Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 38

Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn GD Kinh Táº¿ & PhĂ¡p Luáºt · Trang 38–40

Tóm tắt lý thuyết (cuối Bài 6 – Thuế)

Phần ghi nhớ trên trang 37 nhấn mạnh:

Công dân có nghĩa vụ khai và nộp thuế đầy đủ, trung thực, đúng thời hạn.
Công dân được hưởng lợi ích từ thuế qua các hàng hóa, dịch vụ công cộng do Nhà nước cung cấp.
Thông tin về thuế nằm trong Luật Quản lí thuế năm 2019 và các luật, nghị định, thông tư liên quan.

Câu hỏi giữa bài (trang 37)

Đề:

Vì sao nộp thuế là quyền lợi và nghĩa vụ của công dân?
Hãy nêu ví dụ về một số quyền lợi và nghĩa vụ của người nộp thuế.

Trả lời:

Nộp thuế vừa là quyền lợi vừa là nghĩa vụ vì:

Là nghĩa vụ: Mỗi công dân, tổ chức có trách nhiệm đóng góp một phần thu nhập cho ngân sách nhà nước theo quy định pháp luật, giúp Nhà nước có nguồn lực để hoạt động.
Là quyền lợi: Tiền thuế được dùng để xây dựng trường học, bệnh viện, đường sá, đảm bảo an ninh quốc phòng, an sinh xã hội… Người nộp thuế chính là người hưởng những lợi ích này.

Ví dụ:

Quyền lợi: được hướng dẫn, hỗ trợ kê khai thuế; được hưởng ưu đãi, hoàn thuế theo quy định; được giữ bí mật thông tin; được hưởng dịch vụ công cộng từ tiền thuế.
Nghĩa vụ: khai thuế chính xác, trung thực, đầy đủ; nộp hồ sơ đúng hạn; nộp tiền thuế đầy đủ, đúng thời hạn, đúng địa điểm.

Bài 1: Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào sau đây? Vì sao?

Ý kiến	Thái độ	Lý do
a. Chủ thể chịu thuế là những cá nhân, tổ chức phải trực tiếp nộp thuế cho Nhà nước.	Không đồng tình	Nhầm lẫn giữa "người chịu thuế" và "người nộp thuế". Người chịu thuế là người thực sự gánh khoản thuế (qua giá hàng hóa), còn người nộp thuế mới là người trực tiếp đem tiền nộp cho Nhà nước. Ví dụ thuế GTGT: người tiêu dùng chịu thuế, nhưng doanh nghiệp mới là người nộp.
b. Thuế thu nhập cá nhân là công cụ điều tiết thị trường, hướng dẫn tiêu dùng tích cực.	Không đồng tình	Đây là vai trò của thuế tiêu thụ đặc biệt. Thuế thu nhập cá nhân có vai trò điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội, không phải hướng dẫn tiêu dùng.
c. Những doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ sẽ không phải nộp thuế.	Không đồng tình	Doanh nghiệp thua lỗ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (vì không có lãi), nhưng vẫn phải nộp các loại thuế khác như thuế GTGT, thuế môn bài, thuế xuất nhập khẩu…
d. Người tiêu dùng phải nộp thuế giá trị gia tăng cho Nhà nước.	Đồng tình một phần (cần làm rõ)	Người tiêu dùng là người chịu thuế GTGT (đã tính trong giá hàng), nhưng người trực tiếp nộp cho Nhà nước là người bán/doanh nghiệp. Nếu hiểu "nộp" là gánh chịu thì đúng; nếu hiểu là trực tiếp kê khai nộp thì không chính xác.
e. Thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng đối với một số hàng hóa đặc biệt, xa xỉ nhằm điều chỉnh cung cầu hàng hóa đó trên thị trường.	Đồng tình	Đúng bản chất thuế tiêu thụ đặc biệt: đánh vào rượu, bia, thuốc lá, ô tô… để hạn chế tiêu dùng, điều tiết sản xuất và cung cầu.

Bài 2: Gọi tên loại thuế và cho biết vai trò của thuế trong các trường hợp

a. Anh X đóng thuế để tăng ngân sách nhà nước.

Loại thuế: Thuế thu nhập doanh nghiệp (và thuế thu nhập cá nhân của doanh nhân).
Vai trò: Tạo nguồn thu chủ yếu cho ngân sách nhà nước, giúp Nhà nước duy trì hoạt động và đầu tư phát triển.

b. Anh H sau khi trừ miễn thuế và giảm trừ gia cảnh vẫn phải nộp thuế.

Loại thuế: Thuế thu nhập cá nhân.
Vai trò: Điều tiết thu nhập trong xã hội, góp phần thực hiện công bằng (người thu nhập cao đóng nhiều hơn).

c. Đánh thuế suất cao với rượu, bia, thuốc lá, xì gà, xổ số, casino, vũ trường…

Loại thuế: Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Vai trò: Hạn chế sản xuất và tiêu dùng các hàng hóa, dịch vụ không có lợi cho sức khỏe và xã hội; điều tiết cung cầu, định hướng tiêu dùng.

d. Công ty X nộp thuế cao khi nhập khẩu thuốc diệt cỏ thuộc loại hạn chế sử dụng.

Loại thuế: Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu (kết hợp thuế bảo vệ môi trường).
Vai trò: Quản lý, hạn chế nhập khẩu hàng hóa gây hại; bảo vệ môi trường và sản xuất trong nước.

Bài 3: Em có nhận xét gì về các việc làm sau?

a. Giám đốc N yêu cầu kế toán trưởng thay đổi số liệu thu chi để giảm thuế.

Nhận xét: Đây là hành vi gian lận, trốn thuế, vi phạm pháp luật. Việc làm giả số liệu sổ sách để giảm số thuế phải nộp sẽ bị xử phạt, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự. Giám đốc N cần kê khai trung thực, đầy đủ.

b. Anh X nhờ người khác đứng tên một số khoản thu nhập để giảm thuế thu nhập cá nhân.

Nhận xét: Đây cũng là hành vi trốn thuế, vi phạm pháp luật. Bằng cách "xé nhỏ" thu nhập sang người khác, anh X cố tình né thuế suất cao. Hành vi này thiếu trung thực và bị pháp luật nghiêm cấm.

c. Công ty A chia nhỏ các khoản tiền chi trả thu nhập, cho rằng giúp người lao động giảm thuế.

Nhận xét: Việc làm này sai, là hình thức gian lận thuế. Dù được "ngụy biện" là có lợi cho người lao động, thực chất đây là hành vi né thuế, không trung thực với Nhà nước và có thể gây thiệt hại cho chính người lao động (ảnh hưởng bảo hiểm, quyền lợi sau này).

Bài 4: Em hãy giải đáp thắc mắc giúp các bạn sau đây

a. H: Người nộp thuế phải bỏ tiền ra nộp, sao lại nói nộp thuế là quyền lợi? Nếu là quyền lợi sao nhiều người trốn thuế?

Giải đáp: Tiền thuế quay trở lại phục vụ chính người dân qua đường sá, trường học, bệnh viện, an ninh… nên nộp thuế là quyền lợi. Một số người trốn thuế là do thiếu hiểu biết hoặc ý thức kém, chỉ thấy lợi ích trước mắt mà quên trách nhiệm với cộng đồng. Trốn thuế là hành vi vi phạm pháp luật, đáng bị lên án và xử phạt.

b. M: Ai làm nhiều hưởng nhiều, người thu nhập cao là do làm nhiều. Vậy sao họ phải nộp thuế thu nhập cá nhân?

Giải đáp: Người thu nhập cao đã được hưởng phần lớn thành quả lao động của mình. Nộp thuế thu nhập cá nhân giúp điều tiết thu nhập, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, thực hiện công bằng xã hội. Người thu nhập cao đóng nhiều hơn để góp phần hỗ trợ những người khó khăn và phát triển chung của xã hội.

c. N: Cá ở biển không ai phải nuôi, sao chủ tàu cá phải nộp thuế?

Giải đáp: Tài nguyên biển là tài sản chung của quốc gia. Khi khai thác để kinh doanh kiếm lời, chủ tàu phải nộp thuế (thuế tài nguyên, thuế thu nhập). Nhà nước dùng tiền này để bảo vệ chủ quyền biển đảo, hỗ trợ ngư dân, bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Đây là trách nhiệm với cộng đồng.

d. Q: Ca sĩ thu nhập từ năng khiếu bản thân, hưởng lợi gì từ ngân sách mà phải nộp thuế?

Giải đáp: Ca sĩ vẫn được hưởng các dịch vụ công cộng như mọi công dân: đường sá để đi diễn, an ninh trật tự tại nơi biểu diễn, hệ thống pháp luật bảo vệ quyền tác giả… Hơn nữa, có thu nhập thì phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo luật. Đây là nghĩa vụ chung, không phân biệt nghề nghiệp.

Bài 1: Viết một bài tuyên truyền về nghĩa vụ nộp thuế của công dân

Gợi ý dàn ý:

Mở đầu: Khẳng định thuế là nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước.
Nội dung:
Nêu vai trò của thuế: xây dựng cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục, quốc phòng, an sinh xã hội.
Khẳng định nộp thuế là nghĩa vụ và cũng là quyền lợi của mỗi công dân.
Phê phán hành vi trốn thuế, gian lận thuế.
Kết: Kêu gọi mọi người nộp thuế đầy đủ, trung thực, đúng hạn để góp phần xây dựng đất nước.

Đoạn mẫu ngắn:

"Mỗi đồng thuế bạn nộp hôm nay là một viên gạch xây dựng trường học, bệnh viện, con đường cho ngày mai. Nộp thuế đầy đủ, trung thực, đúng hạn không chỉ là nghĩa vụ pháp luật mà còn là trách nhiệm với cộng đồng. Hãy là người nộp thuế thông thái và có trách nhiệm!"

Bài 2: Tìm hiểu và tự đánh giá việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuế của những người thân trong gia đình

Đây là bài tập thực hành cá nhân, em hãy:

Hỏi xem bố mẹ, người thân làm nghề gì, có thuộc diện nộp thuế nào không (thuế thu nhập cá nhân, thuế hộ kinh doanh…).
Tìm hiểu họ có kê khai và nộp thuế đầy đủ, đúng hạn không.
Tự đánh giá: nếu thực hiện tốt thì nêu gương, biểu dương; nếu chưa rõ thì khuyến khích người thân tìm hiểu và thực hiện nghiêm túc.

Yêu cầu cần đạt

Nêu được vai trò của sản xuất kinh doanh.
Nhận biết được một số mô hình sản xuất kinh doanh và đặc điểm của nó.
Lựa chọn được mô hình kinh tế thích hợp trong tương lai đối với bản thân.

Phần MỞ ĐẦU

Đề: Em hãy kể một số hoạt động sản xuất kinh doanh của gia đình hoặc những cơ sở sản xuất kinh doanh nơi em sinh sống và cho biết hoạt động đó có đóng góp gì cho đời sống xã hội.

Gợi ý trả lời:

Một số hoạt động sản xuất kinh doanh: trồng trọt, chăn nuôi, mở cửa hàng tạp hóa, quán ăn, xưởng may, cơ sở sửa xe, dịch vụ vận tải…
Đóng góp cho đời sống xã hội:
Tạo ra hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của người dân.
Tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động.
Đóng thuế, góp phần tăng ngân sách nhà nước.
Thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.

Phần KHÁM PHÁ – 1. Vai trò của sản xuất kinh doanh

Câu chuyện về anh T (tóm tắt): Trước đây anh T chỉ cấy lúa, trồng ngô phục vụ nhu cầu gia đình nên cuộc sống khó khăn. Anh đã đầu tư mua máy nghiền thức ăn gia súc phục vụ bà con phát triển chăn nuôi, đồng thời nuôi thêm hơn 60 con lợn mỗi năm. Hiện anh muốn mua máy gặt đập liên hợp để cung cấp dịch vụ thu hoạch lúa, kiếm thêm lợi nhuận nhưng đang gặp khó khăn về vốn vay.

Lưu ý: Phần câu hỏi cho câu chuyện này nằm ở trang tiếp theo (trang 40) chưa hiển thị trong ảnh. Gợi ý hướng phân tích:

Hoạt động sản xuất kinh doanh giúp anh T cải thiện thu nhập, thoát khỏi sản xuất tự cung tự cấp.
Mang lại lợi ích cho cộng đồng: hỗ trợ bà con phát triển chăn nuôi, cung cấp dịch vụ thu hoạch.
Vai trò của sản xuất kinh doanh: tạo ra của cải vật chất, tạo việc làm, tăng thu nhập, thúc đẩy phát triển kinh tế.

Một điểm cô lưu ý nhỏ: ảnh em gửi thực ra là trang 37, 38 và 39 (theo số trang in ở góc), không phải 38–40. Phần câu hỏi của câu chuyện anh T sẽ nằm ở trang 40. Nếu em gửi tiếp trang 40, cô sẽ giải nốt phần đó nhé!

Chế độ đọc sách →