Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 15
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luáºt · Trang 15–16
Tóm tắt lý thuyết
Phần 4 – Chủ thể Nhà nước:
- Ở Việt Nam, Nhà nước có vai trò tổ chức, quản lí toàn bộ nền kinh tế quốc dân thông qua chức năng quản lí nhà nước về kinh tế.
- Là chủ thể trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước thực hiện vai trò qua ba việc chính:
- Tạo môi trường pháp lí thuận lợi và bảo đảm ổn định chính trị – xã hội cho phát triển kinh tế.
- Tạo môi trường kinh tế vĩ mô ổn định (xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, ban hành chính sách, đầu tư dẫn dắt nền kinh tế, xây dựng hạ tầng, khắc phục khủng hoảng, thất nghiệp, lạm phát…).
- Thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa.
Bài 1 (phần mở đầu trang 14): Câu hỏi về Chủ thể Nhà nước
Đây là phần thảo luận trước khi rút ra lý thuyết. Thầy giải gọn 3 câu:
Câu 1: Nội dung các hình ảnh thể hiện Nhà nước đã làm gì để tạo điều kiện cho các chủ thể kinh tế tự chủ, tổ chức hoạt động kinh tế thuận lợi?
- Hình 1 (Luật Doanh nghiệp, Luật Thương mại, Luật Đầu tư): Nhà nước ban hành hệ thống pháp luật, tạo hành lang pháp lí rõ ràng để các chủ thể yên tâm sản xuất, kinh doanh.
- Hình 2 (Hội nghị Thủ tướng Chính phủ với doanh nghiệp): Nhà nước trực tiếp đối thoại, đồng hành cùng doanh nghiệp, lắng nghe và tháo gỡ khó khăn.
Câu 2: Trước khó khăn do COVID-19, Nhà nước đã làm gì?
- Nhanh chóng ban hành cơ chế, chính sách như giãn nợ, miễn giảm thuế… nhằm tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, giảm tối đa số doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh phải tạm ngừng, giải thể, phá sản.
Câu 3: Nhà nước đã làm gì để giải quyết đói nghèo, gắn tăng trưởng kinh tế với tiến bộ xã hội?
- Triển khai các chương trình xóa đói giảm nghèo đến vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; tạo chuyển biến tích cực về sản xuất, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, giảm khoảng cách phát triển giữa các dân tộc, vùng miền.
Bài LUYỆN TẬP 1: Đọc trường hợp và trả lời câu hỏi
Trường hợp a (sản phẩm sạch VietGAP)
Đề: Đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng muốn dùng sản phẩm sạch, đạt chuẩn an toàn, có thương hiệu uy tín, nhiều đơn vị sản xuất đã làm ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP và liên kết với nhiều siêu thị, hội chợ để cung ứng hàng nông sản sạch.
1/ Em hiểu thế nào là tiêu dùng an toàn?
- Tiêu dùng an toàn là việc sử dụng các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đạt tiêu chuẩn về chất lượng, vệ sinh, có nguồn gốc rõ ràng, không gây hại cho sức khỏe người dùng và môi trường. Người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm sạch, có thương hiệu uy tín, đạt chuẩn an toàn (như VietGAP).
2/ Để thực hiện tiêu dùng an toàn, vai trò của người tiêu dùng, người sản xuất, chủ thể trung gian được thể hiện như thế nào?
| Chủ thể | Vai trò thể hiện |
|---|---|
| Người tiêu dùng | Định hướng sản xuất qua nhu cầu dùng sản phẩm sạch, an toàn; lựa chọn sản phẩm có thương hiệu uy tín, từ đó thúc đẩy sản xuất theo hướng chất lượng. |
| Người sản xuất | Đáp ứng nhu cầu bằng cách làm ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP, bảo đảm chất lượng, an toàn cho người dùng. |
| Chủ thể trung gian | Là cầu nối phân phối (siêu thị, hội chợ), giúp đưa hàng nông sản sạch đến tay người tiêu dùng thuận lợi, cung cấp thông tin trong quan hệ mua – bán. |
Trường hợp b (Tập đoàn N – doanh nghiệp nhà nước viễn thông)
Đề: Tập đoàn N là doanh nghiệp nhà nước, chuyên đầu tư, sản xuất, kinh doanh bưu chính – viễn thông. Bên cạnh dịch vụ viễn thông cốt lõi, tập đoàn N tham gia mạnh vào thị trường dịch vụ số, cung cấp dịch vụ chuyển đổi số cho cơ quan, tổ chức, cá nhân cả nước, phát triển giải pháp đô thị thông minh và dịch vụ số cá nhân.
1/ Tập đoàn N có đóng góp gì cho đời sống xã hội?
- Cung cấp các dịch vụ viễn thông, dịch vụ số phục vụ rộng rãi cho cơ quan, tổ chức, cá nhân trên cả nước.
- Thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh, nâng cao chất lượng cuộc sống và hiệu quả quản lí.
- Tạo việc làm, đóng góp vào ngân sách và sự phát triển chung của nền kinh tế.
2/ Thông qua tập đoàn N, Nhà nước thể hiện vai trò chủ thể kinh tế như thế nào?
- Nhà nước trực tiếp đầu tư, sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực then chốt (bưu chính – viễn thông, chuyển đổi số) để dẫn dắt nền kinh tế phát triển theo mục tiêu.
- Xây dựng kết cấu hạ tầng, phát triển dịch vụ công cộng (viễn thông), bảo đảm định hướng phát triển và phục vụ lợi ích xã hội, không chỉ chạy theo lợi nhuận đơn thuần.
Bài LUYỆN TẬP 2: Nhận xét trách nhiệm công dân của chủ thể kinh tế
Trường hợp a (anh V – kinh doanh dịch vụ sự kiện)
Đề: Anh V sinh ra trong gia đình khó khăn, đi làm thuê sau khi tốt nghiệp THPT. Tích lũy được ít vốn, anh mua phông bạt, bàn ghế cho thuê, tạo việc làm và thu nhập ổn định. Được cán bộ xã tư vấn, anh vay vốn ngân hàng, đầu tư chuỗi kinh doanh sự kiện trọn gói, mỗi năm thu hàng trăm triệu đồng và tạo việc làm cho gần chục thanh niên trong xã.
Nhận xét:
- Anh V đã thực hiện tốt trách nhiệm của một chủ thể sản xuất, kinh doanh và trách nhiệm công dân:
- Chủ động, tự lực vươn lên thoát nghèo bằng lao động chính đáng, kinh doanh hợp pháp.
- Sử dụng vốn vay hiệu quả, mở rộng quy mô, mang lại thu nhập ổn định.
- Tạo việc làm cho gần chục thanh niên trong xã, góp phần giải quyết việc làm cho địa phương.
- Đóng góp vào phát triển kinh tế – xã hội, lan tỏa tinh thần khởi nghiệp tích cực.
- Đây là tấm gương đáng học tập về ý chí vượt khó và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.
(Trường hợp này còn tiếp ở trang sau, nên phần đề trên trang 15 mới chỉ dừng ở câu chuyện anh V.)
Em lưu ý: phần nội dung trên 2 trang chủ yếu là câu hỏi thảo luận và luyện tập mang tính vận dụng, nên đáp án là dạng phân tích chứ không có một đáp án duy nhất. Nếu em muốn thầy giải tiếp các trường hợp ở trang 16 (nếu còn câu b, c của Bài 2), gửi thầy ảnh trang tiếp theo nhé.