Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 82
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luáºt · Trang 82–83
Hai trang này thuộc phần Luyện tập và Vận dụng của bài học về Hệ thống pháp luật và văn bản pháp luật Việt Nam. Mình sẽ giải lần lượt các bài tập nhé.
Tóm tắt lý thuyết liên quan
Để làm tốt các bài này, cần nhớ vài điểm cốt lõi:
- Văn bản quy phạm pháp luật (QPPL): chứa quy tắc xử sự chung, áp dụng nhiều lần, cho nhiều đối tượng (ví dụ: Hiến pháp, luật, nghị định, thông tư, pháp lệnh, nghị quyết của các cơ quan có thẩm quyền...).
- Văn bản áp dụng pháp luật (cá biệt): áp dụng một lần cho một đối tượng cụ thể trong tình huống cụ thể (ví dụ: bản án, quyết định gọi nhập ngũ, quyết định giải quyết khiếu nại...).
- Thứ bậc hiệu lực: Hiến pháp đứng cao nhất, sau đó đến luật → pháp lệnh, nghị quyết của UBTVQH → nghị định → quyết định của Thủ tướng → nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán, thông tư của Bộ trưởng...
Bài 1: Nhận định đúng/sai (các ý d, e)
Đề (phần hiển thị trên trang):
d. Pháp lệnh do Quốc hội ban hành là văn bản quy phạm pháp luật. e. Nghị định do Chính phủ ban hành không phải là văn bản quy phạm pháp luật.
Lời giải:
| Ý | Đáp án | Giải thích |
|---|---|---|
| d | Sai (một phần) | Pháp lệnh đúng là văn bản QPPL, nhưng cơ quan ban hành là Ủy ban Thường vụ Quốc hội, không phải Quốc hội. Quốc hội ban hành Hiến pháp, luật, bộ luật, nghị quyết. |
| e | Sai | Nghị định do Chính phủ ban hành chính là văn bản quy phạm pháp luật, nằm trong hệ thống văn bản QPPL của Việt Nam. |
Bài 2: Văn bản nào thuộc hệ thống pháp luật Việt Nam
Câu hỏi: Xác định văn bản nào là văn bản quy phạm pháp luật (thuộc hệ thống pháp luật Việt Nam).
| Ý | Văn bản | Kết luận | Lý do |
|---|---|---|---|
| a | Nghị quyết 03/2020/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TANDTC | Thuộc | Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC là văn bản QPPL theo Luật Ban hành VBQPPL. |
| b | Nghị định 84/2020/NĐ-CP của Chính phủ | Thuộc | Nghị định của Chính phủ là văn bản QPPL. |
| c | Kế hoạch liên tịch số 9337/KHLT... | Không thuộc | "Kế hoạch liên tịch" là văn bản hành chính phối hợp công tác, không chứa quy phạm chung, không thuộc danh mục văn bản QPPL. |
| d | Thông tư 01/2021/TT-BKHĐT | Thuộc | Thông tư của Bộ trưởng là văn bản QPPL. |
| e | Luật Giáo dục năm 2019 | Thuộc | Luật do Quốc hội ban hành, là văn bản QPPL. |
| g | Pháp lệnh 02/2020/UBTVQH14 | Thuộc | Pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là văn bản QPPL. |
Kết luận: Các văn bản thuộc hệ thống pháp luật là a, b, d, e, g. Riêng c không phải.
Bài 3: Phân loại văn bản QPPL và văn bản áp dụng pháp luật
| Văn bản quy phạm pháp luật | Văn bản áp dụng pháp luật | Giải thích lí do |
|---|---|---|
| b. Luật Xử lí vi phạm hành chính | a. Quyết định gọi công dân nhập ngũ | Nhóm trái chứa quy tắc xử sự chung, áp dụng nhiều lần, cho mọi đối tượng. |
| d. Nghị định của Chính phủ | c. Quyết định giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND huyện | Nhóm phải chỉ áp dụng một lần cho cá nhân/sự việc cụ thể. |
| g. Thông tư của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT | e. Bản án, quyết định xét xử của Toà án |
Phân tích nhanh từng ý:
- a: nhằm vào một công dân cụ thể → áp dụng pháp luật.
- b: quy định chung cho toàn xã hội → QPPL.
- c: giải quyết một vụ khiếu nại cụ thể → áp dụng pháp luật.
- d: chứa quy tắc chung, hiệu lực lâu dài → QPPL.
- e: phán quyết cho một vụ án cụ thể → áp dụng pháp luật.
- g: hướng dẫn chung trong ngành, áp dụng nhiều lần → QPPL.
Bài 4: Sắp xếp theo hiệu lực pháp lí từ cao xuống thấp
Đề gồm các văn bản: a. Hiến pháp 2013; b. Thông tư 01/2021/TT-BKHĐT; c. Nghị định 84/2020/NĐ-CP; d. Pháp lệnh 02/2020/UBTVQH14; e. Nghị quyết 03/2020/NQ-HĐTP; g. Luật Giáo dục 2019; h. Quyết định 27/2019/QĐ-TTg.
Thứ tự từ cao xuống thấp:
- a – Hiến pháp năm 2013 (cao nhất, luật cơ bản của Nhà nước)
- g – Luật Giáo dục năm 2019 (luật do Quốc hội ban hành)
- d – Pháp lệnh 02/2020/UBTVQH14 (của Ủy ban Thường vụ Quốc hội)
- c – Nghị định 84/2020/NĐ-CP (của Chính phủ)
- h – Quyết định 27/2019/QĐ-TTg (của Thủ tướng Chính phủ)
- e – Nghị quyết 03/2020/NQ-HĐTP (của Hội đồng Thẩm phán TANDTC)
- b – Thông tư 01/2021/TT-BKHĐT (của Bộ trưởng)
Lý do: thứ tự dựa trên thang bậc hiệu lực trong Luật Ban hành văn bản QPPL – Hiến pháp đứng đầu, rồi đến luật của Quốc hội, pháp lệnh của UBTVQH, nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng, sau cùng là nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán và thông tư của bộ trưởng.
Phần Vận dụng
Đây là bài tập mở, cần em tự sưu tầm. Mình gợi ý cách làm:
Bài 1: Sưu tầm hai văn bản QPPL. Với mỗi văn bản, trình bày theo bảng:
| Tiêu chí | Ví dụ minh họa |
|---|---|
| Tên văn bản | Luật Giao thông đường bộ năm 2008 |
| Cơ quan ban hành | Quốc hội |
| Mục đích ban hành | Quy định về quy tắc giao thông, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ |
| Đối tượng áp dụng | Mọi tổ chức, cá nhân tham gia giao thông đường bộ trên lãnh thổ Việt Nam |
| Phạm vi áp dụng | Toàn quốc |
Em chọn thêm một văn bản khác (ví dụ Luật An toàn thực phẩm, Luật Trẻ em...) và làm tương tự.
Bài 2: Sưu tầm một văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Giáo dục. Gợi ý dùng chính Nghị định 84/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục năm 2019. Em nêu: cơ quan ban hành (Chính phủ), nội dung hướng dẫn chính (học bổng, học phí, kiểm định chất lượng...), và ý nghĩa giúp luật đi vào thực tế.