Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 16

Chào các em! Hai trang này nằm trong bài học về các chủ thể của nền kinh tế. Phần đầu là kết thúc lý thuyết về vai trò của Nhà nước, sau đó là phần Luyện tập và Vận dụng. Cô sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải chi tiết từng bài nhé.

Tóm tắt lý thuyết: Vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế

Là một chủ thể trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước quản lí nền kinh tế thông qua chức năng quản lí nhà nước về kinh tế:

• Tạo môi trường pháp lí thuận lợi và bảo đảm ổn định chính trị – xã hội cho phát triển kinh tế.
• Tạo môi trường kinh tế vĩ mô ổn định (xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, ban hành chính sách, đầu tư vào kết cấu hạ tầng, dịch vụ công như an ninh, quốc phòng, giao thông…; khắc phục khủng hoảng, thất nghiệp, lạm phát…).
• Thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa.

---

Bài 1 (Luyện tập): Đọc các trường hợp để trả lời câu hỏi

Trường hợp a – Hàng nông sản đạt chuẩn VietGAP

Đề: Để đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng muốn dùng sản phẩm sạch, đạt chuẩn an toàn, nhiều đơn vị sản xuất đã làm ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP và liên kết với siêu thị, hội chợ để cung ứng hàng nông sản sạch.

1/ Em hiểu thế nào là tiêu dùng an toàn?

Tiêu dùng an toàn là việc lựa chọn và sử dụng những sản phẩm:

• Có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, có thương hiệu uy tín.
• Đạt tiêu chuẩn về chất lượng, vệ sinh an toàn (như VietGAP).
• Không gây hại cho sức khoẻ người dùng và không gây hại cho môi trường.

Nói cách khác, đây là cách tiêu dùng thông minh, biết bảo vệ quyền lợi và sức khoẻ của chính mình.

2/ Vai trò của các chủ thể được thể hiện thế nào để thực hiện tiêu dùng an toàn?

Như vậy, ba chủ thể phối hợp chặt chẽ, tác động lẫn nhau để thúc đẩy tiêu dùng an toàn.

Trường hợp b – Tập đoàn N (doanh nghiệp nhà nước viễn thông)

Đề: Tập đoàn N là doanh nghiệp nhà nước về bưu chính, viễn thông; tham gia mạnh vào thị trường dịch vụ số, cung cấp dịch vụ chuyển đổi số cho cơ quan, tổ chức, cá nhân, phát triển đô thị thông minh và dịch vụ số cá nhân.

1/ Tập đoàn N có đóng góp gì cho đời sống xã hội?

• Cung cấp dịch vụ viễn thông, dịch vụ số phục vụ nhu cầu thông tin, liên lạc của người dân và xã hội.
• Thúc đẩy chuyển đổi số cho cơ quan, tổ chức, cá nhân trên cả nước.
• Phát triển đô thị thông minh, nâng cao chất lượng cuộc sống.
• Tạo việc làm, đóng góp vào ngân sách nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế.

2/ Thông qua tập đoàn N, Nhà nước thể hiện vai trò chủ thể kinh tế như thế nào?

Là chủ thể kinh tế, Nhà nước:

• Trực tiếp đầu tư, sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực then chốt (bưu chính, viễn thông) thông qua doanh nghiệp nhà nước.
• Dẫn dắt nền kinh tế phát triển theo mục tiêu, định hướng (đẩy mạnh chuyển đổi số, kinh tế số).
• Bảo đảm cung ứng các dịch vụ công thiết yếu (viễn thông) cho toàn xã hội.

---

Bài 2 (Luyện tập): Nhận xét việc thực hiện trách nhiệm công dân của các chủ thể kinh tế

Trường hợp a – Anh V lập nghiệp

Đề: Anh V xuất thân khó khăn, sau khi đi làm thuê đã tích luỹ vốn, mua phông bạt, bàn ghế cho thuê, rồi vay vốn ngân hàng đầu tư kinh doanh sự kiện trọn gói, mỗi năm thu hàng trăm triệu, tạo việc làm cho gần chục lao động địa phương. Anh còn tích cực giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn.

1/ Anh V đã tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh và thể hiện trách nhiệm công dân như thế nào?

• Về tổ chức sản xuất kinh doanh: Anh V chủ động, năng động, dám nghĩ dám làm – từ tích luỹ vốn nhỏ đến mạnh dạn vay vốn đầu tư mở rộng kinh doanh sự kiện trọn gói.
• Về trách nhiệm công dân:
• Tạo việc làm, thu nhập ổn định cho bản thân, gia đình và gần chục thanh niên trong xã.
• Vay và sử dụng vốn đúng mục đích, kinh doanh hợp pháp, đóng góp cho kinh tế địa phương.
• Tích cực tham gia hoạt động xã hội, giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn.

→ Anh V vừa làm tốt vai trò người sản xuất, vừa thể hiện trách nhiệm xã hội của một công dân.

2/ Em có suy nghĩ gì từ việc lập nghiệp của anh V?

• Khâm phục ý chí, nghị lực vượt khó vươn lên làm giàu chính đáng.
• Bài học: phải cần cù, tích luỹ, dám đầu tư, biết nắm bắt cơ hội và tận dụng sự hỗ trợ (tư vấn của cán bộ xã, vốn vay ngân hàng).
• Làm giàu cho mình đồng thời góp phần giải quyết việc làm, giúp đỡ cộng đồng – đây là tấm gương đáng học tập cho thanh niên.

Trường hợp b – Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam"

1/ Nhận xét của em về cuộc vận động.

• Đây là cuộc vận động đúng đắn, có ý nghĩa thiết thực và sâu sắc.
• Giúp các doanh nghiệp Việt Nam phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh, đóng góp cho ngân sách.
• Khơi dậy lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, tự tôn dân tộc, xây dựng văn hoá tiêu dùng của người Việt.
• Góp phần phát triển kinh tế đất nước bền vững.

2/ Em đã cùng gia đình hưởng ứng cuộc vận động này như thế nào?

(Đây là câu hỏi liên hệ bản thân, em có thể tham khảo và viết theo thực tế gia đình mình)

• Ưu tiên mua sắm hàng hoá sản xuất trong nước (thực phẩm, quần áo, đồ dùng gia đình…).
• Tìm hiểu nguồn gốc, chọn sản phẩm Việt Nam có chất lượng tốt.
• Tuyên truyền, vận động người thân, bạn bè cùng ủng hộ hàng Việt.

---

Bài 3 (Luyện tập): Xử lí tình huống

Tình huống a – Mua củ cải ủng hộ nông dân

Đề: Nghe tin nông dân khó khăn vì hàng ngàn tấn nông sản không tiêu thụ được, T rủ H đi mua 5 kg củ cải ủng hộ nhưng H ngăn lại: "Nhà chỉ có hai mẹ con, cậu mua nhiều củ cải làm gì!". Nếu là T, em sẽ nói gì với H?

Gợi ý lời nói của T:

"H ơi, mình mua không chỉ vì nhu cầu của gia đình mà còn để chung tay giúp đỡ bà con nông dân đang gặp khó khăn. Mỗi người mua một ít, gom lại sẽ giúp tiêu thụ được rất nhiều nông sản, đỡ cho bà con khỏi đổ bỏ. Củ cải có thể chế biến thành nhiều món hoặc muối, phơi khô để dùng dần, lại còn có thể chia sẻ cho hàng xóm. Đây là việc làm thể hiện tinh thần tương thân tương ái và trách nhiệm của người tiêu dùng đó!"

→ T đang thể hiện vai trò người tiêu dùng có trách nhiệm với cộng đồng.

Tình huống b – Lệ phí môi giới việc làm trên Internet

Đề: Chị P mừng vì có công ty môi giới việc làm trên Internet giới thiệu chị làm nhân viên bán hàng siêu thị X với mức lệ phí môi giới 300 000 đồng. Nếu là K, em sẽ nói gì với chị P?

Gợi ý lời nói của K:

"Chị P ơi, chị nên thận trọng và kiểm tra kỹ trước khi nộp tiền. Hiện nay có nhiều công ty môi giới việc làm trên mạng lừa đảo, yêu cầu nộp lệ phí rồi chiếm đoạt. Chị nên:

• Liên hệ trực tiếp với siêu thị X để xác minh xem họ có thật sự tuyển dụng và uỷ thác cho công ty môi giới này không.
• Tìm hiểu thông tin, giấy phép hoạt động hợp pháp của công ty môi giới.
• Không vội nộp tiền khi chưa chắc chắn.

Tốt nhất chị nên tìm việc qua các trung tâm giới thiệu việc làm uy tín hoặc nộp hồ sơ trực tiếp cho doanh nghiệp để tránh bị lừa."

→ K giúp chị P trở thành người tiêu dùng dịch vụ thông minh, biết tự bảo vệ quyền lợi.

---

Vận dụng

Bài 1: Viết bài chia sẻ về việc bản thân/gia đình tham gia nền kinh tế

(Bài thực hành cá nhân, cô gợi ý dàn ý)

• Xác định gia đình em tham gia nền kinh tế với tư cách chủ thể nào (sản xuất, tiêu dùng, hay trung gian).
• Ví dụ: Gia đình em mở quán tạp hoá → vừa là người sản xuất/phân phối (bán hàng), vừa là người tiêu dùng (nhập hàng, mua nguyên liệu).
• Nêu vai trò đã thể hiện: cung ứng hàng hoá cho cộng đồng, kinh doanh trung thực, nộp thuế đầy đủ, đóng góp cho địa phương…
• Rút ra cảm nghĩ về trách nhiệm của một chủ thể kinh tế.

Bài 2: Thiết kế sản phẩm truyền thông về phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường

(Bài thực hành sáng tạo, cô gợi ý một số khẩu hiệu):

• "Kinh tế xanh – Tương lai bền vững."
• "Phát triển hôm nay, gìn giữ môi trường ngày mai."
• "Sản xuất sạch, sống lành, đất nước phát triển."
• "Vì một Việt Nam giàu mạnh và xanh."

Em có thể vẽ tranh: một nhà máy có ống khói được thay bằng cây xanh, hoặc bàn tay nâng niu mầm cây bên cạnh các biểu tượng kinh tế (đồng tiền, công trình).

---

Chúc các em học tốt! Phần Luyện tập 1b (câu 2) và Bài 2b là kiến thức rất hay về vai trò chủ thể kinh tế của Nhà nước và trách nhiệm công dân, các em nhớ ôn kỹ nhé.