Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 80

Tóm tắt lý thuyết

Phân loại văn bản quy phạm pháp luật:

• Văn bản luật: do Quốc hội ban hành, gồm Hiến pháp, bộ luật, luật, nghị quyết.
• Văn bản dưới luật: gồm pháp lệnh, nghị quyết, nghị quyết liên tịch, lệnh, quyết định, nghị định, thông tư, thông tư liên tịch.

Văn bản áp dụng pháp luật:

• Là văn bản chứa đựng các quy tắc xử sự cá biệt, mang tính quyền lực nhà nước, do cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền (hoặc cá nhân, tổ chức được Nhà nước trao quyền) ban hành theo trình tự, thủ tục luật định.
• Được ban hành trên cơ sở áp dụng các quy phạm pháp luật vào những quan hệ cụ thể, cá biệt.
• Có nội dung cụ thể đối với cá nhân, tổ chức xác định và chỉ được thực hiện một lần trong thực tiễn.

Hai văn bản minh họa trong sách:

• Quyết định xử phạt vi phạm hành chính (của Công an tỉnh NB) → là văn bản áp dụng pháp luật.
• Luật Bảo vệ môi trường (Luật số 72/2020/QH14 do Quốc hội ban hành) → là văn bản quy phạm pháp luật.

Câu hỏi thảo luận (mục b)

Câu 1: Nêu những điểm giống và khác nhau của các văn bản trên về thẩm quyền ban hành, mục đích ban hành, đối tượng thực hiện và phạm vi áp dụng văn bản.

Đây là so sánh giữa Luật Bảo vệ môi trường (văn bản quy phạm pháp luật) và Quyết định xử phạt vi phạm hành chính (văn bản áp dụng pháp luật).

Điểm giống nhau:

• Đều là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.
• Đều mang tính quyền lực nhà nước, bắt buộc thực hiện.
• Đều được ban hành theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

Điểm khác nhau:

Câu 2: Hãy cho biết mối liên hệ giữa hai văn bản trên.

Hai văn bản có mối liên hệ chặt chẽ:

• Luật Bảo vệ môi trường là văn bản quy phạm pháp luật, đặt ra quy tắc xử sự chung. Đây là cơ sở pháp lý.
• Quyết định xử phạt vi phạm hành chính là văn bản áp dụng pháp luật, được ban hành căn cứ trên chính Luật Bảo vệ môi trường (xem phần "Căn cứ Luật Bảo vệ môi trường..." ở đầu quyết định).

Như vậy, văn bản quy phạm pháp luật là nền tảng, là căn cứ để ban hành văn bản áp dụng pháp luật. Văn bản áp dụng pháp luật chính là việc đưa quy định chung của luật vào giải quyết một trường hợp vi phạm cụ thể trong thực tế.

LUYỆN TẬP

Câu 1: Theo em, các nhận định sau đúng hay sai? Vì sao?

a) Báo cáo của Chính phủ về việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em là văn bản quy phạm pháp luật.

Đáp án: Sai.

Giải thích: Báo cáo chỉ là văn bản hành chính thông thường, có nội dung trình bày, tổng kết tình hình thực hiện. Nó không chứa đựng quy tắc xử sự chung, không đặt ra quy phạm bắt buộc áp dụng nhiều lần, nên không phải là văn bản quy phạm pháp luật.

b) Bản án, quyết định xét xử của Toà án là văn bản quy phạm pháp luật.

Đáp án: Sai.

Giải thích: Bản án, quyết định của Toà án là văn bản áp dụng pháp luật, không phải văn bản quy phạm pháp luật. Vì nó áp dụng quy phạm pháp luật để giải quyết một vụ việc cụ thể, dành cho cá nhân, tổ chức xác định, và chỉ được thực hiện một lần đối với vụ việc đó, chứ không đặt ra quy tắc chung áp dụng nhiều lần.

c) Hương ước, lệ làng là văn bản quy phạm pháp luật.

Đáp án: Sai.

Giải thích: Hương ước, lệ làng do cộng đồng dân cư tự xây dựng để điều chỉnh quan hệ trong nội bộ làng, xóm; không do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục luật định. Vì vậy nó không có giá trị pháp lý như văn bản quy phạm pháp luật.

Mẹo ghi nhớ: Một văn bản chỉ là văn bản quy phạm pháp luật khi hội đủ 3 dấu hiệu: do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, theo đúng trình tự thủ tục luật định, và chứa quy tắc xử sự chung áp dụng nhiều lần. Cả ba nhận định trên đều thiếu ít nhất một dấu hiệu nên đều sai.

---