Giải Sinh Học 10 trang 136
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Sinh Há»c · Trang 136–137
Tóm tắt lý thuyết
Hai trang này thuộc bài về Công nghệ vi sinh vật, gồm các phần:
III. Một số thành tựu và triển vọng của công nghệ vi sinh vật trong tương lai
- Một số thành tựu
- Công nghệ vi sinh vật được ứng dụng rộng rãi trong thực phẩm, chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp, xử lí ô nhiễm môi trường.
- Hai công nghệ then chốt: công nghệ lên men và công nghệ thu hồi sản phẩm.
| Công nghệ lên men | Công nghệ thu hồi sản phẩm |
|---|---|
| - Thức ăn chăn nuôi - Bia, rượu, sữa chua,... | - Thuốc bảo vệ thực vật sinh học (Bacillus thuringiensis – Bt) - Thuốc kháng sinh, vaccine - Chế phẩm xử lí chất thải rắn và nước thải - Phân vi sinh - Acid và dung môi hữu cơ,... |
- Triển vọng trong tương lai
- Kết hợp công nghệ vi sinh hiện đại với công nghệ nano, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo, mở ra mô hình công nghệ mới.
- Hai hướng nghiên cứu lớn: hệ vi sinh vật Trái Đất và hệ vi sinh vật con người.
- Hướng mới lạ: vi khuẩn Shewanella oneidensis sản sinh ra điện năng; vi khuẩn Bacillus giúp bê tông tự lành vết nứt nhờ sản sinh đá vôi.
- Một số ngành nghề liên quan
- Công nghiệp thực phẩm, công nghiệp dược phẩm, lĩnh vực y tế, lĩnh vực môi trường.
- Cơ hội nghề nghiệp: kĩ sư chế biến thực phẩm, dược sĩ, nhân viên xét nghiệm, kĩ sư môi trường, nhà dịch tễ học,...
Bài tập: Dừng lại và suy ngẫm (Trang 136)
Câu 1
Đề: Nêu một số thành tựu hiện đại của công nghệ vi sinh vật.
Trả lời:
Một số thành tựu hiện đại nổi bật:
- Sản xuất thuốc bảo vệ thực vật sinh học từ vi khuẩn Bacillus thuringiensis (Bt) – thân thiện môi trường, thay thế thuốc hóa học.
- Sản xuất thuốc kháng sinh, vaccine, kháng thể đơn dòng, enzyme phục vụ y học.
- Sản xuất phân vi sinh, chế phẩm xử lí chất thải rắn và nước thải.
- Sản xuất acid hữu cơ, dung môi hữu cơ trong công nghiệp.
- Lên men tạo bia, rượu, sữa chua, thức ăn chăn nuôi.
- Hướng nghiên cứu mới: dùng vi khuẩn Shewanella oneidensis sản sinh điện năng; dùng vi khuẩn Bacillus giúp bê tông tự lành vết nứt.
Giải thích: Các thành tựu này đều dựa trên hai công nghệ cốt lõi (lên men và thu hồi sản phẩm), cho thấy vi sinh vật được khai thác trên nhiều lĩnh vực từ nông nghiệp, y tế đến môi trường và năng lượng.
Câu 2
Đề: Phân tích triển vọng của công nghệ vi sinh vật trong tương lai. Kể tên một số ngành nghề liên quan đến vi sinh vật trong tương lai và triển vọng của các ngành nghề đó.
Trả lời:
Triển vọng của công nghệ vi sinh vật:
- Phát triển mạnh mẽ nhờ kết hợp với công nghệ nano, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo, tạo ra mô hình công nghệ mới.
- Hai hướng nghiên cứu trọng tâm: hệ vi sinh vật Trái Đất và hệ vi sinh vật con người, mở ra nhiều ứng dụng giá trị.
- Xuất hiện những hướng hoàn toàn mới như sản xuất điện năng từ vi khuẩn, xử lí vết nứt bê tông cho công trình xây dựng.
Một số ngành nghề liên quan và triển vọng:
| Ngành nghề | Triển vọng |
|---|---|
| Kĩ sư chế biến thực phẩm | Nghiên cứu, sản xuất rượu, bia, sản phẩm lên men từ sữa; nhu cầu thực phẩm an toàn ngày càng cao |
| Dược sĩ / công nghiệp dược | Sản xuất kháng sinh, vaccine, kháng thể đơn dòng, enzyme; nhu cầu chăm sóc sức khỏe lớn |
| Nhân viên xét nghiệm vi sinh | Chẩn đoán bệnh tại phòng xét nghiệm, trung tâm dịch tễ; vai trò quan trọng trong y tế |
| Kĩ sư môi trường | Xử lí ô nhiễm, tái tạo năng lượng; nhu cầu bảo vệ môi trường tăng mạnh |
| Nhà dịch tễ học | Theo dõi, phòng chống dịch bệnh; ngày càng cần thiết trong bối cảnh toàn cầu |
Giải thích: Vì công nghệ vi sinh vật ngày càng phát triển nên kéo theo sự ra đời và phát triển của nhiều ngành nghề liên quan, hứa hẹn nhiều cơ hội việc làm trong tương lai.
Mục Khoa học và đời sống: Vi khuẩn gây sâu răng như thế nào?
Tóm tắt cơ chế:
- Trên bề mặt răng hình thành màng sinh học (mảng bám) gồm các tế bào vi khuẩn được bao quanh bởi chất nền polysaccharide.
- Vi khuẩn ẩn ở vị trí khó tiếp cận với bàn chải.
- Chế độ ăn nhiều đường đơn → vi khuẩn lên men đường tạo acid lactic.
- Acid làm giảm pH, phá vỡ cấu trúc men răng.
- Men răng bị ăn mòn → chất nền mềm bị vi khuẩn tấn công → gây sâu răng.
Bài học rút ra: Hạn chế đồ ngọt và đánh răng kĩ để loại bỏ mảng bám là cách phòng sâu răng hiệu quả.
Kiến thức cốt lõi
- Vi sinh vật phân giải là mắt xích quan trọng đảm bảo sự tuần hoàn vật chất trong tự nhiên.
- Nhiều vi sinh vật là mắt xích khởi đầu của vòng tuần hoàn vật chất, cung cấp khí O₂ và chất hữu cơ cho các mắt xích tiếp theo.
- Nhiều vi sinh vật sống cộng sinh cố định đạm, phân giải lân,... làm giàu chất dinh dưỡng cho đất.
Nếu em gửi đúng ảnh trang 137, cô sẽ giải tiếp phần bài tập của trang đó nhé.