Giải Lịch Sử 10 trang 92
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 92–93
Tóm tắt lý thuyết (phần cuối bài – trang 91)
Phần này nói về nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc của các quốc gia Đông Nam Á:
- Bên cạnh các công trình kiến trúc đồ sộ còn có nhiều tác phẩm điêu khắc nổi tiếng, chủ yếu là hai loại hình: phù điêu và tượng.
- Trên nền tảng văn hóa bản địa, cư dân Đông Nam Á tiếp thu có chọn lọc các thành tựu bên ngoài (Ấn Độ, Trung Hoa...) để sáng tạo nên nền nghệ thuật mang đậm bản sắc riêng.
- Các công trình tiêu biểu: đền Bô-rô-bu-đua (In-đô-nê-xi-a), Ăng-co Vát và Ăng-co Thom (Cam-pu-chia), chùa Phật Ngọc (Thái Lan), chùa Vàng (Mi-an-ma), khu đền tháp Mỹ Sơn (Việt Nam)...
- Các hình minh họa: hoa văn trên thạp đồng Đào Xá (văn hóa Đông Sơn), hoa văn trên đồ gốm Bản Chiềng (Thái Lan), phù điêu trên đài thờ Mỹ Sơn (thế kỉ VII – VIII).
Câu hỏi trong bài (mục ?)
Câu 1: Hãy nêu một số thành tựu tiêu biểu của văn minh Đông Nam Á. Em ấn tượng nhất với thành tựu nào? Vì sao?
Một số thành tựu tiêu biểu:
- Tín ngưỡng – tôn giáo: tín ngưỡng bản địa (thờ cúng tổ tiên, thờ thần tự nhiên, tín ngưỡng phồn thực); tiếp thu Phật giáo, Hin-đu giáo, sau này có Hồi giáo và Công giáo.
- Chữ viết: sáng tạo chữ viết riêng trên cơ sở chữ Phạn (Ấn Độ) và chữ Hán (Trung Hoa) như chữ Chăm cổ, chữ Khơ-me cổ, chữ Nôm...
- Văn học: văn học dân gian và văn học viết phong phú (sử thi, truyện thơ, truyền thuyết).
- Kiến trúc và điêu khắc: đền Bô-rô-bu-đua, Ăng-co Vát, Ăng-co Thom, chùa Vàng, khu đền tháp Mỹ Sơn...
Em ấn tượng nhất (gợi ý): quần thể Ăng-co Vát (Cam-pu-chia) vì đây là công trình tôn giáo bằng đá lớn nhất thế giới, kết tinh tài năng kiến trúc, điêu khắc và sức lao động phi thường của cư dân Đông Nam Á, thể hiện sự sáng tạo trên nền văn hóa bản địa kết hợp tinh hoa bên ngoài.
(Đây là câu nêu ý kiến, em có thể chọn thành tựu khác mà mình thích, miễn giải thích được lý do.)
Câu 2: Em có nhận xét gì về giá trị trường tồn của những thành tựu văn minh Đông Nam Á thời kì cổ – trung đại?
- Nhiều thành tựu vẫn còn tồn tại đến ngày nay và được công nhận là Di sản văn hóa thế giới (Ăng-co, Bô-rô-bu-đua, Mỹ Sơn...), trở thành niềm tự hào của các dân tộc.
- Các giá trị văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo, lễ hội... vẫn được lưu giữ, tiếp nối trong đời sống cộng đồng hiện nay.
- Đó là nguồn tài nguyên quý giá để phát triển du lịch, giáo dục truyền thống, củng cố bản sắc và tinh thần đoàn kết khu vực.
- Khẳng định sức sáng tạo, bản lĩnh văn hóa của cư dân Đông Nam Á: tiếp thu có chọn lọc nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng.
LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG
Câu 1 (Luyện tập): Xây dựng trục thời gian về hành trình phát triển của văn minh Đông Nam Á thời kì cổ – trung đại.
Gợi ý trục thời gian:
Đầu Công nguyên ──► Thế kỉ VII–X ──► Thế kỉ X–XV ──► Thế kỉ XVI–XIX| Mốc thời gian | Đặc điểm chính |
|---|---|
| Những thế kỉ đầu Công nguyên | Hình thành các quốc gia sơ kì; văn minh Đông Nam Á bắt đầu hình thành trên nền tảng văn hóa bản địa, tiếp thu văn hóa Ấn Độ, Trung Hoa |
| Thế kỉ VII – X | Hình thành các quốc gia phong kiến (Pa-gan, Chân Lạp, Sri Vi-giay-a...); văn minh phát triển |
| Thế kỉ X – XV | Văn minh phát triển rực rỡ, đạt nhiều thành tựu (Ăng-co, Đại Việt...) |
| Thế kỉ XVI – XIX | Văn minh tiếp tục phát triển nhưng dần suy yếu; văn hóa phương Tây, Hồi giáo du nhập |
Câu 2 (Luyện tập): Lập bảng thống kê những thành tựu tiêu biểu của văn minh Đông Nam Á.
| Tên thành tựu | Lĩnh vực | Niên đại | Quốc gia | Ý nghĩa/Giá trị |
|---|---|---|---|---|
| Chữ Chăm cổ | Chữ viết | Khoảng thế kỉ IV | Việt Nam (Chăm-pa) | Chữ viết riêng đầu tiên ở Đông Nam Á, dựa trên chữ Phạn |
| Chữ Nôm | Chữ viết | Khoảng thế kỉ XIII | Việt Nam | Khẳng định ý thức tự chủ về văn hóa, ghi lại tiếng nói dân tộc |
| Đền Bô-rô-bu-đua | Kiến trúc – điêu khắc | Thế kỉ VIII – IX | In-đô-nê-xi-a | Công trình Phật giáo lớn, kiệt tác kiến trúc, Di sản thế giới |
| Ăng-co Vát, Ăng-co Thom | Kiến trúc – điêu khắc | Thế kỉ IX – XV | Cam-pu-chia | Quần thể đền đá lớn nhất thế giới, kết tinh nghệ thuật Khơ-me |
| Khu đền tháp Mỹ Sơn | Kiến trúc – điêu khắc | Thế kỉ IV – XIII | Việt Nam | Trung tâm tôn giáo Chăm-pa, Di sản văn hóa thế giới |
| Chùa Vàng (Shwedagon) | Kiến trúc | Khoảng thế kỉ VI trở đi | Mi-an-ma | Công trình Phật giáo nổi tiếng, biểu tượng văn hóa |
| Sử thi Riêm Kê | Văn học | Thời trung đại | Cam-pu-chia | Tác phẩm văn học lớn, ảnh hưởng từ sử thi Ấn Độ |
(Em có thể bổ sung thêm các thành tựu khác như tín ngưỡng phồn thực, lễ hội, nghệ thuật múa...)
Câu 3 (Vận dụng): Nếu được tham gia "Tàu Thanh niên Đông Nam Á – Nhật Bản", em sẽ lựa chọn thành tựu nào về văn minh Đông Nam Á để chia sẻ với bạn bè quốc tế? Vì sao?
Gợi ý: Em chọn khu đền tháp Mỹ Sơn (Việt Nam).
Lý do:
- Là Di sản văn hóa thế giới được UNESCO công nhận năm 1999, niềm tự hào của Việt Nam và khu vực.
- Thể hiện trình độ kiến trúc – điêu khắc độc đáo của người Chăm với kỹ thuật xây gạch không cần chất kết dính mà đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn.
- Là minh chứng cho sự giao lưu, tiếp thu văn hóa Ấn Độ nhưng vẫn mang đậm bản sắc bản địa.
- Giới thiệu Mỹ Sơn giúp bạn bè quốc tế hiểu hơn về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam, từ đó tăng cường tình hữu nghị, giao lưu văn hóa.
(Em có thể chọn thành tựu khác như Ăng-co Vát, Bô-rô-bu-đua... miễn nêu được lý do thuyết phục.)