Giải Sinh Học 10 trang 24
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Sinh Há»c · Trang 24–25
Nguon: Sinh Hoc 10 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 24 – 25)
🔍 Kiến thức cần nhớ
I. Khái quát về học thuyết tế bào
- Năm 1839, hai nhà khoa học người Đức là Matthias Jakob Schleiden và Theodor Schwann đưa ra học thuyết tế bào đầu tiên sau khi quan sát cấu tạo của nhiều loại tế bào thực vật và động vật.
- Học thuyết tế bào hiện đại gồm ba nội dung chính (xem câu 1).
II. Các nguyên tố hóa học trong tế bào
- Trong 92 nguyên tố tự nhiên, chỉ khoảng 20% – 25% là nguyên tố thiết yếu cho sự sống.
- Nguyên tố đa lượng: cần với lượng lớn. Bốn nguyên tố C, H, O, N chiếm khoảng 96% khối lượng vật chất sống. Các nguyên tố Ca, P, K, S… chiếm khoảng 3,4%. Vai trò: cấu tạo nên các phân tử sinh học và thành phần hóa học của tế bào.
- Nguyên tố vi lượng: cần với lượng rất nhỏ (ví dụ: cơ thể cần 0,15 mg iodine/ngày). Thường cấu tạo nên enzyme và các hợp chất quan trọng. Thiếu vi lượng gây rối loạn hoạt động sống (ví dụ: thiếu iodine gây bệnh bướu cổ).
- Vai trò đặc biệt của carbon: nguyên tử C có 4 electron hóa trị ở vòng ngoài nên đồng thời tạo được 4 liên kết cộng hóa trị, hình thành bộ khung carbon đa dạng với kích thước lớn và cấu hình không gian phong phú.
💡 Mẹo nhớ: Bốn nguyên tố chính C, H, O, N – nhớ cụm "CHON sự sống" – chiếm tới 96% khối lượng cơ thể.
⚙️ Bài tập
Câu 1
Đề bài: Học thuyết tế bào hiện đại có những nội dung gì?
Trả lời:
Học thuyết tế bào hiện đại gồm ba nội dung cơ bản:
- Tất cả mọi sinh vật đều được cấu tạo từ một hoặc nhiều tế bào. Sự sống được tiếp diễn do có sự chuyển hóa và sự di truyền xảy ra bên trong các tế bào.
- Tế bào là đơn vị nhỏ nhất, là đơn vị cấu trúc và đơn vị chức năng cấu tạo nên mọi cơ thể sinh vật.
- Tế bào chỉ được sinh ra từ sự phân chia các tế bào có trước (tế bào không tự sinh ra một cách ngẫu nhiên).
⚠️ Lưu ý thi: Đây là dạng câu hỏi lý thuyết rất hay ra. Cần nhớ đủ 3 ý và không nhầm với học thuyết tế bào năm 1839 (chỉ là học thuyết đầu tiên, chưa đầy đủ). Đặc biệt dễ quên ý thứ 3 về nguồn gốc tế bào.
Câu 2
Đề bài: Vì sao tế bào được xem là đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể sống?
Trả lời:
Tế bào được xem là đơn vị cấu trúc và đơn vị chức năng của cơ thể sống vì những lí do sau:
a) Tế bào là đơn vị cấu trúc:
- Mọi cơ thể sống, từ sinh vật đơn bào đến sinh vật đa bào, đều được cấu tạo từ một hoặc nhiều tế bào.
- Tế bào là đơn vị tổ chức nhỏ nhất có đầy đủ các thành phần để cấu tạo nên cơ thể. Không có cấu trúc nào nhỏ hơn tế bào mà vẫn mang đầy đủ đặc tính của sự sống.
b) Tế bào là đơn vị chức năng:
- Mọi hoạt động sống cơ bản của cơ thể (trao đổi chất, chuyển hóa năng lượng, sinh trưởng, sinh sản, cảm ứng, di truyền…) đều diễn ra bên trong tế bào.
- Sự phối hợp hoạt động của các tế bào tạo nên các hoạt động sống của cả cơ thể. Tế bào tách rời khỏi cơ thể (trong điều kiện thích hợp) vẫn có thể thực hiện được các chức năng sống.
Kết luận: Vì tế bào vừa là thành phần nhỏ nhất cấu tạo nên cơ thể, vừa là nơi diễn ra mọi hoạt động sống nên tế bào được xem là đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể sống.
💡 Mẹo nhớ: "Cấu trúc = xây nên cơ thể; Chức năng = nơi diễn ra mọi hoạt động sống". Tế bào đảm nhiệm cả hai vai trò.
⚠️ Lưu ý thi: Khi trả lời cần tách rõ hai vế (cấu trúc và chức năng), không gộp chung chung. Nhiều bạn chỉ nêu được một vế nên mất điểm.
🎯 Ghi nhớ: - Học thuyết tế bào hiện đại có 3 nội dung: mọi sinh vật cấu tạo từ tế bào – tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng – tế bào sinh ra từ tế bào có trước. - Tế bào là đơn vị cấu trúc (xây nên cơ thể) và đơn vị chức năng (nơi diễn ra hoạt động sống) của mọi cơ thể sống. - Bốn nguyên tố C, H, O, N chiếm 96% khối lượng cơ thể; carbon giữ vai trò đặc biệt nhờ tạo được 4 liên kết cộng hóa trị, hình thành bộ khung carbon đa dạng.
Hai trang này chủ yếu trình bày lý thuyết. Phần bài tập duy nhất là mục "Dừng lại và suy ngẫm" gồm 2 câu, mình đã giải đầy đủ ở trên. Nếu bạn gửi tiếp các trang sau (phần về nước và bài tập cuối bài), mình sẽ giải tiếp nhé.