Giải Lịch Sử 10 trang 73

🔍 Kiến thức cần nhớ

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (Cách mạng 4.0)

Bối cảnh lịch sử:

• Bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ XXI và vẫn đang tiếp diễn
• Kế thừa thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ ba (đặc biệt là công nghệ kỹ thuật số)
• Diễn ra mạnh mẽ tại các nước phát triển có trình độ khoa học, kỹ thuật và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số phát triển

Thành tựu cơ bản:

• Trí tuệ nhân tạo (AI)
• Internet vạn vật (IoT)
• Điện toán đám mây
• Dữ liệu lớn (Big Data)
• Công nghệ in 3D
• Tự động hóa
• Vật liệu mới
• Công nghệ gen
• Công nghệ na-nô

---

⚙️ Bài tập

Câu 1

Đề bài: Hãy trình bày khái quát bối cảnh lịch sử diễn ra cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Cách 1 — Trình bày theo trình tự thời gian

Bước 1: Xác định thời điểm bắt đầu

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (còn gọi là Cách mạng 4.0) bắt đầu từ những năm đầu tiên của thế kỷ XXI và vẫn đang tiếp diễn cho đến ngày nay.

Bước 2: Nêu tiền đề lịch sử

Cuộc Cách mạng 4.0 diễn ra trong bối cảnh nhân loại đã trải qua nhiều cuộc cách mạng công nghiệp với những tiến bộ lớn về khoa học, kỹ thuật và công nghệ. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư trực tiếp thừa hưởng thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ ba, trong đó quan trọng nhất là thành tựu trong lĩnh vực công nghệ kỹ thuật số.

Bước 3: Nêu điều kiện phát triển

• Internet ngày càng phổ biến
• Trí tuệ nhân tạo được ứng dụng rộng rãi hơn trong nhiều lĩnh vực
• Các công nghệ số với phần cứng của máy tính, phần mềm và hệ thống mạng ngày càng phức tạp, được tích hợp nhiều chức năng hơn

Bước 4: Nêu phạm vi diễn ra

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ tại nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những nước phát triển, nơi có trình độ khoa học, kỹ thuật và công nghệ tiên tiến, cơ sở hạ tầng kỹ thuật số phát triển.

Cách 2 — Trình bày theo sơ đồ tư duy (dạng gạch đầu dòng)

Bối cảnh lịch sử Cách mạng công nghiệp lần thứ tư:

💡 Mẹo nhớ: Cách mạng 4.0 = "Số hóa + Kết nối + Thông minh" — ba từ khóa giúp ghi nhớ đặc trưng của cuộc cách mạng này.

---

Câu 2

Đề bài: Quan sát các hình 12 – 14 (tr. 72 – 73) và khai thác thông tin trong mục 2, em hãy nêu một số thành tựu cơ bản của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Hãy giới thiệu về một thành tựu tiêu biểu mà em thích nhất.

Cách 1 — Liệt kê đầy đủ và phân tích một thành tựu

Phần 1: Các thành tựu cơ bản của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

1. Trí tuệ nhân tạo (AI): Công nghệ cho phép máy móc có khả năng học hỏi, suy luận và đưa ra quyết định như con người (Hình 13 – Rô-bốt có gắn trí tuệ nhân tạo)

1. Internet vạn vật (IoT): Kết nối các thiết bị thông qua internet, ứng dụng trong quản lý đô thị, giao thông, xây dựng, thời trang, chăm sóc sức khỏe (Hình 12 – Kết nối vạn vật thông qua internet)

1. Điện toán đám mây: Lưu trữ và xử lý dữ liệu trên hệ thống máy chủ từ xa

1. Dữ liệu lớn (Big Data): Thu thập và phân tích khối lượng dữ liệu khổng lồ, hỗ trợ phát triển công nghệ thời đại 4.0

1. Công nghệ in 3D: Tạo ra các vật thể ba chiều từ bản thiết kế số, ứng dụng trong xây dựng (Hình 14 – Tòa nhà ở Dubai được xây dựng bởi máy in 3D)

1. Tự động hóa: Máy móc tự vận hành mà không cần sự can thiệp trực tiếp của con người

1. Vật liệu mới: Nghiên cứu và chế tạo các loại vật liệu có tính năng vượt trội

1. Công nghệ gen: Ứng dụng trong y học, nông nghiệp, sinh học

1. Công nghệ na-nô: Thiết kế, chế tạo các thiết bị và hệ thống ở quy mô na-nô mét (1m = 1.000.000.000 nm), ứng dụng trong y học, sinh học, năng lượng, điện tử, cơ khí, may mặc, thực phẩm, bảo vệ môi trường...

Phần 2: Giới thiệu thành tựu tiêu biểu em thích nhất

Thành tựu: Trí tuệ nhân tạo (AI)

Lý do lựa chọn:

• AI là nền tảng cốt lõi của Cách mạng 4.0, tác động đến hầu hết các lĩnh vực khác
• Có khả năng thay đổi căn bản cách con người làm việc và sinh hoạt

Đặc điểm:

• Là công nghệ cho phép máy tính và robot có khả năng học hỏi, nhận diện, phân tích và đưa ra quyết định
• Có thể xử lý khối lượng công việc lớn với độ chính xác cao

Ứng dụng thực tiễn:

• Y tế: Hỗ trợ chẩn đoán bệnh, phân tích hình ảnh y khoa
• Giáo dục: Cá nhân hóa việc học tập
• Giao thông: Xe tự lái, điều khiển giao thông thông minh
• Sản xuất: Nhà máy thông minh, robot công nghiệp
• Đời sống: Trợ lý ảo, dịch thuật tự động

Ý nghĩa:

• Tăng năng suất lao động gấp nhiều lần
• Rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí
• Nâng cao chất lượng cuộc sống

Cách 2 — Trình bày theo nhóm lĩnh vực

Các thành tựu cơ bản theo nhóm:

Giới thiệu thành tựu: Công nghệ in 3D

Khái niệm: Công nghệ tạo ra vật thể ba chiều bằng cách xếp chồng các lớp vật liệu theo bản thiết kế số.

Ưu điểm nổi bật (theo SGK):

• Đòi hỏi ít hơn 50% nhân lực so với phương pháp truyền thống
• Tạo ra ít hơn 60% rác thải
• Chi phí giảm khoảng 60%

Ví dụ tiêu biểu: Tòa nhà ở Dubai (Các Tiểu vương quốc A-rập Thống nhất) được xây dựng bởi máy in 3D (Hình 14).

Ứng dụng: Xây dựng, y tế (in bộ phận cơ thể), hàng không vũ trụ, thời trang, giáo dục...

---

⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi về thành tựu Cách mạng 4.0 thường yêu cầu: - Liệt kê đủ các thành tựu (tối thiểu 5-6 thành tựu) - Nêu được ứng dụng thực tiễn - Khi giới thiệu thành tựu yêu thích, cần có: khái niệm, đặc điểm, ứng dụng, ý nghĩa

🎯 Ghi nhớ: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có 9 thành tựu cơ bản chính: AI, IoT, Big Data, Điện toán đám mây, In 3D, Tự động hóa, Vật liệu mới, Công nghệ gen, Công nghệ na-nô. Các thành tựu này đều hướng đến mục tiêu: thông minh hóa, tự động hóa và kết nối toàn cầu.