Giải Ngữ Văn 10 - Tập 1 trang 149
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Ngữ Văn · Trang 149–150
🔍 Kiến thức cần nhớ
Hai trang này thuộc phần NÓI VÀ NGHE với chủ đề: "Lắng nghe và phản hồi về một bài thuyết trình kết quả nghiên cứu".
Yêu cầu của bài học:
- Hiểu rõ mục đích viết của tác giả có báo cáo nghiên cứu được thuyết trình
- Nắm bắt đúng và đánh giá được nội dung chính của bài thuyết trình (vấn đề đề cập, luận điểm, kết quả nghiên cứu đạt được)
- Nắm bắt đúng và đánh giá được đặc điểm cấu trúc của bài thuyết trình cũng như quá trình viết, hoàn thiện báo cáo nghiên cứu của tác giả
- Hiểu và nhận xét được cách tác giả sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ (cử chỉ, điệu bộ, hình ảnh, số liệu, sơ đồ, bảng biểu,...) khi thuyết trình
- Thể hiện thái độ trân trọng tác giả của báo cáo nghiên cứu và kết quả đã đạt được
⚙️ Bài tập
Câu 1: Điền vào bảng "Điều bạn đã biết" và "Điều bạn muốn biết"
Đề bài: Ghi những điều bạn đã biết và muốn biết vào bảng sau (liên quan đến bài thuyết trình kết quả nghiên cứu mà bạn sẽ nghe).
Cách 1 — Phương pháp cơ bản (Lập bảng theo mẫu)
Hướng dẫn: Trước khi nghe một bài thuyết trình, bạn cần chuẩn bị tâm thế chủ động bằng cách liệt kê những gì mình đã biết và những gì muốn tìm hiểu thêm.
Ví dụ minh họa (với đề tài: "Sự chân thật trong hành động giả dại của Xúy Vân"):
| Điều bạn đã biết | Điều bạn muốn biết |
|---|---|
| - Xúy Vân là nhân vật trong vở chèo "Xúy Vân giả dại" | - Tại sao Xúy Vân phải giả dại? |
| - Giả dại là hành động che giấu tâm trạng thật | - Sự chân thật được bộc lộ qua những phương diện nào? |
| - Chèo là loại hình nghệ thuật dân gian Việt Nam | - Tác giả kịch bản đã thể hiện mâu thuẫn này như thế nào trong văn bản ngôn từ? |
| - Nhân vật Xúy Vân có nội tâm phức tạp | - Diễn viên diễn xuất như thế nào để thể hiện sự chân thật trong giả dại? |
Cách 2 — Phương pháp đặt câu hỏi 5W1H
Sử dụng các câu hỏi: What (Cái gì), Why (Tại sao), Who (Ai), When (Khi nào), Where (Ở đâu), How (Như thế nào) để định hướng:
| Điều bạn đã biết | Điều bạn muốn biết |
|---|---|
| What: Nội dung cơ bản của vấn đề nghiên cứu | What: Kết quả nghiên cứu cụ thể là gì? |
| Who: Tác giả/người thuyết trình là ai | Why: Tại sao tác giả chọn đề tài này? |
| How: Phương pháp nghiên cứu phổ biến | How: Tác giả đã tiếp cận vấn đề theo cách nào mới? |
💡 Mẹo nhớ: Việc lập bảng "Đã biết - Muốn biết" giúp bạn nghe có mục đích, tập trung vào những điểm quan trọng và dễ dàng đặt câu hỏi phản hồi sau khi nghe.
Hướng dẫn thực hành nói và nghe
Đề bài: Thực hành vai trò người nói và người nghe trong bài thuyết trình kết quả nghiên cứu.
Cách 1 — Phương pháp cơ bản (Theo cấu trúc 3 phần)
A. Đối với NGƯỜI NÓI:
Bước 1 - Mở đầu:
- Nêu vấn đề nghiên cứu và lí do chọn vấn đề đó
- Trình bày ngắn gọn về cách thức và quá trình thực hiện công việc nghiên cứu
Bước 2 - Triển khai:
- Dựa vào văn bản báo cáo kết quả nghiên cứu để trình bày tóm tắt các luận điểm, thông tin chính
- Kết hợp với việc trình chiếu PowerPoint (nếu có)
- Sử dụng hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu để minh họa
Bước 3 - Kết luận:
- Khái quát lại những kết quả nghiên cứu chính
- Khẳng định ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu
- Gợi mở những hướng tiếp cận mới
B. Đối với NGƯỜI NGHE:
| Nhiệm vụ | Cách thực hiện |
|---|---|
| Nắm bắt mục đích nghiên cứu | Chú ý lắng nghe phần mở đầu và kết thúc bài thuyết trình |
| Nhận biết cấu trúc bài thuyết trình | Ghi lại các từ khóa, dùng kí hiệu đánh dấu luận điểm lớn, luận điểm nhỏ |
| Đánh giá phương tiện hỗ trợ | Theo dõi tác dụng của hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu, động tác hình thể |
| Phát hiện độ tin cậy | Xem xét kĩ các dữ liệu, bằng chứng; phát hiện điểm mâu thuẫn trong lập luận |
Cách 2 — Phương pháp ghi chép Cornell
Đối với người nghe, sử dụng phương pháp ghi chép Cornell:
┌─────────────────┬────────────────────────────────┐
│ CỘT TỪ KHÓA │ CỘT GHI CHÉP │
│ (2,5 inch) │ (6 inch) │
├─────────────────┼────────────────────────────────┤
│ Luận điểm 1: │ - Chi tiết 1... │
│ │ - Chi tiết 2... │
│ │ - Bằng chứng... │
├─────────────────┼────────────────────────────────┤
│ Luận điểm 2: │ - Chi tiết 1... │
│ │ - Chi tiết 2... │
└─────────────────┴────────────────────────────────┘
│ PHẦN TÓM TẮT (2 inch) │
│ Tóm tắt nội dung chính sau khi nghe xong │
└──────────────────────────────────────────────────┘⚠️ Lưu ý thi: Khi làm bài thi về kỹ năng nghe - nói, cần nhớ: - Người nói: Cấu trúc rõ ràng (Mở đầu - Triển khai - Kết luận) - Người nghe: Chủ động, ghi chép có hệ thống, biết đặt câu hỏi phản hồi
💡 Mẹo nhớ: - Người nói: "MỞ - TRIỂN - KẾT" (Mở đầu nêu vấn đề, Triển khai luận điểm, Kết luận khái quát) - Người nghe: "NGHE - GHI - HỎI" (Nghe chủ động, Ghi từ khóa, Hỏi để làm rõ)
🎯 Ghi nhớ: 1. Trước khi nghe thuyết trình, cần chuẩn bị tâm thế chủ động bằng cách xác định những gì đã biết và muốn biết 2. Người nói cần trình bày theo cấu trúc 3 phần rõ ràng, kết hợp phương tiện hỗ trợ trực quan 3. Người nghe cần ghi chép có hệ thống, đánh giá độ tin cậy của thông tin và phát hiện điểm mâu thuẫn trong lập luận 4. Thái độ trân trọng, cầu thị là yếu tố quan trọng trong giao tiếp học thuật