Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 37
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luáºt · Trang 37–38
Tóm tắt lý thuyết
Phân loại thuế theo cách điều tiết:
| Loại thuế | Đặc điểm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Thuế trực thu | Điều tiết trực tiếp vào thu nhập hoặc tài sản của người nộp thuế | Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân |
| Thuế gián thu | Điều tiết gián tiếp thông qua giá cả hàng hóa, dịch vụ | Thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất – nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường |
Quyền và nghĩa vụ công dân về thuế:
- Công dân có nghĩa vụ khai và nộp thuế đầy đủ, trung thực, đúng thời hạn.
- Công dân được hưởng lợi ích từ thuế qua các hàng hóa, dịch vụ công cộng do Nhà nước cung cấp.
- Mọi hành vi trốn thuế, gian lận thuế đều bị xử phạt; trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Các quy định về thuế nằm trong Luật Quản lí thuế năm 2019 và các luật, nghị định, thông tư liên quan.
Bài 1: Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào sau đây? Vì sao?
Câu a
Đề: Chủ thể chịu thuế là những cá nhân, tổ chức phải trực tiếp nộp thuế cho Nhà nước.
Đáp án: Không đồng tình.
Lời giải: Cần phân biệt hai khái niệm:
- Người nộp thuế là người trực tiếp nộp tiền thuế cho Nhà nước.
- Người chịu thuế là người thực sự gánh chịu khoản thuế đó.
Với thuế gián thu (như thuế giá trị gia tăng), người chịu thuế là người tiêu dùng, nhưng người trực tiếp nộp thuế lại là doanh nghiệp bán hàng. Vì vậy chủ thể chịu thuế không nhất thiết là người trực tiếp nộp thuế.
Câu b
Đề: Thuế thu nhập cá nhân là công cụ điều tiết thị trường, hướng dẫn tiêu dùng tích cực.
Đáp án: Không đồng tình.
Lời giải: Thuế thu nhập cá nhân là thuế trực thu, đánh vào thu nhập của người dân nhằm điều tiết thu nhập, góp phần đảm bảo công bằng xã hội và tạo nguồn thu ngân sách. Công cụ điều tiết thị trường, hướng dẫn tiêu dùng phải là các loại thuế gián thu như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng – vì chúng tác động trực tiếp vào giá cả hàng hóa, dịch vụ.
Câu c
Đề: Những doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ sẽ không phải nộp thuế.
Đáp án: Không đồng tình.
Lời giải: Doanh nghiệp thua lỗ thì không phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (vì không có lợi nhuận để tính thuế). Nhưng doanh nghiệp vẫn phải nộp các loại thuế khác như thuế giá trị gia tăng, thuế môn bài, thuế bảo vệ môi trường, thuế xuất – nhập khẩu... nếu phát sinh hoạt động liên quan. Do đó không thể nói thua lỗ là không phải nộp thuế.
Câu d
Đề: Người tiêu dùng phải nộp thuế giá trị gia tăng cho Nhà nước.
Đáp án: Không đồng tình (xét về chủ thể trực tiếp nộp).
Lời giải: Thuế giá trị gia tăng là thuế gián thu. Người tiêu dùng là người chịu thuế (đã trả khi mua hàng vì thuế nằm trong giá), nhưng người trực tiếp nộp thuế cho Nhà nước là doanh nghiệp, người bán hàng. Vì vậy nói "người tiêu dùng nộp thuế cho Nhà nước" là chưa chính xác về chủ thể nộp.
Câu e
Đề: Thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng đối với một số hàng hóa đặc biệt, xa xỉ nhằm điều chỉnh cung cầu hàng hóa đó trên thị trường.
Đáp án: Đồng tình.
Lời giải: Đây là nhận định đúng. Thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào những hàng hóa, dịch vụ xa xỉ hoặc không khuyến khích tiêu dùng (rượu, bia, thuốc lá, xe ô tô dung tích lớn...). Mục đích là hạn chế tiêu dùng, điều chỉnh cung cầu và định hướng tiêu dùng hợp lý cho xã hội.
Bài 2: Gọi tên loại thuế các chủ thể phải đóng và cho biết vai trò của thuế đó
Câu a
Đề: Anh X được trao Giải thưởng Sao Đỏ vì là doanh nhân trẻ tiêu biểu trong năm, có nhiều đóng góp, đặc biệt là đóng thuế để tăng ngân sách nhà nước.
Loại thuế: Thuế thu nhập doanh nghiệp (thuế trực thu).
Vai trò: Đây là khoản đóng góp trực tiếp vào ngân sách nhà nước, giúp Nhà nước có nguồn lực để duy trì hoạt động, phục vụ lợi ích cộng đồng và điều tiết nền kinh tế.
Câu b
Đề: Sau khi trừ các khoản miễn thuế và giảm trừ gia cảnh, anh H vẫn phải nộp thuế theo quy định của pháp luật.
Loại thuế: Thuế thu nhập cá nhân (thuế trực thu).
Vai trò: Điều tiết thu nhập của cá nhân có thu nhập cao, góp phần thực hiện công bằng xã hội (người thu nhập cao đóng nhiều hơn) và tạo nguồn thu cho ngân sách. Việc có giảm trừ gia cảnh thể hiện tính nhân văn, đảm bảo công bằng giữa các nhóm dân cư.
Câu c
Đề: Nhiều quốc gia áp dụng biện pháp đánh thuế suất rất cao đối với một số hàng hóa, dịch vụ mang tính chất xa xỉ, không thực sự cần thiết như bia, rượu, thuốc lá, xì gà...; các dịch vụ như kinh doanh xổ số, casino, vũ trường...
Loại thuế: Thuế tiêu thụ đặc biệt (thuế gián thu).
Vai trò: Hạn chế việc sản xuất và tiêu dùng những hàng hóa, dịch vụ không có lợi cho sức khỏe và xã hội; định hướng tiêu dùng và điều tiết thu nhập của người tiêu dùng các mặt hàng xa xỉ.
Câu d
Đề: Công ty kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật X phải nộp thuế cao khi nhập khẩu thuốc diệt cỏ thuộc loại hạn chế sử dụng.
Loại thuế: Thuế bảo vệ môi trường (kết hợp thuế nhập khẩu) – đều là thuế gián thu.
Vai trò: Hạn chế nhập khẩu và sử dụng các sản phẩm gây hại cho môi trường, sức khỏe con người; tạo nguồn thu để khắc phục hậu quả môi trường và bảo vệ sản xuất trong nước.