Giải Ngữ Văn 10 - Tập 1 trang 91

🔍 Kiến thức cần nhớ

Hai trang này thuộc phần Thực hành viết về chủ đề Viết bài văn nghị luận thuyết phục người khác từ bỏ một thói quen hay quan niệm.

Nội dung chính:

• Phần cuối của bài viết tham khảo (khái quát vấn đề, nâng lên thành bài học nhận thức, ứng xử)
• 3 câu hỏi thảo luận sau bài viết tham khảo
• Hướng dẫn Chuẩn bị viết (lựa chọn đề tài)
• Hướng dẫn Tìm ý, lập dàn ý
• Hướng dẫn Viết

---

⚙️ Bài tập

Câu 1

Đề bài: Từ những điều bài viết tham khảo gợi lên, theo bạn, muốn thực sự thuyết phục được người khác từ bỏ một thói quen hay một quan niệm, người viết phải đặc biệt lưu ý những điểm gì?

---

Cách 1 — Phân tích từ bài viết tham khảo

Bước 1: Xác định yêu cầu

Câu hỏi yêu cầu rút ra những điểm cần lưu ý khi viết bài thuyết phục người khác từ bỏ thói quen/quan niệm.

Bước 2: Phân tích và trả lời

Để thực sự thuyết phục được người khác từ bỏ một thói quen hay quan niệm, người viết cần lưu ý:

a) Về nội dung:

• Chọn vấn đề có tính phổ biến, thiết thực, gần gũi với đời sống (như việc sử dụng điện thoại thông minh trong bài tham khảo)
• Nêu rõ biểu hiện cụ thể của thói quen/quan niệm cần từ bỏ
• Phân tích tác hại một cách logic, có dẫn chứng thuyết phục
• Đề xuất giải pháp khả thi, cách thức từ bỏ phù hợp
• Khái quát thành bài học nhận thức, ứng xử ở cuối bài

b) Về thái độ, giọng điệu:

• Giọng văn ân cần, chân thành, không áp đặt
• Thể hiện sự đồng cảm, thấu hiểu với người được thuyết phục
• Tránh lên án, chỉ trích gay gắt

c) Về lập luận:

• Lí lẽ chặt chẽ, có căn cứ
• Dẫn chứng cụ thể, sinh động
• Dự đoán và phản bác những ý kiến trái chiều

---

Cách 2 — Tổng hợp theo mô hình AIDA

💡 Mẹo nhớ: Thuyết phục = Hiểu + Cảm + Lí + Giải pháp (Hiểu người đọc, Cảm thông, Lí lẽ chặt, Giải pháp rõ)

---

Câu 2

Đề bài: Vị thế của người thuyết phục có cần được thể hiện không? Nếu có, nên thể hiện như thế nào?

---

Cách 1 — Phân tích trực tiếp

Trả lời:

Có, vị thế của người thuyết phục cần được thể hiện, nhưng phải thể hiện một cách khéo léo, phù hợp.

Lí do cần thể hiện vị thế:

• Tạo độ tin cậy cho bài viết
• Giúp người đọc hiểu góc nhìn của người viết
• Xác định mối quan hệ giữa người viết và người được thuyết phục

Cách thể hiện vị thế phù hợp:

Ví dụ cách thể hiện:

• "Tôi cũng từng như bạn..."
• "Chúng ta đều biết rằng..."
• "Là một người bạn, tôi muốn chia sẻ..."

---

Cách 2 — Phân tích theo vai trò giao tiếp

Vị thế người thuyết phục có thể là:

1. Người bạn đồng trang lứa → Giọng thân mật, gần gũi
2. Người có kinh nghiệm → Giọng chia sẻ, tâm tình
3. Người quan tâm, lo lắng → Giọng ân cần, chân thành

Nguyên tắc chung: Dù ở vị thế nào, người viết cần thể hiện sự tôn trọng đối với người được thuyết phục, tránh tạo cảm giác bị xúc phạm hay bị coi thường.

⚠️ Lưu ý thi: Khi viết bài nghị luận thuyết phục, việc xác định đúng vị thế sẽ giúp chọn giọng điệu phù hợp, tăng tính thuyết phục.

---

Câu 3

Đề bài: Khi triển khai nội dung thuyết phục, việc suy đoán về những lí lẽ phản bác của người được thuyết phục có ý nghĩa gì?

---

Cách 1 — Phân tích ý nghĩa trực tiếp

Trả lời:

Việc suy đoán về những lí lẽ phản bác của người được thuyết phục có ý nghĩa quan trọng:

1. Tăng tính thuyết phục của bài viết:

• Cho thấy người viết đã suy nghĩ thấu đáo, xem xét vấn đề từ nhiều góc độ
• Lập luận trở nên chặt chẽ, toàn diện hơn

2. Thể hiện sự tôn trọng người đọc:

• Cho thấy người viết hiểu và đồng cảm với suy nghĩ của người được thuyết phục
• Không áp đặt một chiều, mà đối thoại với người đọc

3. Chủ động hóa giải những băn khoăn:

• Giải đáp trước những thắc mắc, phản đối có thể có
• Giúp người đọc không còn lí do để từ chối thay đổi

4. Tạo sự đồng thuận:

• Khi thấy ý kiến của mình được lắng nghe và giải đáp, người đọc dễ chấp nhận hơn
• Xây dựng cầu nối giữa người viết và người đọc

---

Cách 2 — Phân tích theo lý thuyết lập luận

Trong lập luận thuyết phục, có 3 loại luận điểm:

Ý nghĩa của việc dự đoán lí lẽ phản bác:

• Giúp bài viết có cấu trúc "bác - lập" (bác bỏ ý kiến sai, xác lập ý kiến đúng)
• Thể hiện tư duy phản biện của người viết
• Làm cho lập luận không thể bị bẻ gãy

Ví dụ:

• Dự đoán: "Có người cho rằng điện thoại giúp kết nối mọi người..."
• Phản bác: "Tuy nhiên, sự kết nối ảo không thể thay thế những cuộc trò chuyện trực tiếp..."

💡 Mẹo nhớ: "Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng" — Hiểu được người đọc nghĩ gì sẽ giúp thuyết phục hiệu quả hơn.

⚠️ Lưu ý thi: Trong bài văn nghị luận, việc đưa ra và phản bác ý kiến trái chiều là một tiêu chí quan trọng để đạt điểm cao.

---

📝 Tóm tắt phần hướng dẫn viết (trang 90-91)

Chuẩn bị viết

Lựa chọn đề tài:

• Thói quen cần từ bỏ: đi học muộn, không làm bài tập, không chuẩn bị bài, ăn quà vặt trong lớp, hay dựa dẫm ỷ lại...
• Quan niệm cần từ bỏ: kì thị người khác giới, kì thị người tàn tật, coi thường người có hoàn cảnh khó khăn...

Tiêu chí chọn đề tài: Phổ biến, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường giao tiếp, môi trường sống tốt đẹp, văn minh, văn hóa.

Tìm ý, lập dàn ý

Tìm ý bằng các câu hỏi:

• Thói quen/quan niệm đó có phổ biến không?
• Biểu hiện cụ thể như thế nào?
• Vì sao cần từ bỏ? (Ảnh hưởng không tốt ra sao?)
• Cách từ bỏ như thế nào?
• Ai có thể hỗ trợ?

Dàn ý:

Viết

• Dựa vào dàn ý đã lập
• Chọn giọng điệu ân cần, cảm thông
• Hình dung về đối tượng cụ thể để tránh hô hào chung chung
• Nêu bằng chứng tích cực để thể hiện tính chất động viên

---

🎯 Ghi nhớ: - Bài văn thuyết phục cần kết hợp: Lí lẽ chặt chẽ + Dẫn chứng cụ thể + Giọng điệu phù hợp + Giải pháp khả thi - Luôn đặt mình vào vị trí người được thuyết phục để hiểu họ nghĩ gì, từ đó có cách tiếp cận hiệu quả - Dự đoán và phản bác ý kiến trái chiều là kỹ năng quan trọng trong văn nghị luận