HocKhaThư viện lời giải bài tập

Giải Tin Học 10 trang 44

Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Tin Học · Trang 44–45

Nguon: Tin Hoc 10 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 44 – 45)

🔍 Kiến thức cần nhớ

IoT (Internet of Things – Internet vạn vật):

  • Là hệ thống liên mạng bao gồm các phương tiện, vật dụng, thiết bị thông minh được cài đặt cảm biến và phần mềm chuyên dụng.
  • Các thiết bị có thể tự động kết nối, thu thập và trao đổi dữ liệu qua mạng mà không nhất thiết phải có sự tương tác trực tiếp giữa con người với con người, hay con người với máy tính.
  • IoT thu thập dữ liệu tự động trên diện rộng, phát hiện và xử lí kịp thời các sự việc → mang lại nhiều lợi ích và tiện nghi.
  • IoT được xem là một nội dung chủ chốt của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Một số nguy cơ trên không gian mạng (Bài 9):

  • Tin giả và tin phản văn hoá.
  • Lừa đảo trên mạng.
  • Lộ thông tin cá nhân.

⚙️ Bài tập

Câu hỏi giữa bài (trang 43)

Đề bài: Trong một mạng IoT, có nhất thiết là thiết bị thông minh chỉ nối với nhau qua Internet hay không?

Trả lời:

Không nhất thiết. Trong một mạng IoT, các thiết bị thông minh có thể kết nối với nhau qua nhiều phương thức truyền dữ liệu khác nhau, không bắt buộc phải qua Internet.

Cụ thể, các thiết bị có thể giao tiếp qua:

  • Kết nối không dây tầm gần như Bluetooth, Wi-Fi, Zigbee, NFC, hồng ngoại.
  • Kết nối có dây trong cùng một hệ thống nội bộ (mạng LAN).

Ví dụ: trong nhà thông minh, các cảm biến và thiết bị có thể liên lạc với nhau qua mạng nội bộ (Wi-Fi/Bluetooth) trong phạm vi căn nhà. Internet chỉ thực sự cần thiết khi muốn giám sát, điều khiển từ xa (ví dụ điều khiển thiết bị bằng điện thoại khi đang ở bên ngoài).

💡 Mẹo nhớ: Bản chất của IoT là khả năng "tự động kết nối và trao đổi dữ liệu". Phương tiện kết nối có thể đa dạng, Internet chỉ là một trong số đó.

⚙️ LUYỆN TẬP (trang 43)

Câu 1

Đề bài: Phân tích ích lợi của giải pháp thu phí không dừng trên đường cao tốc.

Trả lời:

Thu phí không dừng (ETC – Electronic Toll Collection) là một ứng dụng tiêu biểu của IoT. Các ích lợi:

1. Tiết kiệm thời gian và giảm ùn tắc:

  • Xe không cần dừng lại để mua vé hay trả tiền, đi qua trạm với tốc độ ổn định.
  • Giảm đáng kể tình trạng ùn tắc tại các trạm thu phí, nhất là vào giờ cao điểm, dịp lễ Tết.

2. Tiết kiệm chi phí và nhiên liệu:

  • Xe không phải dừng – tăng tốc liên tục nên tiết kiệm xăng dầu, giảm hao mòn phanh, động cơ.
  • Giảm chi phí nhân công bán vé, thu tiền tại trạm.

3. Minh bạch, chính xác trong quản lí:

  • Mọi giao dịch được ghi nhận tự động vào hệ thống → hạn chế thất thoát, gian lận, tiêu cực.
  • Dữ liệu lưu trữ điện tử giúp việc đối soát, kiểm tra dễ dàng.

4. Bảo vệ môi trường:

  • Giảm khí thải do xe không phải dừng và nổ máy chờ đợi.

5. Cung cấp dữ liệu cho quản lí giao thông:

  • Hệ thống thu thập dữ liệu lưu lượng xe, từ đó hỗ trợ điều phối, dự báo và quy hoạch giao thông.

Câu 2

Đề bài: Các mạng xã hội như facebook, youtube cho mọi người sử dụng miễn phí, nhưng nếu ai sử dụng để bán hàng hay quảng cáo thì phải trả tiền. Đây có phải là dịch vụ đám mây không?

Trả lời:

Cần phân biệt rõ hai khái niệm:

Mạng xã hội (Facebook, YouTube) là dịch vụ trực tuyến / ứng dụng web, không phải là dịch vụ điện toán đám mây theo đúng nghĩa kĩ thuật. Người dùng chỉ sử dụng tính năng có sẵn (đăng bài, xem video, chạy quảng cáo).

Dịch vụ đám mây (Cloud computing) là việc cung cấp tài nguyên tính toán qua mạng như: lưu trữ dữ liệu, máy chủ ảo, phần mềm, nền tảng phát triển... mà người dùng thuê và trả tiền theo nhu cầu sử dụng.

Như vậy:

  • Việc thu phí khi bán hàng/quảng cáo trên Facebook, YouTube chỉ là mô hình kinh doanh (miễn phí cho người dùng thường, thu phí dịch vụ quảng cáo), không phải đặc điểm để xác định dịch vụ đám mây.
  • → Đây không phải là dịch vụ đám mây. Đây là dịch vụ mạng xã hội có kèm dịch vụ quảng cáo trả phí.

(Tuy nhiên, bản thân các công ty này có dùng hạ tầng đám mây để vận hành, nhưng đó là chuyện họ tổ chức hệ thống, không phải dịch vụ đám mây mà họ cung cấp cho người dùng.)

⚠️ Lưu ý thi: Đừng nhầm "dịch vụ trực tuyến miễn phí/trả phí" với "dịch vụ đám mây". Dấu hiệu của đám mây là cung cấp tài nguyên tính toán (lưu trữ, máy chủ, phần mềm) thuê qua mạng – ví dụ Google Drive, iCloud, AWS, Microsoft Azure.

⚙️ VẬN DỤNG (trang 43)

Câu 1

Đề bài: Tìm qua Internet một ứng dụng điện toán đám mây của một doanh nghiệp Việt Nam.

Trả lời (gợi ý):

Một số ứng dụng/dịch vụ điện toán đám mây của doanh nghiệp Việt Nam:

  • Viettel Cloud (Tập đoàn Viettel): cung cấp máy chủ ảo, lưu trữ dữ liệu, hạ tầng đám mây cho doanh nghiệp.
  • VNPT Cloud / VNPT IDC (Tập đoàn VNPT): dịch vụ máy chủ ảo, lưu trữ, sao lưu dữ liệu.
  • FPT Cloud (Tập đoàn FPT): nền tảng điện toán đám mây cung cấp hạ tầng máy chủ, lưu trữ, AI.
  • CMC Cloud (Tập đoàn công nghệ CMC): dịch vụ hạ tầng và lưu trữ đám mây.

Em hãy chọn một dịch vụ, truy cập trang web chính thức của doanh nghiệp để tìm hiểu thêm về các gói dịch vụ (lưu trữ, máy chủ ảo, sao lưu...) và đối tượng khách hàng.

Câu 2

Đề bài: Bộ giám sát hành trình trên xe tải hoặc xe khách hiện nay, cứ 30 giây một lần lại gửi dữ liệu tốc độ, toạ độ cùng thời điểm lấy toạ độ của xe về máy chủ giám sát. Với dữ liệu đó, có thể biết được những vi phạm giao thông nào của lái xe?

Trả lời:

Đây là ví dụ về ứng dụng IoT trong giám sát giao thông. Từ dữ liệu tốc độ – toạ độ – thời điểm thu được liên tục (30 giây/lần), máy chủ có thể phân tích và phát hiện các vi phạm:

1. Chạy quá tốc độ:

  • So sánh trực tiếp giá trị tốc độ gửi về với tốc độ giới hạn cho phép trên từng đoạn đường (dựa vào toạ độ để xác định vị trí). Nếu vượt quá → vi phạm.

2. Đi sai tuyến đường / sai lộ trình:

  • Dựa vào chuỗi toạ độ để vẽ lại hành trình. Nếu xe đi vào đường cấm, sai tuyến quy định → vi phạm.

3. Lái xe quá thời gian quy định:

  • Dựa vào dữ liệu thời điểm và sự thay đổi toạ độ để tính tổng thời gian lái xe liên tục. Theo luật, lái xe không được lái liên tục quá 4 giờ và không quá 10 giờ/ngày. Nếu vượt → vi phạm.

4. Dừng/đỗ xe sai nơi quy định:

  • Khi toạ độ không thay đổi trong khoảng thời gian dài tại vị trí cấm dừng/đỗ → có thể là vi phạm.
💡 Mẹo nhớ: Từ ba dữ liệu cơ bản (vị trí, tốc độ, thời gian), bằng cách kết hợp và so sánh với quy định, hệ thống suy ra được nhiều thông tin: tốc độ thực, lộ trình, thời gian làm việc, điểm dừng. Đây chính là sức mạnh "thu thập và xử lí dữ liệu tự động" của IoT.

⚙️ Bài 9 – HOẠT ĐỘNG 1 (trang 44)

Câu hỏi

Đề bài: Hãy thảo luận và cho ví dụ minh hoạ về những nguy cơ có thể khi lên Internet để:
a) Kết bạn.
b) Xem tin tức.
c) Tải các phần mềm.

Trả lời:

a) Nguy cơ khi kết bạn trên mạng:

  • Bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản: kẻ xấu giả danh bạn bè, người quen (lập tài khoản giả giống hệt) để vay tiền, nhờ chuyển khoản.
  • Bị lợi dụng tình cảm: làm quen, tạo lòng tin rồi lừa tình, lừa tiền.
  • Tiếp xúc với người có ý đồ xấu: dụ dỗ tham gia hoạt động phi pháp, đặc biệt nguy hiểm với học sinh (dụ dỗ gặp mặt, bắt cóc).
  • Bị lộ thông tin cá nhân: vô tình chia sẻ địa chỉ, số điện thoại, hình ảnh cho người lạ.

Ví dụ: Một người kết bạn qua Facebook, sau một thời gian "người bạn" nhắn tin nhờ chuyển khoản hộ vì "đang kẹt ở nước ngoài", kết quả là bị lừa mất tiền.

b) Nguy cơ khi xem tin tức trên mạng:

  • Tiếp nhận tin giả (fake news): thông tin sai sự thật, gây hoang mang dư luận.
  • Tin phản văn hoá, độc hại: nội dung bạo lực, kích động, dẫn đến nhận thức lệch lạc.
  • Bị định hướng sai lệch: các tin tức bị cắt ghép, xuyên tạc làm hiểu sai bản chất sự việc.
  • Click vào liên kết độc hại: nhiều "tin giật gân" đính kèm đường link chứa mã độc hoặc lừa đảo.

Ví dụ: Một bài viết đưa tin sai về dịch bệnh khiến nhiều người hoảng loạn đi tích trữ hàng hoá không cần thiết.

c) Nguy cơ khi tải các phần mềm:

  • Nhiễm phần mềm xấu (mã độc): virus, trojan, ransomware ẩn trong phần mềm tải về.
  • Bị đánh cắp dữ liệu: phần mềm gián điệp âm thầm thu thập thông tin cá nhân, tài khoản, mật khẩu.
  • Bị chiếm quyền điều khiển máy tính: mã độc cho phép kẻ xấu kiểm soát thiết bị từ xa.
  • Phần mềm lậu, không rõ nguồn gốc: thường kèm quảng cáo, mã độc hoặc bị cài thêm phần mềm không mong muốn.

Ví dụ: Tải một phần mềm bẻ khoá (crack) miễn phí từ trang web lạ, máy tính bị mã hoá toàn bộ dữ liệu và đòi tiền chuộc (ransomware).

⚠️ Lưu ý thi: Ba nhóm nguy cơ thường gặp nhất cần nhớ là: (1) Lừa đảo trên mạng, (2) Tin giả – tin xấu, (3) Lộ thông tin cá nhân & nhiễm phần mềm xấu. Để phòng tránh: không tin người lạ, kiểm chứng thông tin từ nguồn uy tín, chỉ tải phần mềm từ nguồn chính thống và cài phần mềm diệt virus.
🎯 Ghi nhớ: - IoT kết nối các thiết bị thông minh qua nhiều phương tiện (không chỉ Internet), tự động thu thập và xử lí dữ liệu – là cốt lõi của cách mạng công nghiệp 4.0. - Điện toán đám mây là dịch vụ cho thuê tài nguyên tính toán qua mạng, khác với dịch vụ trực tuyến thông thường. - Không gian mạng tiện lợi nhưng đầy cạm bẫy: hãy cảnh giác với lừa đảo, tin giả và mã độc, đồng thời biết cách tự bảo vệ thông tin cá nhân.
Chế độ đọc sách →