HocKhaThư viện lời giải bài tập

Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 138

Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luật · Trang 138–139

Tóm tắt lý thuyết

Chức năng của Chính phủ

  • Chính phủ thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội.
  • Chức năng hành pháp thể hiện ở: đề xuất, xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách; trình dự án luật, dự án ngân sách nhà nước trước Quốc hội; ban hành văn bản dưới luật; tổ chức thực hiện pháp luật; thống nhất quản lí về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh...

Cơ cấu tổ chức (Sơ đồ 2)

        Chính phủ
            ↓
   Thủ tướng Chính phủ
            ↓
  Các Phó Thủ tướng Chính phủ
            ↓
   Bộ và Cơ quan ngang Bộ
  • Thủ tướng Chính phủ là người đứng đầu Chính phủ, chịu trách nhiệm trước Quốc hội.
  • Cơ cấu gồm bộ và cơ quan ngang bộ – thực hiện chức năng quản lí nhà nước về một số ngành, lĩnh vực trong phạm vi toàn quốc.

Hình thức hoạt động

  • Chính phủ hoạt động theo ba hình thức: qua các phiên họp của Chính phủ, qua hoạt động của Thủ tướng Chính phủ, qua hoạt động của bộ trưởng và thủ trưởng cơ quan ngang bộ.
  • Chính phủ làm việc theo chế độ tập thể và quyết định theo đa số.

Câu hỏi 1 (trang 137): Cơ cấu tổ chức của Chính phủ

Đề: Dựa vào sơ đồ 2, em hãy trình bày cơ cấu tổ chức của Chính phủ. Kể tên các bộ và cơ quan ngang bộ của nước ta hiện nay.

Trả lời:

Cơ cấu tổ chức của Chính phủ gồm:

  • Thủ tướng Chính phủ (đứng đầu)
  • Các Phó Thủ tướng Chính phủ
  • Các Bộ và Cơ quan ngang Bộ

Tên 18 Bộ của nước ta:

  1. Bộ Quốc phòng
  2. Bộ Công an
  3. Bộ Ngoại giao
  4. Bộ Nội vụ
  5. Bộ Tư pháp
  6. Bộ Kế hoạch và Đầu tư
  7. Bộ Tài chính
  8. Bộ Công Thương
  9. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
  10. Bộ Giao thông vận tải
  11. Bộ Xây dựng
  12. Bộ Tài nguyên và Môi trường
  13. Bộ Thông tin và Truyền thông
  14. Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội
  15. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
  16. Bộ Khoa học và Công nghệ
  17. Bộ Giáo dục và Đào tạo
  18. Bộ Y tế

4 Cơ quan ngang Bộ:

  1. Ủy ban Dân tộc
  2. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
  3. Thanh tra Chính phủ
  4. Văn phòng Chính phủ

(Lưu ý: cơ cấu này theo nhiệm kỳ khi sách xuất bản; từ năm 2025 bộ máy Chính phủ đã được sắp xếp, tinh gọn lại, em nên cập nhật thêm nhé.)

Câu hỏi 2 (trang 138): Hình thức hoạt động của Chính phủ

Đề: Đọc thông tin về Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2019) để trả lời:

1/ Chính phủ hoạt động theo hình thức nào?

Trả lời: Chính phủ hoạt động theo ba hình thức:

  • Thông qua các phiên họp của Chính phủ.
  • Thông qua hoạt động của Thủ tướng Chính phủ.
  • Thông qua hoạt động của bộ trưởng và thủ trưởng cơ quan ngang bộ.

Theo Điều 44, Chính phủ họp thường kì mỗi tháng một phiên, hoặc họp chuyên đề, họp đột xuất theo quyết định của Thủ tướng, yêu cầu của Chủ tịch nước hoặc ít nhất 1/3 tổng số thành viên Chính phủ.

2/ Việc Chính phủ làm việc theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số thể hiện nguyên tắc gì trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước CHXHCN Việt Nam?

Trả lời: Thể hiện nguyên tắc tập trung dân chủ.

Giải thích:

  • "Dân chủ": mọi vấn đề quan trọng được tập thể Chính phủ bàn bạc, thảo luận công khai và biểu quyết.
  • "Tập trung": sau khi thảo luận, Chính phủ quyết định theo đa số, tạo sự thống nhất trong hành động. Đây là nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước ta.

LUYỆN TẬP

Bài 1: Các ý kiến sau đúng hay sai? Vì sao?

Câu a. Quốc hội có thể thực hiện quyền lập pháp bằng việc xem xét, thảo luận, thông qua các văn bản luật do Chính phủ soạn thảo.

  • Đáp án: ĐÚNG.
  • Giải thích: Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập pháp. Tuy nhiên việc soạn thảo dự án luật có thể do nhiều chủ thể đề xuất, trong đó Chính phủ là cơ quan thường xuyên trình dự án luật. Quốc hội xem xét, thảo luận và biểu quyết thông qua – đó chính là thực hiện quyền lập pháp.

Câu b. Mọi công dân đều được đóng góp ý kiến khi Quốc hội trưng cầu ý dân.

  • Đáp án: SAI.
  • Giải thích: Trưng cầu ý dân chỉ áp dụng cho công dân đủ điều kiện theo luật (đủ 18 tuổi trở lên, có quyền bầu cử, không thuộc trường hợp bị mất hoặc hạn chế quyền). Không phải "mọi công dân" đều được tham gia, nên ý kiến này quá rộng và sai.

Câu c. Nhân dân là người bầu ra Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ.

  • Đáp án: SAI.
  • Giải thích: Nhân dân không trực tiếp bầu Chủ tịch nước và Thủ tướng. Nhân dân bầu ra đại biểu Quốc hội. Sau đó:
  • Quốc hội bầu Chủ tịch nước.
  • Quốc hội bầu Thủ tướng Chính phủ (theo đề nghị của Chủ tịch nước).

Vậy việc bầu hai chức danh này do Quốc hội thực hiện, không phải nhân dân trực tiếp bầu.

Em cần cô giải thêm phần nào hoặc làm thêm các bài luyện tập tiếp theo không?

Chế độ đọc sách →