Giải Lịch Sử 10 trang 129

🔍 Kiến thức cần nhớ

Nội dung hai trang này thuộc bài học về đời sống vật chất và tinh thần của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, tập trung vào:

1. Nghề thủ công truyền thống:

• Các dân tộc thiểu số phát triển đa dạng nghề thủ công: nghề dệt, đan, gốm, rèn, mộc, làm đồ trang sức bằng bạc...
• Sản phẩm chủ yếu đáp ứng nhu cầu của người dân địa phương

1. Ăn, mặc, ở của người Kinh:

• Ăn: Bữa ăn truyền thống gồm cơm, rau, cá; nước uống từ lá, hạt cây
• Mặc: Trang phục gồm áo, quần/váy, kết hợp mũ, khăn, giày dép; có sự khác biệt giữa các vùng miền (áo tứ thân Bắc Bộ, áo dài Huế, áo bà ba Nam Bộ)
• Ở: Nhà trệt xây bằng gạch hoặc đắp đất; ngày nay có thêm nhà nhiều tầng và chung cư cao tầng

---

⚙️ Bài tập

Câu 1

Đề bài: Em hãy kể tên một số ngành nghề thủ công của người Kinh và của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam.

---

Cách 1 — Liệt kê theo nhóm dân tộc

Bước 1: Nghề thủ công của người Kinh

• Nghề dệt lụa (Hà Đông, Vạn Phúc)
• Nghề gốm sứ (Bát Tràng, Chu Đậu, Bình Dương)
• Nghề đúc đồng (Đại Bái, Ngũ Xã)
• Nghề chạm khắc gỗ (Đồng Kỵ, Kim Bồng)
• Nghề làm nón (Huế, Hà Tây)
• Nghề thêu ren (Văn Lâm, Ninh Bình)
• Nghề làm tranh dân gian (Đông Hồ, Hàng Trống)
• Nghề đan lát (mây tre đan)
• Nghề làm giấy dó
• Nghề kim hoàn (làm đồ vàng bạc)

Bước 2: Nghề thủ công của các dân tộc thiểu số

• Nghề dệt thổ cẩm (người Thái, Mường, Ê-đê, Chăm...)
• Nghề đan lát (hầu hết các dân tộc)
• Nghề rèn (người Nùng, Mông, Dao...)
• Nghề gốm (người Chăm, Khmer...)
• Nghề làm đồ trang sức bằng bạc (người Mông, Dao, Thái...)
• Nghề mộc (người Tày, Nùng...)
• Nghề làm nhạc cụ truyền thống (cồng chiêng, đàn tính...)

---

Cách 2 — Liệt kê theo loại hình nghề

---

Câu 2

Đề bài: Hãy cho biết một số nghề thủ công nổi tiếng ở địa phương em, hoặc em được biết qua sách, báo, truyền hình. Theo em, các nghề thủ công có vai trò gì trong đời sống kinh tế – xã hội?

---

Cách 1 — Trả lời theo cấu trúc đề bài

Phần 1: Một số nghề thủ công nổi tiếng (ví dụ minh họa)

Tùy theo địa phương của học sinh, có thể kể:

• Miền Bắc: Gốm Bát Tràng (Hà Nội), lụa Vạn Phúc (Hà Nội), tranh Đông Hồ (Bắc Ninh), đồ gỗ Đồng Kỵ (Bắc Ninh), đúc đồng Đại Bái (Bắc Ninh)
• Miền Trung: Nón lá Huế, làng nghề đá Non Nước (Đà Nẵng), gốm Thanh Hà (Hội An), dệt Zèng (A Lưới)
• Miền Nam: Gốm Bình Dương, dệt chiếu Định Yên (Đồng Tháp), làm bánh tráng (Tây Ninh), đan lục bình (miền Tây)
• Tây Nguyên: Dệt thổ cẩm Ê-đê, đan gùi, làm nhạc cụ cồng chiêng
• Vùng núi phía Bắc: Rèn Phúc Sen (Cao Bằng), dệt thổ cẩm Thái, chạm bạc Mông

Phần 2: Vai trò của nghề thủ công trong đời sống kinh tế – xã hội

Về kinh tế:

• Tạo việc làm và thu nhập cho người dân địa phương
• Đóng góp vào GDP, đặc biệt ở khu vực nông thôn
• Phát triển du lịch làng nghề, thu hút khách trong và ngoài nước
• Xuất khẩu sản phẩm thủ công mỹ nghệ, mang lại ngoại tệ
• Tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương

Về xã hội:

• Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
• Gìn giữ tri thức, kỹ năng truyền thống qua các thế hệ
• Tăng cường gắn kết cộng đồng làng xã
• Góp phần xây dựng nông thôn mới
• Giảm tình trạng di cư lao động ra thành phố

---

Cách 2 — Phân tích theo sơ đồ tư duy

NGHỀ THỦ CÔNG TRUYỀN THỐNG
           │
    ┌──────┴──────┐
    ▼             ▼
KINH TẾ        XÃ HỘI
    │             │
    ├─ Việc làm   ├─ Bảo tồn văn hóa
    ├─ Thu nhập   ├─ Truyền nghề
    ├─ Du lịch    ├─ Gắn kết cộng đồng
    ├─ Xuất khẩu  ├─ Giáo dục truyền thống
    └─ Phát triển └─ Xây dựng thương hiệu
       địa phương    địa phương

---

💡 Mẹo nhớ: Vai trò nghề thủ công = "VIỆC + VĂN" - VIỆC = Việc làm, thu nhập, kinh tế - VĂN = Văn hóa, bản sắc, truyền thống

⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi về vai trò nghề thủ công thường xuất hiện trong đề thi. Cần trả lời đủ 2 khía cạnh: kinh tế VÀ xã hội. Nếu chỉ nêu một khía cạnh sẽ bị trừ điểm.

---

🎯 Ghi nhớ: - Nghề thủ công truyền thống là di sản văn hóa quý báu của các dân tộc Việt Nam - Mỗi dân tộc, mỗi vùng miền có những nghề thủ công đặc trưng riêng - Nghề thủ công có vai trò kép: vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn văn hóa - Trong bối cảnh hiện đại, cần có chính sách bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống