Giải Tin Học 10 trang 46

Tóm tắt lý thuyết

Bắt nạt trên không gian mạng

• Là một vấn nạn phổ biến: từ chỉ trích, lăng nhục đến đe doạ, tung tin cá nhân, vu khống, tống tiền.
• Ảnh hưởng nặng tới tâm lí vì: xảy ra dai dẳng, kẻ bắt nạt có thể ẩn danh, nhiều người theo dõi gây áp lực, nạn nhân dễ rơi vào trầm cảm.
• Biện pháp phòng chống: không kết bạn dễ dãi, không tranh luận với kẻ bắt nạt, lưu giữ bằng chứng, chia sẻ với bố mẹ/thầy cô, báo công an khi nghiêm trọng.

Nghiện mạng

• Dành quá nhiều thời gian cho mạng, nhất là chơi game, gây hại nghiêm trọng cho sức khoẻ.

Phần mềm độc hại (malware)

• Là phần mềm được viết với ý đồ xấu, gây hại cho người dùng.
• Theo cơ chế lây nhiễm có hai loại: virus và worm. Loại thứ ba là trojan – chỉ nhằm chiếm đoạt thông tin/quyền điều khiển, ít chú trọng lây nhiễm.

Các dạng trojan: Spyware (gián điệp), Keylogger (ghi lại bàn phím/chuột), Backdoor (tạo cửa sau), Rootkit (chiếm quyền cao nhất).

Tác hại: virus và worm lây lan + gây tác động xấu (hỏng phần mềm, xoá dữ liệu, tê liệt hệ thống); trojan thực hiện hoạt động nội gián. Ví dụ các sâu nổi tiếng: Melissa (1999), Code Red (2001), WannaCry (2017). Tấn công từ chối dịch vụ (DOS) cũng rất nguy hiểm.

Bài 1: Tình huống làm lộ mật khẩu tài khoản

Đề: Em hãy đưa ra một số tình huống có thể làm lộ mật khẩu tài khoản.

Trả lời: Một số tình huống thường gặp:

• Đặt mật khẩu quá đơn giản, dễ đoán (123456, ngày sinh, tên mình) nên bị người khác dò ra.
• Dùng chung một mật khẩu cho nhiều tài khoản, khi một nơi bị lộ thì các nơi khác cũng bị.
• Đăng nhập trên máy tính công cộng (quán net, thư viện) rồi quên đăng xuất, hoặc lưu mật khẩu trên trình duyệt máy lạ.
• Nhập mật khẩu vào trang web giả mạo (lừa đảo) trông giống trang thật.
• Bị mắc bẫy phishing: nhấn vào liên kết trong email/tin nhắn lạ rồi điền tài khoản, mật khẩu.
• Máy bị nhiễm keylogger ghi lại mọi phím gõ, kẻ xấu lấy được mật khẩu.
• Chia sẻ mật khẩu cho bạn bè, hoặc nói/ghi mật khẩu ở nơi người khác nhìn thấy.
• Kết nối Wi-Fi công cộng không an toàn, dữ liệu đăng nhập bị nghe lén.

Bài 2: Hành vi lừa đảo trên mạng

Đề: Em có biết một hành vi lừa đảo nào trên mạng không? Nếu có, em hãy kể cách thức lừa đảo.

Trả lời: Có nhiều hình thức lừa đảo phổ biến. Một số ví dụ và cách thức:

• Lừa trúng thưởng: gửi tin nhắn/email báo em "trúng giải", yêu cầu nộp phí hoặc cung cấp thông tin tài khoản để "nhận thưởng".
• Giả mạo người thân: kẻ xấu chiếm tài khoản mạng xã hội của bạn bè rồi nhắn tin mượn tiền, nhờ nạp thẻ điện thoại.
• Trang web giả (phishing): tạo website giống hệt ngân hàng, ví điện tử, dụ người dùng đăng nhập để đánh cắp tài khoản, mật khẩu.
• Lừa bán hàng online: đăng bán hàng giá rẻ, yêu cầu chuyển khoản trước rồi không giao hàng.
• Giả danh cơ quan chức năng: gọi điện tự xưng công an, toà án, dọa nạn nhân liên quan vụ án rồi yêu cầu chuyển tiền để "chứng minh trong sạch".
• Liên kết độc hại: gửi đường link "bấm vào để nhận quà", khi bấm vào sẽ bị cài mã độc hoặc lấy cắp thông tin.

Cô gợi ý em chọn một tình huống có thật mà em từng nghe để kể cho sinh động nhé.

Hoạt động 2: Có những loại phần mềm độc hại nào?

Đề: Em hiểu gì về virus máy tính? Có phải tất cả phần mềm độc hại đều là virus?

Trả lời:

• Virus máy tính là một đoạn mã độc, không phải phần mềm hoàn chỉnh. Nó phải gắn (chèn) vào một phần mềm khác thì mới phát tác và lây lan được. Khi ta chạy phần mềm đã nhiễm, đoạn mã độc được đưa vào bộ nhớ và tiếp tục chèn sang phần mềm khác để lây lan.
• Không phải tất cả phần mềm độc hại đều là virus. Virus chỉ là một loại trong nhóm malware. Ngoài virus còn có:
• Worm (sâu máy tính): là phần mềm hoàn chỉnh, tự lây qua lỗ hổng bảo mật hoặc lừa người dùng.
• Trojan: phần mềm nội gián, gồm các dạng spyware, keylogger, backdoor, rootkit.

Vì vậy nói "mọi phần mềm độc hại đều là virus" là sai. Virus chỉ là một trong nhiều loại malware.

Nếu em cần cô làm thêm sơ đồ phân loại malware cho dễ học thuộc thì nhắn cô nhé.