, doanh nghiệp nộp nhưng người tiêu dùng mới là người thực sự gánh chịu.

Chế độ đọc sách →